Roel van Duijn

Oekraïense genocide op herhaling

In het muggenseizoen waren Zjenja en ik in onze datsja in Belasovka, een dorp ten noorden van de miljoenenstad Nizjni Novgorod. Lyda, een oude buurvrouw met één tand vertelde me er over haar rampzalige jeugd, op een boerderij in Oekraïne.

‘Op een ochtend stonden er ineens soldaten op ons erf, ze dreven de koeien en ons paard de straat op. Van de zolder haalden zij zakken met graan. Ze brulden dat we koelakken waren, dieven van het volk, zoals zij ons boeren noemden. Mijn broer werd boos en zij schoten hem dood’, huilde Lyda onder haar hoofddoekje. ‘Mijn ouders en wij kinderen moesten een wagen in die ons naar de trein bracht. Die stond op een witte vlakte in Siberie stil.’

Het was in 1933.

Wat Lyda mij beschreef was een episode uit de Holodomor, de hongerdood. De lang verborgen gehouden Oekraïense genocide. Stalin verkocht het Oekraïense graan aan het buitenland en investeerde de opbrengst in industriële projecten. De landbouw werd gedwongen gecollectiviseerd, familiebedrijven verlaten en de bewoners in de kolchozen gestopt, gedood of gedeporteerd.

Het gevolg was een katastr0fale honger in Oekraïne.

Sovjetsoldaten plunderden het land. ‘Als we nu geen poging doen om de toestand in Oekraïne te verbeteren’ schreef Stalin aan zijn rechterhand`Kaganovic in augustus 1932, ‘kunnen we Oekraïne verliezen.’ Stalins ‘verbeteringen’ kwamen er. Mensen die na de oogst tussen de stoppels nog graankorrels probeerden te vinden werden ter dood gebracht. Opstanden werden bloedig neergeslagen. Van de honger namen mensen hun toevlucht tot kannibalisme, schrijft historicus Robert Conquest.

In de winter van 1932-33 werden er dagelijks 25.000 mensen geëxecuteeerd of van honger en kou gekrepeerd.

De Encyclopaedia Britanica vermeldt dat er in de jaren 1931 -1934 in Oekraïne 3,9 miljoen mensen aan de Holodomor bezweken zijn. Grote historici, zoals Raphael Lemkin zijn ervan overtuigd dat de kunstmatige honger erop gericht was de Oekraïense boeren als klasse te elimineren. Het is geen toeval dat terzelfder tijd ongeveer 80 % van de Oekraïense intellectuelen zijn uitgeroeid. Stalin en Kaganovitsj, de plaatselijke leider die met Eichmann vergeleken is, hebben aan een vreselijke misdaad leiding gegeven.

De eerste genocide in Europa.

MEMORIAL

Lyda vertelde dat haar ouders in de tijd van Chroestjow, zelf zoon van een Oekraïense koelak, op een rehabilitatielijst waren gezet, maar dat dit hun nooit is meegedeeld. In een Russisch schoolboek vond ik dat het hoge aantal Oekraïense doden rond 1933 slachtoffers van misoogsten waren geweest. Voor de geschiedenis verwees Lyda ons naar een oude man in het plaatsje Semionov met de voornaam Karp, die had het ook als kind over zich heen gekregen.

Karp was lid va de nu verboden organisatie van historici “Memorial’, die zelfstandig zich inspande om de slachtoffers van het Stalin regime te inventariseren en te analyseren. Een werk dat ook toen, 12 jaar geleden, al als verdacht werd beschouwd.

“ Ik wil en gedenksteen leggen bij het station’ zei de kaarsrechte grijsaard,’ook hier zijn de koelakken op grote schaal vermoord of afgevoerd vanuit ons station.’ Karp stierf, maar toen wij jaren later dit station aandeden vonden wij inderdaad een kleine zwerfsteen met een gedenkschrift in het plantsoen, verborgen achter vuilniscontainers en geparkeerde autowrakken.

HOLODOMOR HERDENKING

Er mocht niet over gesproken worden, tijdens de Autonome Sovjet-Republiek Oekraïne, tot het uiteenvallen van de sovjet Unie in 1992. Maar niemand was het vergeten. Net zo min als de Holocaust vergeten was. Massagraven werden in het hele land blootgelegd. Rafael Lemkin beschreef in zijn werk Soviet Genocide in the Ukraine de Holodomor als een genocide van een totalitair regime.

Er werd een staatscommissie voor onderzoek naar de Holodomor ingesteld, die tot de conclusie kwam dat het een bewuste misdaad van Stalin en `Kaganovic tegen het Oekraiense volk en zijn opstandige neigingen is geweest.

De Holodomor werd in Oekraïne voor het eerst herdacht door de regering van Joestsjenko in 2006, na de Oranjerevolutie. Er werden gedenktekens geplaatst en bij het beeld van een broodmager meisje in Kiev wordt de Holodomor jaarlijks herdacht. Met als onderbreking de periode van de Ruslandvriendelijke Janoekovitsj van 2010 tot 2014. In 2017 heeft de gezaghebbende historica Anne Applebaum het allemaal nog eens g bevestigd in haar boek ‘The red famine’.

Waar in Rusland de Holodomor ontkend wordt, is die in Oekraïne geworden tot wat in Israël de Holocaust is. De barbaarse herinnering die allen verenigt, de grondsteen van de staat.

Poetin ontkent de Holodomor en evenals het bestaansrecht van de staat Oekraine, omdat het altijd volgens hem Rusland is geweest.Althans vanaf de vovering door Katherina de Grote in de jaren voorafgaand aan de Franse revolutie.

De dictator herstelt het werk van ‘matushka’ ( moedertje) Catharina en hij voelt zich de hersteller van Ruslands historische missie.

Hoe zou het zijn als Duitsland de Holocaust ontkende en de staat Israël als een kunstmatig product van een mythe zou zien? Hoe zou het zijn als Duitsland Israël aanviel en het herdenkingsmuseum voor de Holocaust vernietigde? Hetzelfde als de onbeschrijflijke misdaad die Poetin nu pleegt.

POETIN DE GESCHIEDENISVERVALSER

Het is het resultaat van het verstoppen van de misdaden van het Sovjet regering, van het verdoezelen van de Goelag en het ontkennen van de Holodomor. Onder leiding van Vladimir Poetin de Geschiedenisvervalser.

Vele landen hebben de Holodomor erkend als een historisch feit. De EU wel, maar Nederland en Duitsland nog niet. Juist in deze benarde dagen zou het op z’n plaats zijn dat eindelijk te doen. Waarschijnlijk ter wille van de handelsrelatie met Rusland.

Toen de Holodomor plaats vond waren er in Europa geruchten over de massamoord. Maar de Sovjet Unie nodigde beroemde buitenlandse schrijvers uit, die zich om de tuin lieten leiden, zoals de Stalin versteher Bernard Shaw. Niets aan de hand in Oekraïne, de restaurants zitten vol getuigde hij.

In die trant drukt Poetin het Russische volk op het hart dat het slechts de Oekraïense nazi’s zijn die voor het moorden in Oekraïne schuld dragen. Een belangrijk deel van het Russische volk gelooft het. `Het gelooft de gecensureerde waarheid net als tijdens de Holodomor.

DROOMACHTIGE ONWERKELIJKHEID

De Hongaarse schrijver Arthur Koestler beschreef in 1933 de verborgen werkelijkheid in het Oekraïne. “Onder mijn raam in Carkov trokken elke dag lijkstoeten voorbij. Er viel geen woord over de hongersnood hier, over de epidemieën, het sterven van hele dorpen. Je kreeg een gevoel van droomachtige onwerkelijkheid, de kranten schenen over een heel ander land te spreken zonder enige aanknopingsde met onze dagelijkse werkelijkheid die wij meemaakten en zo was het ook met de radio.’

Een rake beschrijving van de onwerkelijkheid in het Rusland van nu.

De nieuwe genocide in Oekraïne door Rusland is het bewijs van de stelling dat wie het verleden niet verwerkt gedoemd is het te herhalen.

Poetin heeft voor het verdonkeremanen van de realiteit voor zijn volk wel een rechtvaardiging. Hij vraagt: ‘Als er voor Rusland geen plaats is in de wereld, waarvoor hebben wij de wereld dan nog nodig?’

Wordt vervolgd!

Foto: Uitgehongerde mensen dood op straat: de Holodomor in Charkov (nu Charkiv) 1933. Dit is wat Koestler zag maar noemand mocht weten.

Afbeelding bij ‘Oekraïense genocide op herhaling’

De oorlog in maart 2022: zie de tijdlijn.

In deze aflevering: Vladimir Poetin, Jozef Stalin, Zjenja.

Thema's in de reeks: De oorlog in Oekraïne, Lessen uit de geschiedenis, Poetin en Rusland.