Russisch Nederlandse vriendschap

Het is een ongelooflijke herinnering, lijkt 400 jaar geleden.

In 2013 vierden Nederland en Rusland 400 jaar vriendschap en in april bezocht Poetin ons , opgewacht door een groot aantal homo’s en lesbo’s die hem bij het Scheepvaartmuseum in Amsterdam de homojacht in zijn land inpeperden. Eberhard van der Laan, de burgemeester, vertelde me op zijn rokerige kamer dat hij om dezelfde reden geweigerd had de Russische dictator een hand te geven.

Zelf was ik door een Moskouse kunstenaarsvereniging uitgenodigd om in die hoofdstad een lezing te geven over… Provo.

Ik genoot ervan dat ik voor de eerste keer een ‘humanitair visum’ voor Rusland kreeg. Gewoonlijk moest ik daarvoor flink betalen, ofschoon ik al jaren getrouwd met een Russische was. In een appartementje in Moskou centrum repeteerde ik hardop m’n lezing, gecorrigeerd door mijn Tussische vrouw Zjenja, zodat ik hem voor mijn publiek in de landstaal houden kon.

Het was een half jaar na Poetins bezoek en de vriendschap was lichtelijk verstoord doordat in Den Haag per ongeluk een Russische diplomaat aangehouden was, omdat hij dronken zo luid zijn kinderen mishandelde dat de buren er niet van slapen konden. Aangezien een diplomaat onschendbaar is had de politie dat niet mogen doen en Rusland eiste wraak.

Een Nederlndse diplomaat in Moskou werd ‘s nachts in zijn flat overvallen door ‘loodgieters’, nou ja FSB-agenten, en vastgebonden op aan zijn stoel. Zijn mond was dichtgeplakt en op een spiegel was met lippenstift ‘LBGT’ geschreven. De loodgieters waren spontaan opgekomen voor de ‘Russische waarden’. Ondertussen was een boot van Greenpeace, in de noordelijke IJszee door de Russische marine overvallen en in de haven van Moermansk vastgekabeld.

Na 400 jaar was de vriendschap bevroren, nog voordat de MH17 uit de lucht viel.

STALIN

Op dat moment begon mijn lezing.

Er waren onder het publiek jongeren die zojuist terug waren uit de gevangenis, anderen met onbetaalbare boetes wegens demonstraties tegen Poetin. In het hele land zaten mensen gevangen wegens demonstraties of het verspreiden van kritische berichten. Anderen zaten gevangen wegens het opgraven van overblijfselen van lijken die in Karelië, met Stalins kogels er nog in. De veerborgen geschiedenis moest in d doos blijven. Het was de tijd dat de rode dictator weer als een held in de geschiedenisboeken praalde.

Nu deelden de kunstenaars de pamfletten van Provo in het Russisch vertaald aan de zaal uit.

Ik vertelde over hoe fijn ik het vond hen te ontmoeten, dat ik daar al sinds de jaren zestig naar verlangd had. Over witte fietsen, happenings, de strijd tegen de verslaafde consument. En de actie om burgemeester van Hall af te zetten (‘Van Hall ten val!!’), waarna we, nadat de regering hem inderdaad afgezet had omdat hij niet hard genoeg had laten knuppelen, de leuze “Van Hall moet blijven!’ aanhieven.

Ludiek, hadden Russen nog niet van gehoord.

Mijn verhalen leken mij te midden van de perverse onderdrukking die er in Rusland gaande was tamelijk onnozel. Wat waren die Amsterdamse politieknuppels streelzacht geweest in vergelijking met de slagen van de OMON, de Russische Mobiele Eenheid, en wat was een dagje in een Amsterdamse politiecel een uitje geweest vergeleken met maanden strafkamp in Rusland. Maar de zaal vond het heerlijk om te horen hoe licht men in Amsterdam men in Amsterdam demonstreren kon. En de knaller was dat ik vertelde dat ik mijn documenten van onze geheime dienst over mezelf via de rechter had kunnen terugkrijgen. Dat vonden zij een onwaarschijnlijk staaltje van burgervriendelijke overheid.

Dat kon ik begrijpen: in Rusland is de overheid er niet voor de burger, maar de burger is er voor de overheid.

Naar huis vlogen Zjenja en ik met de mailadressen van veel nieuwe vrienden. Heb je geen heimwee naar Rusland? ‘Nee, niet naar het land, alleen naar mijn kinderen’ antwoordde zij zacht. Met al die nieuwe vrienden hield ik meer van haar vaderland dan zijzelf.

MAIDAN REVOLUTIE

Een maand later begonnen de protesten in Kiev.

President Janoekovitsch had na een lang telefoongesprek met Poetin plotseling besloten om toch af te zien van het Associatieverdrag met de Europese Unie. Poetin had naar hem gelonkt met een bak geld. Er kookte woede, vooral in het westen van het land. De gevreesde ordetropen van de Berkut mepten er op los, maar de demonstranten lieten zich niet van het centrale plein slaan, de Maidan in Kiev.

Officieel heet het Onafhankelijkheidsplein, maar de betogers doopten het nu om in Euromaidan. Zij bleven eisen dat Oekraïne op Europa aan zou sturen en dat de corruptie moest ophouden. Van dat laatste was Yanoekovitsj een groot kenner. Janoekovitsj was de vertegenwoordiger van de partij voor de Regio’s, die partij van de Ruslandvrienden.

Op het hoogtepunt van de betogingen kregen de demonstranten voor elkaar dat de bleke, vermagerde Julia Timosjenko, die al een paar jaar de gevangene van blauwbaard Yanoekovitsj was, na een eindeloze hongerstaking werd vrijgelaten. Zij sprak de menigte toe. De strijd op het plein escaleerde toen op 18 februari door scherpschutters, naar men aannam van de politie. vanaf de daken honderd demonstranten doodschoten. ‘De Helden van de Hemelse Honderd’ werden zij geroemd.

Dit was niet het eind van de demonstraties, maar van de president. Hij vluchtte naar Moskou en liet zijn paleizen met privé dierentuin achter.

Poetin heeft het revolutionaire toneel in Oekraïne met afgrijzen aanschouwd. In allerijl werd eentheorie gefabriceerd om de rollen om te draaien. Niet de politie had van de daken de demonstranten beschoten, maar de nazi’s onder de demonstranten, zich voordoende als politiemensen. Een provocatie om de arme, o zo democratisch gekozen president de schuld te kunnen geven. Want Poetin vond het heel belangrijk dat wet en democratie hoog gehouden moesten worden.

Hij zon op wraak.

Twee weken later verschenen er groene mannetjes op de Krim die overheidsgebouwen innamen. Waar kwamen die soldaten, in hun uniformen zonder emblemen, vandaan? Ik heb er echt geen idee van, antwoordde Poetin toen men er hem op aankeek.

Het was het begin van een oorlog, die snel een vervolg kreeg in de Donbass, die als ‘burgeroorlog’ gecamoufleerd werd, die acht jaar lang gaande gehouden werd en nu zijn climax bereikt. In een genadeloze, brute aanval op Oekraïne in z’n geheel.

Vanochtend lees ik dat de grootste oorlogsmisdadiger van de 21e eeuw in zijn waanzin een atoomcentrale in brand heeft laten schieten.

BLAUW GEEL

Na de inname van de Krim steeg Poetins populariteit in Rusland als een kruisraket.

Ik schreef mijn nieuwe Russische vrienden bezorgd, maar de een had een tante op de Krim die zei dat het goed was, de ander was bang dat het antwoord gelezen zou worden door de FSB.

En zij ontkenden dat er Russische soldaten zouden zijn in de Donbass, waar het nu ook spookte.

Na een tijdje was ik de helft van mijn nieuwe vrienden in Moskou kwijt. Het was april 2014.

BLAUW ROOD

Maar nu werd ik opgebeld door Susanne uit Odessa, een blonde, Russisch sprekende vrouw die mij uitnodigde om samen een demonstratie tegen de Russische agressie tegen Oekraïne te organiseren. Op de foto van een voorgaande aflevering (nr 3 in deze serie) staat zij naast mij in het blauw-geel van de vlag. Het blauw is de hemel, het geel het golvende koren van de zwarte Oekraïense aarde.

De Oekraïense aarde is in de tweede wereldoorlog al verzadigd van mensenbloed geraakt. Hoeveel bloed moet daar nog bij geperst? Moet de Oekraiense vlag veranderd van blauw-geel in blauw-rood?

Wordt vervolgd!

Foto: demonstratie op het Maidanplein in Kiev, februari 2014, voor Oekraïne en de Europese Unie