Roel van Duijn

Verandering door handel?

Het was eind 2021, Goedroen en ik wandelden in de vroege avondschemer over de Wacholderberg en in de wereld steeg de koorts.

Poetin was met ongehoorde eisen gekomen. De NAVO moest uit alle voormalige Sovjetlanden weg. Die landen mochten er geen lid van zijn en de NAVO moest zijn soldaten laten opkrassen. Oekraïne moest met de NAVO-leiders in koor verklaren dat dit land nooit, nooit, nooit lid van de NAVO zou worden. Zo niet, dan zwaaide er wat.

De Slang noemde het geen ultimatum, maar wij constateerden op onze wandeling dat dat het wél was.

JULIA OP TEN NOORT

Goedroen wees mij op de jeneverbessen en plukte er wat, want zij wilde zuurkool maken. ’Ik heb hier eens met een oude vriendin gewandeld die de blaadjes gebruikte om er vis in te bakken. Zo goed voor lever en nieren vond zij.’ Mijn vriendin noemde de naam van de oude vrouw, zelf was zij nog een meisje geweest. Julia op ten Noort. ‘Niet wáár!’ riep ik. ‘Haar biografie heb ik geschreven!’

Dag en nacht had ik me met die vrouw beziggehouden en mijn Goedroen was met haar bevriend geweest? Niet te geloven, maar het was waar. Ze had haar leren kennen op een bijeenkomst van een reformhuis. Ze waren jaren aan de wandel geweest, maar zij begreep niet waarom ik van deze vrouw zoveel werk had gemaakt.

‘Maar zij was de belangrijkste Nederlandse nazivrouw en vriendin van Himmler! Weet je dat niet?’

DERDE RIJK

Zij stond stil. Zij had later wel eens geruchten over haar gehoord, maar dat haar vriendin zó’n prominent deel van het nazisme was geweest, daarvan had zij geen idee gehad. Ze hadden met elkaar gesproken over karma en reïncarnatie en Goedroen had dat interessant en vernieuwend gevonden. Merkwaardig, in de jaren van hun vriendschap, rond 1980, werd er in Duitsland veel minder gesproken over het Derde Rijk dan nu en het onderwijs over die periode was ook zo geweest, dat je dacht dat het iets van een voorbij tijdperk was.

Vertelde Julia haar dan niet over Himmler? Een enkele maal. Goedroen had gedacht dat Julia verliefd was geweest op Himmler, gewoon een menselijke gebeurtenis. ‘Maar als ik haar dan détails vroeg over haar relatie met die boef, dan hief ze haar handen, vluchtte in Hollands gebrabbel en was het onderwerp afgedaan.’

Thuis stortte zij zich direct op mijn boek en was verbijsterd over de verborgen achterkant van haar vroegere vriendin, die een halve eeuw ouder was geweest. ‘Um Himmels Willen!’ of ‘Nein!’ hoorde ik bij elke bladzij die ze omsloeg.

VAN LINKS EN VAN RECHTS

‘Maar wat betekent dat nu voor ons,’ vroeg zij, ‘dat wij elkaar langs twee wegen kennen? Eerst die ontmoeting toen ik nog een meisje was in Amsterdam, toen mijn broer en ik kwamen om de opstand in de Nieuwmarktbuurt te ondersteunen en dan weer door ons wederzijdse contact met die…’

‘Ja, die heks, die populist, zo iemand als we tegenwoordig kennen van de Russische complottheorieën over volkeren die geen eigen bestaansrecht zouden hebben.’

‘Ja, want Hitler en Poetin lijken wel op elkaar’ vulde zij aan.

Wat betekent dat voor onze verhouding? Volgens mij veel goeds.

Van links en van rechts zijn we naar elkaar toegekomen.

De nacht ging in, door het raam zag ik de schimmige contouren van de berg, als een draak met een enorme staart en in die staart flikkerde een vreemd licht.

‘Dat is een lieve oom van me,’ antwoordde zij, ’hij praat niet veel maar ‘s nachts zit hij met een licht op de berg om zeldzame nachtvlinders te vangen.’

WEER OORLOG?

De volgende ochtend, het was kort voor Kerst, las ik op mijn scherm dat Poetin het Westen ervan beschuldigde de spanning in Europa te laten oplopen en dat zijn land er klaar voor was zijn toevlucht te nemen tot militaire maatregelen als de VS en de NAVO hun ‘agressieve lijn’ voortzetten.

In de rondom gelambriseerde keuken bakte Goedroen boterhammen met spinazie en kaas voor ons ontbijt. Ik kuste haar, wij waren bezorgd. Zij streelde mij en ik gluurde naar de rode maillot onder haar winterse jurk.

‘Hij heeft een leger van honderdduizend man samengetrokken rond de grens met Oekraïne’ meldde ik opgewonden.

‘Mijn ooms waren ook als soldaten in Oekraïne,’ zei zij, ‘dat was de vorige ramp. Ik heb gelezen dat Julia zo enthousiast was, gek, over die wahnsinnige operatie toen. Denk jij echt dat het nu weer oorlog wordt?’

KAARSLICHT

’Ja, eigenlijk wel,’ bekende ik. ‘want als de Russen Oekraïne aanvallen zal het Westen hen dit keer verdedigen, anders dan toen de Krim aangevallen werd.’

We lieten ons ontbijt niet aanbranden, maar we fantaseerden bij kaarslicht hoe het zou zijn als we in de kelder zouden moeten schuilen voor de atoombom. Buiten zaten hongerige vogels al te wachten tot Goedroen hen op broodkruimels en de resten van ons ontbijt zou trakteren.

SATANISME

Nog geen jaar later, op 30 september, kondigde de Slang de annexatie van de (tijdelijk) bezette gebieden in Oekraïne aan en sprak: ‘De dictatuur van de Westerse elite richt zich tegen alle samenlevingen, ook tegen de inwoners van westerse landen zelf.’

‘Dictatuur?’, vroeg ik in gedachten aan ex-schoondochter Vera in Rusland, ‘waar heeft hij het over?’

De tiran scheen het ‘neo-nazisme’ in Kyiv vergeten te zijn en zich vooral op te winden over de westerse politici. Hij deed er nog een pittig schepje bovenop tegen het Westen. ‘Dit is een complete ontkenning van menselijkheid, de omverwerping van geloof en traditionele waarden. De onderdrukking van vrijheid heeft zelfs de vorm aangenomen van een religie: zuiver satanisme.’

VERA

Zou Vera zich iets kunnen herinneren van de dictatuur en het satanisme, door haar bezoeken aan Amsterdam? De dansfeesten en de vrolijke uitjes aan Scheveningen en Volendam?

Als zij deze woorden van haar president tot zich heeft laten doordringen, zou het haar toch kunnen opvallen dat haar FSB-echtgenoot en zij tegen een ingebeelde vijand vechten. Maar zij luistert niet naar de president, speelt liever met haar kind en als haar man thuiskomt zijn er belangrijker dingen. Zijn werk? Nee, daar mag zij beter ook niet veel van weten.

Poetin schiet drones en raketten tegen het westerse satanisme, zo zit het dus.

Dat dit betekent dat de mensen van het broedervolk dakloos worden, sterven, kou en dorst lijden, dringt niet door tot iemand als Vera. En al helemaal niet dat dit gebeurt met de hulp van haar en haar man. Een griezelig gevoel voor mij.

Hoe kon het zover komen, dat normale mensen meedoen aan een waanzinnige oorlog? Steeds weer die vraag.

In mijn jeugd was de Sovjet-Unie taboe. Wie ernaartoe reisde kon rekenen op registratie bij de BVD en wie handeldreef met de DDR werd gevolgd door onze geheime dienst. Maar tot voor de invasie in Oekraïne was iedere Westerling betrokken bij de handel met Rusland., al was het maar dat je op Russisch gas kookt of er je huis mee verwarmt, of daar bloemen of eieren verkoopt.

Was die omslag alleen maar gekomen omdat we zo blij waren dat het communisme ingestort was?

WILLY BRANDT

Nee, het had een geschiedenis die aanvankelijk goed begon.

Vanuit een positieve Duitse politiek om het ijs van de Koude Oorlog te breken. Egon Bähr had het bedacht, maar Willy Brandt, sinds 1969 de sociaaldemocratische kanselier van de Bondsrepubliek Duitsland bracht het ten uitvoer.

Brandt reisde in 1970 naar Moskou en sloot daar een ontdooiend verdrag met Brezjnev. Duitsland erkende de Oder-Neisse grens met Polen, ondanks veel verzet in Duitsland zelf. Door die erkenning werd het mogelijk om ook met Polen tot een verdrag te komen.

Bij zijn bezoek aan Warschau maakte Brandt zijn tot tranen toe roerende knieval bij het monument ter herdenking van de opstand in het Joodse getto. Brandt slaagde erin ook met de andere Sovjet-satellietstaten een verdrag tot normalisatie van de betrekkingen te komen.

Zijn politiek van Wandel durch Annäherung (verandering door toenadering) was een succes. Hij erkende de DDR niet, maar wel kwam er in de DDR en in de Bondsrepubliek wederzijds een ‘vaste diplomatieke vertegenwoordiging’, een andere naam voor wat eigenlijk ambassades waren.

WANDEL DURCH HANDEL

Door het succes van Brandts Ostpolitik ontstond er ook handel tussen Europa en de Sovjet-Unie. Ook andere landen, zoals de VS, India en China volgden dit spoor. Men beschouwde dit als constructief, met de gedachte dat economische verwevenheid de kans op politieke botsingen en oorlog zou verminderen. Montesqieu was er met zijn ideaal van ‘doux commerce’ al van overtuigd dat handel de mensheid beschaaft. En omdat handel dialoog met zich brengt zou het ook tot vrede leiden.

Iets anders, maar niet minder belangrijk was, dat de producten uit het Oosten goedkoop waren. Ik herinner me dat boeken en ook speelgoed uit de DDR maar een paar cent kostten.

Na de val van de Sovjet-Unie bloeiden de economische banden verder op. De EU en Rusland sloten in 1993 een verdrag voor samenwerking en partnerschap. Vanaf toen ontwikkelde zich ook de afname van de Russische energievoorraden in hoog tempo.

MERKEL

Waren de Russische oorlogen in Tsjetsjenië, Abchazië en Georgië dan geen waarschuwingen, dat men zich niet op Rusland kon verlaten? Zelfs de aanval op de Krim en de feitelijke bezetting van stukken van de Donbas in 2014 door Rusland mocht de gulzigheid van Europa naar het goedkope Russisch gas niet hinderen. Gerhard Schröder, bondskanselier tot 2004 en zijn opvolger Angela Merkel gingen er in volle vaart mee door.

Dachten zij nog immer dat daarmee de relatie met Rusland verbeterd zou worden? Schröder is er nog steeds van overtuigd. En Merkel zal er wel eens aan getwijfeld hebben als zij woedend uitviel tegen vriend Vladimir vanwege de moordaanslag op Navalny en de Tiergartenmoord, de dood van een gevluchte Tsjetsjeen door een Russische geheime dienst man in Berlijn. Maar niettemin heeft Merkel Wandel durch Handel op grote schaal doorgezet, daarin braaf gevolgd door Nederland.

POETIN KEERT HET OM IN ZIJN VOORDEEL

Ook de verschrikkelijke Russische oorlogsmisdaden in Syrië leidden niet tot bezinning in Europa. Na Nordstream 1 werd vrolijk Nordstream 2 aangelegd.

Merkwaardig genoeg doorzagen ook linkse partijen in Europa, - uitgezonderd de groene- niet dat Poetin het idee van verandering door handel in zijn voordeel benutte. Ik weet wel zeker dat de westerse reactie op de Russische inval in 2014 in Oekraïne zo lauw is geweest omdat men de handelsbetrekkingen met Rusland niet wilde schaden.

Willy Brandts Wandel durch Annäherung (verandering door toenadering) is door de globalisten opportunistisch omgezet in een politiek van Wandel durch Handel en uiteindelijk heeft Poetin dit afgestraft door Wandel durch Handel zélf als wapen tegen het westen in te zetten. Dat Europa dit niet besefte is een onvergeeflijke fout geweest vergelijkbaar met de Apppeasement politiek van Chamberlain tegenover Hitler.

ZEITENWENDE

Met een schok komen we tot inkeer. De SPD, Duitslands grootste partij, heeft in haar huidige verkiezingsprogram, dat nog maar een jaar oud is, nog dit: ‘Vrede in Europa is onmogelijk tegen, maar alleen MET Rusland’. Maar nu zegt de voorzitter van die partij Lars Klingbell, dat die zin niet meer houdbaar is.

Wandel durch Handel is voorbij. De Duitse Bondskanselier Olav Scholz heeft een ‘Zeitenwende’ aangekondigd en daar wordt ook inhoud aan gegeven. Geen handel meer met Rusland en wel wapens voor Oekraïne. Maar een leidende militaire rol, daaraan moet Duitsland nog wennen. Het doet angstig over de door Oekraïne gewenste Leopardtanks en qua financiële hulp levert de VS ongeveer 21 maal zoveel hulp (2,5 tegen 52,5 miljard).

Dertig jaar Wandel durch Handel is fataal geweest. Als Poetin niet de voordelen daarvan in de hand gespeeld was, had hij Oekraïne niet binnen kunnenvallen en had hij, door gebrek aan geld en macht, het Westen niet ‘satanistisch’ durven noemen.

EUROPESE AUTARKIE NODIG

Europa moet zichzelf opnieuw opbouwen, met een autarkische, zelfvoorzienende economie die niet van Rusland en ook niet van andere dictaturen zoals China afhankelijk is.

De Slang heeft Europa tot dit inzicht gedwongen. Je kunt dit ook als een voordeel zien: eindelijk wordt er serieus gewerkt aan de omslag naar schone energieopwekking.

Welke stappen naar Europese autarkie worden er gezet en hoe beleefden Goedroen en ik Poetins invasie in Oekraïne?

Wordt vervolgd

FOTO: Willy Brandt (1913-1993) deed namens het Duitse volk een knieval voor het monument van de opstand in het Joodse ghetto in Warschau, die in 1943 vreselijk neergeslagen was door de nazi’s. Als ex-verzetsstrijder deed hij dit spontaan en oprecht, op 7 oktober 1970. Het was het begin van zijn Ostpolitik, onder het motto ‘verandering door toenadering’. Later is zijn politiek verminkt tot kortzichtige handel met het agressieve Rusland.

Afbeelding bij ‘Verandering door handel?’

De oorlog in november 2022: zie de tijdlijn.

In deze aflevering: Vladimir Poetin, Olaf Scholz, Aleksej Navalny, Gerhard Schröder, Adolf Hitler, Goedroen.

Thema's in de reeks: De oorlog in Oekraïne, Poetin en Rusland, Europa verdedigt zich.