Roel van Duijn

De oorlog in Oekraine is van hogere orde

Goddank, er zijn meer mensen die begrijpen dat de oorlog in het Midden-Oosten ondergeschikt is aan de aanvalsoorlog van Poetin in Oekraïne. Een vriend stuurde mij een gesprek in de NRC (13-11-2023) met oud-AIVD’er Robert Spronk, die al sinds de jaren tachtig leiding gaf aan Nederlandse contraspionage over Rusland, waardoor hij in zijn contacten met de KGB en FSB onder de indruk raakte van de kwaadaardigheid van het regiem. Hij was er getuige van hoe Rusland zich inspande voor Heimelijke Publieke Beïnvloeding (HPB) in het Westen en voor het binnendringen in de overheidssfeer om alle zwakke kanten van het Westen in kaart te brengen. Heel juist beschouwt hij dit al sinds Poetin aan de macht kwam als oorlogsvoorbereiding.

‘De bombardementen op de Oekraïense bevolking en de strijd aan het front, nu al bijna twee jaar lang, waarbij dagelijks tientallen, honderden doden vallen, dat is puur staatsterrorisme van Moskou’, zegt Robert Spronk. ‘Het spijt me dat ik het moet zeggen, het leed in Israël en Gaza is afschuwelijk, maar we moeten de proporties in het oog houden: de oorlog in Oekraïne is voor de orde in Europa van groter belang dan het conflict in Gaza’.

Hoe graag citeer ik deze Goede Spion, eindelijk iemand die bij de AIVD zijn tijd niet verdeed met kabouters of vegetariërs, maar iemand die harde informatie verzamelde over de boze opzet van Poetins Gazprompolitiek. Rusland maakte het Westen afhankelijk van Russisch gas en verzamelde tegelijk bergen informatie die voortkwam uit alle samenwerking rond het Nord Streamproject, en dit grotendeels op Europese kosten. Hoe naïef zijn wij geweest en hoe naïef zijn wij als we nu denken dat de Derde Wereldoorlog zal uitbreken in Gaza. Natuurlijk is het kritiek wat daar gebeurt, maar het is niet de grote oorlog tegen Europa die - eerst sluipend, daarna onder het mom van ‘strijd tegen nazi’s’- in werkelijkheid tegen Europa en de democratie gevoerd wordt.

Nog één citaat uit het verhelderende gesprek met Spronk. Als hij leest dat de top van Hamas op bezoek in Moskou was, werkt zijn inlichtingenbrein op volle toeren. ‘Het Kremlin zal elke kans aangrijpen om tegenstellingen in het Westen aan te wakkeren. Ze steunen Hamas waar ze kunnen om het conflict brandende te houden’, zegt hij, en hij concludeert: ‘Dat militaire gevecht, op ruim twee uur vliegen van Amsterdam, gaat om de toekomst van Europa. Het is óók voor ons, voor onze vrijheid, een existentiële oorlog. Rusland wil Oekraïne vernietigen en de rest van Europa uitdagen. Rusland is voorbereid op oorlog met het Westen. Het conflict in het Midden-Oosten, hoe ernstig ook, is voor ons van minder direct gevaar’.

In de dertig jaar dat ik door de geheime dienst gevolgd ben heb ik deze AIVD’er helaas niet ontwaard. Hij had wel wat beters te doen, anders had ik hem persoonlijk uitvoerig mijn complimenten kunnen maken.

DE ECHTE OORLOG

Is het waar dat er in dat dat militaire gevecht nu een patstelling is aangebroken, zoals de Oekraïense opperbevelhebber Zaloezjni vreest?

Misschien, ook hij geeft toe dat het Oekraïense tegenoffensief dit jaar geen succes heeft gebracht. Zelf vind ik het al een hele prestatie dat het dappere land, dat tien jaar geleden nog bij wijze van spreken met houten geweertjes tegenspartelde, zich nu staande houdt tegen een supermacht die alles op alles zet. Met steun van het Westen, maar die steun is pas laat op gang gekomen en weegt nog steeds niet op tegen de Russische overvloed aan mankracht, die ook nog eens rijkelijk de beschikking heeft over Noord-Koreaanse en Iraanse drones, granaten en munitie. Het is een wonder dat alleen maar verklaard kan worden door de onverslijtbare verzetskracht van het Oekraïense volk. Uit een enquête blijkt dat ook nu driekwart van de Oekraïners geen vrede wil op de Russische voorwaarden, namelijk de blijvende bezetting van de door Rusland veroverde gebieden. Zelfs nu is het niet duidelijk of er, ondanks alle Russische landmijnen, toch niet een Oekraïense doorbraak kan komen. In het zuiden zijn behendige blauwgele defenders erin geslaagd om de grote rivier Dnipro (de Dnjepr) op verschillende plaatsen over te steken.

Het belangrijkste gevaar dat Oekraïne bedreigt is nu de politieke verzwakking van de Westerse steun, daarom vind ik het interview met Spronk zo belangrijk. De tegenwerking van de Republikeinen in Amerika en de verlegging van de Europese aandacht naar de Gaza-oorlog, is precies zoals Poetin dat graag wil. Van der Leyen doet haar best om Oekraïne versneld in de EU te loodsen, zou mooi zijn, maar zal niet zo gauw lukken, gezien het verzet van Orban, die nu de nieuwe Slowaakse premier Robert Fico aan zijn zijde heeft.

GENIAAL PLAN: OEKRAÏNE KAN IN DE NAVO

Hoe kan Oekraïne op den duur de strijd tegen een overmacht volhouden, als de steun van het Westen minder wordt?

Er moet dan een fundamentele stap worden gezet, die Oekraïne tot een vast onderdeel van de Westerse veiligheidsstructuur maakt, Dat is de toetreding tot de NAVO, die al zolang door Zelenski begeerd wordt maar deze zomer nog tot teleurstelling geleid heeft op de NAVO-vergadering in Vilnius. Daar werd besloten om Oekraïne uit te nodigen voor het lidmaatschap ‘zodra de omstandigheden daarvoor geschikt zullen zijn’. Dus zodra er geen oorlog meer is, want er is nog nooit een land in oorlog opgenomen in de NAVO. Immers, artikel 5 van het NAVO-handvest bepaalt dat zodra een lid in staat van oorlog is, de andere lidstaten verplicht zijn die staat met alle middelen, ook militair, bij te staan. Dus zonder meer Oekraïne in de NAVO opnemen betekent dat alle lidstaten vanaf dat moment in oorlog zijn met Rusland. Maar aan de andere kant, wachten tot er geschikte omstandigheden zijn, betekent dat Rusland, wetend dat dán de Oekraïense toetreding snel geregeld is, al helemaal geen zin heeft in vrede. Het lidmaatschap van de NAVO moest juist verhinderd worden, dat was een van Poetins doelen van deze oorlog.

Het lijkt een onoverkomelijke hobbel.

Maar de voormalige secretaris-generaal van de NAVO, de Deen Anders Fogh Rasmussen heeft een nieuw idee, uitgedacht in samenwerking met mensen van de staf van Zelenski. Hij is er vorige week mee voor de dag gekomen in een interview in de Guardian. ‘Het is hoog tijd’, zegt Rasmussen, ‘dat het NAVO-lidmaatschap het komend jaar niet vooruitgeschoven wordt en dat Oekraïne uitgenodigd wordt lid te worden. Wij hebben een nieuwe Europese veiligheidsarchitectuur nodig, waarin Oekraïne in het centrum van de NAVO staat.’

Hij heeft een oplossing. Oekraïne kan lid worden zonder de door Rusland bezette gebiedsdelen, dus zonder -zoals het nu voorstaat- de Donbas, de Krim en de verbindingsstrook langs de zee van Azov.

De clou is dat de Russen dan weten dat zij niet de demarcatielijnen, die op kaart zijn aangegeven, mogen aanvallen zonder in oorlog te komen met de NAVO als geheel. Een enkele raket op lidstaat Oekraïne, buiten het gebied dat Rusland bezet houdt, is dan voldoende om een wereldoorlog te ontketenen. Daarvoor zijn de Russen steeds teruggeschrokken en dat zullen zij ook in de toekomst doen omdat ook zij liever hun hachje sparen. Dit brengt stabiliteit, ook als de oorlog in het bezette gebied voortduurt, -zoals Oekraïne wil, om hun territorium terug te winnen.

Het militaire voordeel voor Oekraïne is in deze nieuwe situatie enorm, want het kan dan al zijn troepen vrij naar het front bewegen, zonder angst voor een plotseling inval in het vrije deel van het land. Het idee van Rasmussen is geniaal. Het is een zet die nog nooit in de geschiedenis van de NAVO vertoond is en Poetin en zijn handlangers tegen een muur zet.

Onze minister van defensie Ollongren vindt het plan creatief en dat is het. Natuurlijk zal Hongarije en misschien Erdogan het proberen tegen te houden, maar als het aanlokkelijke plan slaagt zal het rust brengen en het heeft daarom toch kans van slagen.

POETIN PLANDE TWEEDE HOLODOMOR

Tenslotte iets wat ik niet wist, omdat ook ik me de onmetelijke barbaarsheid van Poetin niet genoeg kon voorstellen, hoe ik me er ook op concentreerde. Een mensenrechtenorganisatie heeft iets nieuws ontdekt en hem nogmaals aangeklaagd bij het Internationaal Strafhof in Den Haag.

De tiran had het plan Oekraïne uit te hongeren, zoals Stalin dat in de jaren dertig met de Holodomor gedaan heeft. Vóór de inval, al in december 2021, kocht Rusland vrachtwagens om graan te transporteren en drie vrachtschepen. Volgens Global Rights Compliance toonde dat de planning van de plundering van voedsel ‘op een nooit vertoonde schaal’ aan.

Binnen een week na de invasie hadden de Russen het beheer van boerderijen al overgenomen en ten tijde van de piekproductie voerde Rusland 12.000 ton graan per dag af uit alle bezette gebieden.

Dit is een nieuwe aanklacht, nu door Global Rights Compliance. Wegens de ontvoering van Oekraïense kinderen wordt Poetin al vervolgd door het Strafhof. Ja, onze oud-AIVD’er Spronk heeft gelijk, Poetin is een meedogenloze cynicus. Met zijn herhaling van de genocidale politiek van Stalin jegens Oekraïne handelt hij als ware Hitler in Duitsland weer opgestaan om ook in Israël gaskamers te bouwen.

Waarom veroorzaakt de Israëlische aanval op Gaza wel een golf van demonstraties in de wereld maar de veel ernstiger oorlog in Oekraïne niet?

Wordt vervolgd!

FOTO: Anders Fogh Rasmussen, uitdrager van het nieuwe plan om Oekraïne in de NAVO te verwelkomen, was van 2009 tot eind 2014 (tot na de Russische verovering van de Krim) secretaris-generaal van de NAVO. Hij ontwikkelde de laatste jaren samen met Andrij Jermak, stafchef van Zelenski, al het ‘Kiev Veiligheidspact’, voor gecoördineerde wapenleveranties en betere samenwerking van inlichtingendiensten.

Afbeelding bij ‘De oorlog in Oekraine is van hogere orde’

De oorlog in november 2023: zie de tijdlijn.

In deze aflevering: Vladimir Poetin, Volodymyr Zelensky, Viktor Orbán, Recep Tayyip Erdoğan, Adolf Hitler, Jozef Stalin.

Thema's in de reeks: De oorlog in Oekraïne, Europa verdedigt zich, Poetin en Rusland.