Het bevuilde tegenoffensief

Is de oorlog door de drones op Moskou een nieuwe fase in gegaan? Ik geloof niet in de valse vlag theorie, dat deze drones door Rusland zelf zijn afgeschoten om het Russische volk op te jutten, zodat daarmee een nieuw, nog wreder offensief gerechtvaardigd kan worden, zoals in 1999, toen er bommen in Russische flats explodeerden die door de Russische veiligheidsdienst zelf daar geplaatst waren om de oorlog tegen Tsjetsjenië nieuw leven in te blazen. Ik geloof er niet in, omdat er na de drones op Moskou van Russische zijde geen plotselinge wending is gekomen, wat toch de clou is van zo’n valse vlag operatie. Als dit een valse vlag operatie is geweest, dan wel een heel sukkelige. Ik geloof ook niet dat de drones op Moskou door een ondergronds leger in Rusland gelanceerd zijn, daarvoor was de aanval te professioneel.

Er is wel degelijk een nieuwe fase ingetreden, dit is het begin van het Oekraïense tegenoffensief. Verrassend, het is het tegenovergestelde van de uitputtingsslag bij Bachmoet, waarbij men zich doodvocht op enkele vierkante kilometers. Want dit tegenoffensief beslaat plotseling een ruimte van meer dan duizend kilometer, zeker als je de speldenprikken van het Oekraïense leger aan het Zuid front, ook op de Krim, meerekent.

RUSSISCH VRIJWILLIGERSKORPS

Links en rechts krijgen de Russen het nu om de oren. Zij hebben zich langs het front en verder zuidelijk diep ingegraven, achter linies van drakentanden en tankvallen zoals ik die nog ken uit mijn jeugd in Den Haag: de Atlantikwal. Een vertrouwde, beetje ouderwetse indruk maakt dit op mij, want als het moet kunnen de Oekraïners daar doorheen. Over drakentanden kun je meters zand strooien die als bruggen dienen voor de superieure westerse tanks. Tankgrachten kun je dempen. Ik geef toe, dat is niet eenvoudig als er een schietend Russisch leger paraat is, en er bovendien nog mijnenvelden liggen. Maar te doen is het als de Russische legers niet ter plaatse zijn. De Russische soldaten kunnen niet overal zijn want het gaat immers om een frontlijn van meer dan duizend kilometer, die niet overal steeds goed te bewaken is. Hoe dan ook is het voor de Oekraïners een helse onderneming, met te verwachten tegenslagen, vooral ook omdat zij beducht zijn voor verliezen onder de burgerbevolking.

Zeker niet als tegelijkertijd langs de Russische grens zelf onraad dreigt, wat door de onverwachte invallen van Het ‘Russische Vrijwilligerskorps’ en het ‘Legioen voor vrij Rusland’ aangetoond wordt. Drones op Moskou en Russische aanvallen op Rusland, het hoort allemaal bij het fantasievolle Oekraïense tegenoffensief, dat wijdverspreid is. Bominslagen bij Russische oliedepots, zoals bij Smolensk, iets ten noordoosten van Polen, horen er ook bij.

Kyiv zwijgt over de aanvallen in Rusland wijselijk want eigenlijk mogen zij dit niet van de NAVO. Die heeft geen trek in een Derde Wereldoorlog waarin de NAVO wordt meegesleept. Je hoort nu al in Rusland steeds vaker het woord ‘vojna’ uit de mond van de gezagsdragers: oorlog. De oorlog die het Westen tegen Rusland zou voeren, want Rusland zelf voert natuurlijk nooit oorlog, Rusland helpt en bevrijdt altijd alleen maar. Dat er dit keer een ‘speciale militaire operatie’ nodig is, dat is al heel bijzonder. Dit keer echter heeft het populaire lid van de Doema Konstantin Zatoelin, hoewel Poetin aanhanger, scherp gezegd dat de oorlog beter van het begin openlijk oorlog genoemd had kunnen worden en hij wordt er niet om gestraft. Ook van die kant een nieuwe fase.

KAPOESTIN

Het Oekraïense tegenoffensief is er en het is overal merkbaar, tot op het dak van het Kremlin en in de naaste omgeving van Poetins residentie in Novo-Oegarjovo. Het is nóg moeilijker voor het Russische leger, omdat de helft van de tanks vernietigd zijn door de Oekraïense, effectieve antitankwapens. De verzwakking van de Russische gewapende macht is ook zichtbaar in de zuidelijke Kaukasus, waar Poetin niet meer in staat is Nagorno-Karabach te beveiligen tegen de Azerbeidzjanen. Armenië, tot nu toe trouw bondgenoot van Rusland in verband met de beveiliging van de Armeense enclave In Azerbeidzjan, is nu boos op en teleurgesteld in Moskou.

Oekraïne mag volgens het Volkerenrecht militaire of strategische objecten zoals energievoorraden aanvallen omdat het zich verdedigt tegen een overval van buitenaf. Maar het mag geen burgerdoelen raken en daarin schuilt het grote gevaar van deze vorm van tegenoffensief.

De drones op Russische steden raken ook burgers en de eerste slachtoffers zijn al gevallen. Stevo Akkerman, de scherpzinnigste columnist van Trouw, veroordeelt dat. En hij veroordeelt ook de samenwerking van Oekraïne met Russische nazi’s die in de omgeving van Belgorod de Russische grens overschrijden, waarschijnlijk gedeeltelijk bewapend door het Oekraïense leger. Mag dat niet? Is dat immoreel? Men bevuilt het eigen nest ermee, stelt Akkerman.

Die kritiek is niet nieuw. Hij werd ook al geuit toen het Azovbataljon Marioepol wanhopig verdedigde tegen de Russische overmacht. De leiders van die militaire formatie behoorden tot de Oekraïense ultranationalisten die alles wat ‘vreemd’ was het land uit wilden, inclusief Polen, Joden en Russen. Voorstanders van een zuivere ethnostaat, net zoals Denis Kapoestin, de leider van het Russische vrijwilligerskorps dat onlangs een Russisch dorp bij Belgorod heeft ‘bevrijd’.

Ik herinner me heel goed dat ik mijn Oekraïense medestrijdster Iryna, die ik in december nog in de Amsterdamse Hugo de Grootbuurt heb geïnterviewd, in het begin van de oorlog in de Donbas geleden eens dreigde onze vriendschap op te zeggen als zij haar contact met die mensen van die groep (die toen ook als vrijwilligers aan het front streden) niet verbrak. ’Met fascisten werk je niet samen’, zei ik net als Akkerman nu. Maar de kritiek op het Azovbataljon zwakte daarna geleidelijk af, omdat zij minder fascistisch bleken dan zij oorspronkelijk leken en tragische helden werden.

ALLIANTIE MET STALIN

Met het Russische Vrijwilligerskorps, dat nu aan de grenzen van Rusland rammelt, is het niet anders. Ik kan mij goed voorstellen dat de leiders in Kyiv zich niet de luxe permitteren om hun hulp af te wijzen. Oekraïne is in nood en met het mes op de keel stel je geen eisen aan degenen die dat mes hopelijk van je keel kunnen halen.

Churchill en Roosevelt aarzelden niet toen zij in de zomer van 1941 een alliantie met Stalin, toch geen loepzuivere democraat, tegen Hitler sloten.

Ja, dat was een inbreuk op de gedachte dat je de oorlog alleen in een verbond met gelijkgezinde democraten kunt winnen, omdat je anders innerlijk de oorlog aan het verliezen bent. Stalin had toen juist de jaren van zijn grootste massamoorden en hevigste terreur achter zich. Het bloed droop nog aan zijn handen. In Rusland waren er in de jaren ervoor miljoenen onschuldig in kampen opgesloten om zich daar kapot te werken en in Oekraïne had Stalin miljoenen de hongerdood in gedreven. Geen gezellige man en toch waren we blij dat we een bondgenoot hadden die ons kon bevrijden van het doodsgevaar. Een medestander die het mes dat Adolf Hitler Europa in het lijf gestoken had eruit kon halen. Dan maar een bevuild tegenoffensief, dachten Churchill en Roosevelt.

Hadden wij niet met Stalin zij aan zij ons tegen Hitler mogen verdedigen? Toen we bevrijd waren en de oorlog was gewonnen dachten wij er anders over. Kritiek op de gemeenschappelijke strijd met de Sovjet-Unie tegen Duitsland heb ik nooit gehoord, niemand zei dat we ons nest bevuild hadden, wel dat het jammer was dat het bondgenootschap na de oorlog geen standhield.

Waarom dan nu wel een zuinig mondje trekken als Oekraïne zich in doodsnood inlaat met een groepje Russische anti-Poetin fascisten? We kunnen ons beter troosten met de gedachte dat momenteel alles beter is dan de grootschalige moordenaars die in een buurland het bloed laten spatten. Tactische redenen wegen zwaar, Prigozjin heeft al gedreigd zijn Wagnerboys te laten vertrekken naar Belgorod om daar ‘orde op zaken te stellen’. Wat al een flinke verlichting voor Oekraïne zou betekenen en een succes voor het bondgenootschap met het foute Russische Vrijwilligerskorps.

Wie in oorlog is kan geen purist zijn. En nu ik dit weet ben ik blij dat ik destijds de vriendschap met Iryna niet verbroken heb. Van Zjenja, mijn Russische vrouw, ben ik daarentegen wél gescheiden toen zij zich indirect met Poetin, het allerergste gevaar, verbond.

Is mijn gevoel juist dat de ramp bij de stuwdam in strategisch opzicht minder ongunstig is voor Oekraïne dan voor Rusland, omdat er in de Krim een groot tekort aan drinkwater zal ontstaan?

Wordt vervolgd!

FOTO: Denis Kapoestin, 49 jaar, de leider van het Russisch Vrijwilligerskorps. Zijn nom de querre is White Rex, Witte Koning. Hij is een nazi, die symbolen zoals de zwarte zon gebruikt. Volgens Der Spiegel komt hij uit een familie van Russische joden. Een zieke figuur, die in Europa een staat van dienst heeft als leider van voetbalhooligans. Zo iemand wil je alleen in doodsnood als hulp accepteren. Oekraïne ziet hem, begrijp ik, als ‘Russische nazi tegen de Russische nazi’s’.