De oorlog is een onvoorspelbare Draak

Vannacht uitgeput en met slapende benen aangekomen in Wacholder, de maan verlichtte de nacht boven de berg. Het ruikt hier naar natuur en ik voel me alsof ik een zware taak heb volbracht. En dat is ook zo: het hele huis ontruimd, alles wat in 60 Amsterdamse jaren mijn gereedschap was heb ik tot het laatste briefje gesorteerd en verpakt. En de helft weggegeven, verkocht of bij het recyclebare vuil gezet. Mijn huis heb ik aan een sympathieke familie overgedaan, nadat de vader een briefje bij me in de brievenbus had gedaan dat hij mijn huis wilde kopen en me door het raam toelachte.

Klinkt naïef, maar het was het lot. De notaris zei dat deze transactie een ’lucky shot’ was. En dat is het. Niet in materiële zin, maar wel een deal die beide partijen een gelukkig gevoel geeft. Mijn laatste huissleutel liet ik lachend voor de gelukkige koper door dezelfde brievenbus van mijn nu plots voormalige huis glijden. Toen ik vanochtend ontwaakte leek het alsof er een soort opium in me werkzaam was. Ik droomde van bloeiende kersenbomen, plukkende vrouwen met rieten manden en vogels.

STALIN EN HITLER VOORGANGERS

Dit in volmaakte tegenstelling tot de aanhoudende bommenregen op Oekraïne. Poetin laat het nu vooral regenen op de Oekraïense havensteden, de despoot heeft het in zijn hoofd gezet dat Oekraïne geen graan meer mag uitvoeren. Het zit hem dwars dat Oekraïne -beweert hij- geen graan naar arme landen uitvoert, terwijl volgens de Europese Commissie twee derde van het Oekraïense graan wel degelijk naar arme landen gaat. Ondertussen heeft hij een oud recept van Stalin aangegrepen om bezette gebieden steviger in de hand te houden. Hij laat burgers van Rusland verwoeste steden, zoals Mariopol, koloniseren door Russen. Vooral Russen die eigenlijk geen Russen maar bijvoorbeeld Tsjetsjenen, Toevanezen, Boerjaten zijn, zodat de Oekraïners in de bezette gebieden een minderheid worden. Stalin had het zo aangepakt in de Baltische landen. De tante van Zjenja hoorde destijds tot zulke Russische kolonisten in Estland. Ze kreeg extra betaald en dat is nu ook het geval bij de Russische kolonisten in Cherson, Zaporizja en Loehansk.

Hitler en Himmler waren al begonnen met de uitvoering van een overeenkomstig plan voor de door Duitsland veroverde gebieden door er Duitsers of ‘Deutschstammigen’ naartoe te dirigeren. De tactiek is steeds: eerst heel hard roepen dat de bevolking van de te veroveren gebieden eigenlijk tot het eigen rijk behoren, maar als ze veroverd zijn de bewoners verdrijven en vervangen. Zo doen oorlogvoerende imperiumbouwers dat.

ABSURDE REALITEIT

De oorlog wordt steeds onvoorspelbaarder. Vaste Russische wetmatigheden, zoals dat verraders gedood moeten worden, raken uit balans. Jevgeni Prigozjin, leider van een gewapende opstand, wordt eerst door Poetin ‘verrader’ genoemd, wordt echter na een paar uur vrijgelaten op voorwaarde dat hij naar Belarus verdwijnt, maar duikt vervolgens weer op bij een door Poetin belegde conferentie met leiders van Afrikaanse staten. Want hij is het echt, neem ik nu aan. Ook na deze conferentie heeft hij weer van zich laten horen; nu dat hij de staatsgreep in Niger toejuicht en zijn Wagnertroepen als hulp aanbiedt.

Hoe kan het gebeuren dat Prigozjin toch weer door Poetin als bondgenoot wordt aanvaard? Door hulpbehoevendheid van de in schijn almachtige, die Prigozjin blijkbaar niet kan missen als leverancier van de fantastisch buit van de Wagnertroepen in Afrika. Die grillige hulpbehoevendheid van Poetin springt te meer in het oog omdat hij wel belangrijke generaals als Soerovitkin verwijdert, met als reden dat deze verdacht is van steun aan de gewapende opstand van diezelfde Prigozjin. Poetin verwijdert dus handlangers omdat hij het kan, maar niet de hoofddader zelf omdat hij die niet kan missen. Absurde realiteit. Het moet voor het allesoverheersende eergevoel van Poetin als een vernedering voelen dat hij het zich niet kan permitteren de verrader te vermoorden.

Wie had gedacht dat Moskou nu bijna dagelijks doelwit van Oekraïense drones zou worden? Ik niet, omdat Amerika het niet wil vanwege gevaar voor escalatie van de oorlog. De drones zijn gericht op symbolische centra en militaire bases. ‘Dat is een onvermijdelijk, natuurlijk en absoluut eerlijk proces’, zegt Zelenski Poetin in zijn gezicht.

Ik kan me voorstellen dat het veel Oekraïners genoegdoening geeft, ik voel het zelf ook een beetje. Maar of het echt helpt om de Russen te bewegen zich uit Oekraïne terug te trekken is de vraag. Het moreel van een gebombardeerde bevolking is niet zomaar gebroken. Dat zie je in Oekraïne zelf en in de tweede wereldoorlog zag je dat de Duitsers er niet door van gedachten veranderden. Oekraïne moet dus vooral geen drones in Russische woonwijken laten ontploffen, want dat verzwakt alleen de positie van Oekraïne zelf. Maar de praktijk is ruw, naarmate er meer drones boven Rusland gaan ontploffen zullen er ook meer gewone burgers worden getroffen. Het resultaat is onvoorspelbaar.

SAOEDI-ARABIE

En wie had gedacht dat Saoedi-Arabië plotseling een belangrijke diplomatieke rol probeert te spelen om de oorlog te laten beëindigen? Vrede zal de conferentie in dat land, waaraan belangrijke neutrale staten zoals Brazilië en India deelnemen, niet brengen. Doordat zelfs de Russische bondgenoot China deelneemt maar niet Rusland zelf, bestaat de kans dat Zelenski’s vredesplan, dat gebaseerd is op de terugtrekking van de Russische troepen uit zijn land, nu bredere aanhang krijgt. En dat kan belangrijk zijn om de uitwaaiering van de oorlog over de wereld te beperken, doordat meer landen in de wereld druk gaan uitoefenen op Rusland om te dimmen. Iemand op Facebook plaatst een foto van Zelenski naast de Saoedische dictator Salman, met een honend commentaartje. Maar hoe kan Oekraïne haar rechtvaardige strijd winnen als Zelenski niet roeit met de riemen die hij heeft?

Poetins oorlog is een gruwelijk onvoorspelbaar monster. Hoe meer ik ervan weet, hoe minder ik ergens op durf te wedden, behalve dan dat het nog lang zal huishouden en het ondier nog veel meer slachtoffers zal vreten. De veertig landen zijn niet tot een concrete afspraak gekomen, maar Zelenski hoopt nu dat de vredesconferentie eind dit jaar een vervolg krijgt, zo houdt hij niet alleen aan het militaire, maar ook aan het diplomatieke front het initiatief.

Gaat het aanbod van Kroatië om het Oekraïense graan via haar havens te exporteren verlichting brengen voor Oekraïne en de Afrikaanse hongerigen?

Wordt vervolgd!

FOTO: Afscheid van mijn lieve Amsterdamse huis. Ik speel de Polonaise in A-groot van Chopin, die ik als jongetje van mijn grote broer Peter geleerd heb. Polonaise, afscheid is ook een nieuw begin! Een uur later werd de vleugel door twee reuzen opgehaald om in Zutphen de gloednieuwe muziekstudio van mijn schoonzoon Jonas te verrijken en even later verscheen de verhuiswagen voor de grote opruiming