Prigozjin halfdood of halflevend

Heb ik mij inderdaad vergist en leeft Jevgeni Prigozjin nog?

Als je de laatste videoboodschap, die in het duister in Belarus onder zijn naam is opgenomen mag geloven, ja. Daarin zegt een man met Prigozjins stem dat zijn Wagnerhuurlingen het Belarussische leger trainen om het ‘het op een na beste leger ter wereld’ te laten worden. Het beste is natuurlijk Wagner zelf. De stem zegt dat Wagner zich op Afrika gaat richten, maar houdt de mogelijkheid open dat zijn bende weer Oekraïne gaat opvrolijken.

Waarom is zijn kop in het duister gehuld? Om de spanning erin te houden. En die onzekere spanning kan van twee kanten worden nagestreefd. Zowel door het Kremlin, omdat zij de schijn willen ophouden dat hij nog leeft als door Prigozjin zelf omdat hij een mysterieuze figuur wil blijven. Een rol die hij met voorliefde speelde in de tijd dat hij ontkende dat hij de eigenaar van de Peterburgse trollenfabriek IRA was en ook toen hij ontkende iets met Wagner te maken te hebben. Het kan ook zijn dat hij geen zin heeft zijn facie te tonen omdat hij gemarteld is en zich daarvoor schaamt. Poetin van zijn kant spreekt zijn naam niet meer uit en ontkende laatst opnieuw het bestaan van het Wagnerleger, tegen beter weten in uiteraard.

BEDREIDING POLEN

Is Prigozjin schijndood of schijnlevend? Het lijkt erop dat er tussen Poetin en Prigozjin overeenstemming bestaat dat hem de rol van politiek spook het beste past. Het lijkt alsof zij samen hebben afgesproken in het midden te laten of Prigozjin nog leeft. En er is kennelijk ook overeenstemming over zijn rol als vogelverschrikker tegenover Polen. Poetin heeft een propaganda offensief geopend tegen Polen en Prigozjin speelt dat mee door de indruk te wekken dat hij mogelijk een groot gevaar voor Polen vormt. Er zijn berichten dat het Belarussische leger met opzet onmiddellijk aan de oostgrens van Polen oefent, met zoveel kabaal en ontploffingen dat de bewoners van rustige Poolse grensdorpen uit hun slaap gehouden worden. Ik zag dit beeld zelfs in het NOS-journaal, maar eigenlijk kan niemand ons verzekeren dat dit echt Prigozjin met zijn Wagnerianen is. Hoe dan ook ligt het helemaal in de lijn van Poetin, die Polen ervan beschuldigt dat het stukken van Belarus opeist die voor de tweede wereldoorlog van Polen waren. Volgens Poetin is Polen ondankbaar, omdat Stalin uit de goedheid van zijn hart na de tweede wereldoorlog stukken Duitsland aan Polen geschonken heeft. Poetin vergeet erbij te vertellen dat Stalin dit deed om zelf over die stukken Duitsland te kunnen heersen, omdat hij ook over Polen heerste, maar dit terzijde.

Ik geloof er niet in dat Prigozjin of Poetin het zou wagen om Polen aan te vallen, hoe verleidelijk het ook is voor hen om te proberen de Suwalki corridor tussen Kaliningrad en Belarus af te snijden, zodat de Baltische staten wat meer geïsoleerd komen te liggen. Sinds de aansluiting van Finland bij de NAVO komt er van die isolatie van het Balticum niets terecht. Bovendien is Rusland -met of zonder Wagner- eenvoudig niet in staat om aan twee fronten een oorlog tegen het Westen te voeren.

P EN P BEIDEN VERZWAKT

Hoe dan ook lijkt het erop dat Poetin en Prigozjin het over de hoofdzaken eens zijn en dat is de indruk die zij beiden naar buiten toe willen wekken. Beiden begrijpen waarschijnlijk zelf dat zij door de mislukte Wagner-opstand flink verzwakt zijn, ieder van de eigen kant. De brutale leider van het Wagnerleger heeft een groot deel van zijn tanks en andere zware wapens moeten afstaan aan het reguliere leger en bovendien heeft hij door alle heen-en-weer geschuif ook een onbekend aantal soldaten verloren. Niet alleen de 20.000 lijken die hij in Bachmoeth heeft achtergelaten, maar ook de soldaten die er alsnog voor gekozen hebben in dienst te treden bij het staatsleger.

Poetin is door Prigozjin nog meer verzwakt: moreel, militair, politiek. Er wordt nu openlijk getwijfeld aan zijn gezag, mensen wagen het meer kritiek op zijn politiek te hebben. De dikke oligarch Derispaska heeft zich openlijk afgevraagd wat Rusland eigenlijk heeft aan gebieden waarvan de inwoners niet bij Rusland willen horen. Supernationalist en MH17-moordenaar Girkin roept zelfs dat Rusland ten onder zal gaan als het nog eens zes jaar onder ‘deze lafaard’ moet leven. Poetin heeft hem laten arresteren. Maar redt Poetin het met arrestaties en het verwijderen van generaals uit hun topfuncties? Bovendien moet Poetin het nu stellen zonder het agressieve Wagnerleger in Oekraïne, wat de slagkracht van het Russische leger aan het front niet versterkt

Als het waar is dat Poetin ervoor gekozen heeft om de politieke vleermuis ‘half in leven’ te laten omdat hij het zich niet kan permitteren hem te vermoorden, zoals het een Russisch heerser tegenover een verrader betaamt, dan vreet dit aan zijn autoriteit. Want Poetin werd en wordt gevreesd om zijn macht om verraders te laten doden. En zo is het in Rusland de regel: onder de Tsaren gebeurde het met overgelopen verraders van de geheime dienst, onder Stalin en zijn opvolgers en niet minder onder Poetin zelf.

Als het nu duidelijk wordt dat hij bereid is uitzonderingen te maken op die regel, dan zullen ook anderen hun angst overwinnen om als ‘verrader’ aan het schavot te hangen en het wagen in opstand te komen.

Dat Prigozjin ondanks zijn verraad aan Poetin nog leeft is met zijn (?) laatste videoboodschap waarschijnlijker geworden. Ik, die de man dood waande, voelde opluchting dat ik bij mijn weddenschap dat hij dood zou zijn toch een slag om de arm gehouden had. Mijn opluchting weerspiegelt Poetins angst om hem te doden. Het betekent dat Poetin het verlies van zijn verrader erger vreest dan de aanwezigheid van de verrader aan zijn zijde. En als Prigozjin het zover gebracht heeft dat Poetin hem liever als verrader behouden wil dan hem te verliezen, dan kan dat maar een ding betekenen. Het naderende verval van Poetins dictatuur.

GOEDROEN

Met Goedroen alles goed. Vanochtend hebben wij het houten beeld van een Balinese krissendraagster in keukenpapier, kranten en karton ingewikkeld, als een mummie. Dit beeld, op halve mensenhoogte, gaat al mijn hele leven met mij mee. De zwartharige vrouw houdt onder haar rechtervoet een monster in bedwang en zij is de beschermster van het huis tegen kwade geesten. Ze heeft dit altijd met succes voor mij gedaan en zij ligt nu op de verhuisdozen met boeken, de ereplaats die zij verdient. Lijkt me heerlijk als zij straks weer halfnaakt op mijn Zutphense werkkamer zal stralen.

Ik had me eigenlijk voorgenomen hier een vergelijking te schrijven russen mijn Russische ex-vrouw Zjenja en mijn nieuwe, Duitse Goedroen. Maar dat dat is onzin, zij zijn onvergelijkbaar. Maar ik kan wel zeggen dat na Zjenja, met al haar aan Rusland verbonden problemen, Goedroen licht als een veer voelt.

Goedroen en ik zijn het als vanzelfsprekend eens over wie de schuld is van die afschuwelijke oorlog en bij ons beiden gaan de haren recht overeind staan zodra wij iets van Poetin en zijn handlangers bespeuren. Zodra Goedroen Sarah Wagenknecht, die het op een akkoordje met de Russische dictator wil gooien, op een Duitse zender ziet begint zij te sissen zoals mijn kat krekel dat ook kan. ‘Wieder diese blöde Hexe!’ roept zij verontwaardigd, ‘met haar mengsel van complottheorie en socialisme’. Wat een verrukking is zij toch, denk ik en haal snel een glas koele appelsap voor haar uit de ijskast.

Van wie kunnen wij de volgende opstand in Rusland verwachten?

Wordt vervolgd!

FOTO: In mijn enthousiasme om alles in te pakken voor de verhuizing heb ik mezelf per ongeluk ook ingepakt en ik voel nu hoe mijn ingedoosde boeken en schriften zich voelen. Benauwd, maar schrijven, dat kan ik nog.