Geheim agent Feliks gezichtsloos

Het ging allemaal anders dan ik gedacht had.

Geheim agent Feliks werd overgeplaatst, als een pakket van uiterst Noord naar uiterst Zuid. Wie was Feliks nu precies? Ik wilde me geen voorstelling van hem maken (hoewel ik er eens een snorretje bij fantaseerde), omdat ik vond dat hij niets anders dan het probleem van Vera was en Vera vooral het probleem van Zjenja. Dus het probleem van het probleem van mijn vrouw.

Feliks zelf? Een gezichtsloze die een vast inkomen op prijs stelt en geen behoefte heeft zich vragen te stellen die niet bij dat inkomen passen. Voor mij was hij slechts Vera’s zwakke punt. Was hij maar iemand, kon ik maar met hem praten.

Feliks was uitgezonden naar Belgorod, een stad even boven de Oekraïense grens, niet ver van Charkiv.

Wij kregen het in Amsterdam te horen van Vera. Zjenja vond het een hele verbetering, het scheelde een bontjas. Haar dochter leek het een leuke stad, maar betreurde het dat ze daar niet kon ijsdansen.

Belgorod is bekend geworden doordat er in april een brand geweest is in een olieopslagplaats door een aanslag met drones, die vanuit Oekraïense helikopters werden afgeschoten. Kortgeleden arresteerde de FSB er twee Russen die plannen hadden om de spoorweg, waarover Russische soldaten worden aangevoerd, te saboteren. In het persbericht van TASS staat dat ze bekend hadden onder invloed te staan van het ‘Oekraïens Nazisme’.

BELGOROD

Toen Feliks daar bij de FSB aan het werk werd gezet zou het nog een jaar duren voordat de oorlog zich aan alle fronten zou uitbreiden. Maar de voorbereidingen waren wel in volle gang, ook al wisten weinigen dit. De uitbreiding van de FSB-posten nabij de Oekraïense grens was er onderdeel van.

Mijn hoop dat mijn brief via Moskou bij de commandant van de FSB in Archangelsk zou zijn aangekomen was al vaag, maar dat díe hem dan weer zou doorzenden naar zijn collega in Belgorod, dat ballonnetje liep reutelend leeg.

Zjenja zei me met een ernstig gezicht dat zij naar Belgorod ging, naar Vera, want die was daar ook.

Moeder en dochter hadden een kamertje gehuurd in de buurt van het Diorama Museum, dat gewijd is aan de tankslag bij Koersk tegen de Duitsers en waar ook de T-34’s staan opgesteld als de zegevierende wapens die Zjenja uit haar hoofd tekenen kon. Zjenja kon dan met agent Feliks kennis maken.

Hè, hoe kon Zjenja daarnaartoe, vroeg ik me af. Het was toch zo’n probleem dat Vera een moeder in Amsterdam had, hoe was het dan mogelijk dat Zjenja daar zo maar een bezoek aan Feliks kon brengen?

HANDEN VOOR MIJN HOOFD

Ik kon wel mee, Zjenja en ik in een hotel, maar ik zou Feliks niet mogen ontmoeten. Dat zijn de regels, had Vera overgebracht.

‘Toch leuk?’ vond Zjenja, ‘je wilde toch altijd zo graag eens een andere stad dan Nizjni Novgorod zien?’

Ik antwoordde niet. Het zou toch niet zo zijn dat Zjenja er ook door de geheime dienst ingeluisd was en in ruil voor spionage in Nederland haar dochter in gezelschap van geheim agent Feliks mocht bezoeken?

Ik voelde me niet lekker en liep naar boven, naar mijn computer.

‘Nee’ riep ik toen ik bij de bocht in de trap was, ‘nee, ik ga niet mee.’ ‘Je gaat wél mee!! Toe!’ ‘Nee, ik ga niet mee, echt niet.’

Op mijn kamertje keek ik naar de portretten van Zjenja en ik kon me niet voorstellen dat zij nu ook voor Poetins geheime dienst zou werken. Ik vond haar zo’n mooie en goede vrouw en tegen Poetin gekant. Maar zou zij, uit liefde voor haar dochter alweer, tot zoiets smerigs in staat zijn? Ik wilde er niet aan denken. Mooi en goed worden vaak met elkaar verward, raasde door m’n hoofd en ik sloeg mijn handen om mijn hoofd. ‘Het is niet alles goud wat er blinkt’ had een Oekraïense, wijze vrouw me eens voorgehouden.

Zwijgend begeleidde ik Zjenja naar Schiphol, maar in de grote hal kon ik niet nalaten om te vragen of Vera’s nieuwe huis in Nizjni Novgorod dan leeg zou komen te staan, als zij ook naar Belgorod zou verhuizen.

Misschien is dit wel de laatste ik keer dat ik je zie, dacht ik, terwijl ik haar koffer richting paspoortcontrole tilde. ’Mind your steps’ hoorde ik galmen, boven de drukte. Mijn rechterhand wuifde haar na toen haar zwarte paardenstaart achter een dutyfree bord verdween, de linkerhand hield zich schuil in mijn broekzak. Ik stond nog even stil in een waanzinnige opwelling dat zij misschien terug zou komen.

LIJN 7

De eerste dagen dat ik alleen was, was ik alleen.

Zjenja schreef niks en ik schreef niks. Ik ging naar mijn beste vriend, die ik 14 jaar geleden had uitgelegd waarom uitgerekend Zjenja uit het verre en onuitsprekelijke Nizjni Novgorod absoluut mijn vrouw moest worden. Ik liet hem haar foto zien op de laptop en hij glimlachte: ‘O daarom.’ En dan: ’Maar als je nu eens een tijdje alleen bleef?’

Nu, veertien jaar later, vroeg hij: ‘Als je het nu gewoon nog eens een tijdje met haar blijft proberen? Misschien komt er oorlog? Je weet nooit wat er gebeurt. Het is dichtbij Oekraïne. En dan sneuvelt hij misschien.’

‘Ja ja’ mompelde ik met zwakke hoop.

Het was 2021 en ja, er vielen doden aan de ‘contactlijnen’ van de Volksrepublieken Loehansk en Donetzk. Elke dag. ‘Nou, waarom niet Feliks?’ benadrukte mijn vriend, ‘dan ben je van hem af.’

‘Omdat hij niet van de GRU is, dat is de buitenlanddienst, maar van de FSB, die hoeft alleen maar in Rusland zelf de oppositie kapot te maken.’

‘Je moet niet doen alsof je alles weet’ lachte hij. Wij kenden elkaar een halve eeuw en hij had me al heel lang geleden verteld dat hij een hoger IQ had dan ik. In lijn 7, toen we samen naar de eerste schooldag van het Haags Montessori Lyceum reden. Hij was getest.

‘Je hebt gelijk, Poetin kan die Volksrepublieken ook wel als binnenland beschouwen als hij wil.’

Er was dus een vage kans dat Feliks zou sterven, maar anders zou ik moeten doen alsof hij al gesneuveld was, dat wilde mijn vriend met me afspreken. ‘Maar Feliks zou dan toch contact hebben met Vera en ook met Zjenja’ sputterde ik. Wat kon ik nog doen om mijn liefde voor hen te ontdoen van de FSB?

FSB=GESTAPO

‘De FSB, dat is wat de Gestapo in Duitsland was’ antwoordde ik en hij knikte.

Ik voelde me zoals een man die onder zulke omstandigheden het op een drinken zet, maar zo iemand ben ik niet. Ik nam me voor om een tijd zonder Zjenja te leven, over scheiden na te denken, alleen te zijn en dus belde ik prompt een vriendin in Middelburg, die altijd zo lief voor me was.

In de trein voelde ik me leeg.

‘Je hebt je trouwring nog om je vinger’ zei de lieve vriendin in bed.

‘Nou en? Zij gaat vreemd met de geheime politie van een dictator.’

Terwijl de tonen van het orgel van de Nieuwe Kerk door het raam naar binnen dreunden joeg ik In gedachte met een vliegenmepper op Zjenja, om haar weg te slaan van mijn geprikte hart.

FATHERLAND

In de film ‘Fatherland’ van 1994 heeft Hitler de oorlog gewonnen, de invasie in Normandië is mislukt en Engeland is door Duitse troepen bezet. Ook Rusland is tot de Oeral het haasje en 25 jaar na de oorlog is er nog altijd een statisch oorlogsfront in het Oosten tegen de Sovjet-Unie. Maar over dat laatste dringen maar spaarzaam berichten door tot Germania, zoals Europa inmiddels heet. Alle media zijn in handen van Berlijn, er is uitsluitend propaganda.

Waaraan doet dat denken?

Natuurlijk aan de ‘speciale militaire operatie’ en het stilstaande oorlogsfront in Oekraïne. Geen van beide partijen lukt nog een doorbraak en de televisiekijkers in Rusland horen vrijwel niets over de werkelijke toedracht. Net zomin als de Duitsers iets van de realiteit van Joden en Roma te horen kregen, ontvangen Russen waarheidsgetrouw nieuws over Oekraïners. En evenals in het Derde Rijk is de leider altijd en overal stralend aanwezig.

GRIGORI JOEDIN

‘Rusland is een fascistische staat geworden.’ Dat zegt de politieke filosoof Grigori Joedin, professor aan een Moskouse universiteit. Hij is kort na het begin van de open oorlog tegen Oekraïne bij een demonstratie bewusteloos geslagen en nu door De Groene Amsterdammer op een geheime plek in Duitsland geïnterviewd.

Een fascistische staat is vergelijkbaar met het Derde Rijk. Terecht zegt Joedin dat het fascisme niet een vaste toestand is, maar een beweging. Zonder beweging verliest het zijn kracht. In Rusland is nu bijna de toestand bereikt die zo kenmerkend is voor fascisme. De drie-eenheid van Leider, Staat en Volk.

‘We zien nu’ zegt Joedin, ‘de identificatie van de leider met de staat en de identificatie van de staat met de samenleving, dit is een klassiek fascistische opvatting. De leider is gelijk aan de staat, de staat aan het volk.’

De professor benadrukt: ‘Er is geen plaats voor jou als je geen deel uitmaakt van de staat en er is geen plaats voor jou in de staat als je niet achter de leider staat.’

Joedin suggereert, voel ik, dat dit ook de ware bedoeling was van de invasie in Oekraïne, want de verwezenlijking van dit fascistische model in Rusland is er pas sinds 24 februari, de dag van de aanval. Hij waarschuwt dat de oorlog niet zal ophouden zolang deze regering er zit. De achterliggende bedoeling van de vloed van oorlogen sinds Poetin, is de angst voor revolutie en de realisatie van het fascistisch ideaal. Er is bij deze regering het verlangen naar PERMANENTE oorlog.

Hij komt bij hetzelfde punt als mijn idee van de Hete Oorlog sinds 2014, die als een Derde Wereldoorlog kan worden gezien. Joedin zegt dat Rusland eigenlijk oorlog voert tegen de NAVO, al willen wij dat niet weten. En al staat dat, is mij ook al opgevallen, gewoon open en bloot in de Russische strategie-nota’s van hun Ministerie van Defensie.

Wat ik met Joedin oneens ben is dat Europa niet verdeeld is in veilige en onveilige zones. Ja, het is mogelijk dat er atoomraketten over en weer door dit continent gaan flitsen, zoals hij gebeuren ziet, maar voorlopig zitten wij hier veiliger omdat de NAVO, evengoed als Rusland een atomaire afschrikkingsmacht heeft, anders dan Oekraïne, Moldavïe, Georgië en andere staten buiten de NAVO. Joedin zegt dat het ernst is, als de Russische televisie laat zien dat in luttele seconden een Russische raket Amsterdam, Londen of Berlijn in een radioactieve puinhoop kan veranderen.

Ja, maar de Russen weten ook, al laten zij dat niet aan het televisiepubliek zien, dat de NAVO hetzelfde kan doen met Moskou en Sint-Peterburg. Toch heeft Joedin gelijk dat het gebeuren kan als de drempel tussen dreiging en realiteit zelfs maar een fractie overschreden wordt.

POETIN-HYPNOSE

Ik ben het met Joedin eens dat Europa veel te weinig doet om Poetin partij te geven. Van die honderden miljarden euro’s die Russen in Europa geparkeerd hebben zijn slechts 4,3 miljard op dit moment werkelijk bevroren. Alle Europese landen samen, inclusief Engeland, zenden driemaal zo weinig wapens naar Oekraïne als de VS doet.

Dat is een feit dat niet alleen uit ons pacifistisch verleden voortkomt, maar ook het resultaat van de langdurige ‘Poetin-hypnose’, zoals ik het noem.

Waaraan wij ons onderworpen hebben. Dat merkwaardige vermogen tot hypnotiseren is volgens mij een van de overeenkomsten die Poetin met Hitler heeft. Althans tegenover de kortzichtige, op consumptie ingestelde massa en haar politici. Poetin-hypnose, met goedkoop gas en al, is aantrekkelijk en hardnekkiger dan men denkt.

Kon ik de scheiding tussen Zjenja en mij nog voorkomen? Schudt Europa de Poetin-hypnose toch nog definitief van zich af?

Wordt vervolgd!

FOTO: Tot de uitgebreide bevoegdheden van de geheime dienst FSB hoort niet alleen het onderdrukken van de oppositie, maar ook het controleren van de Russische wetenschappers, die hun werkstukken eerst aan controle door ‘curators’ van de FSB moeten onderwerpen alvorens ze te mogen publiceren. Op deze foto het hoogste gloriemoment waarvan agent Feliks droomt: onderscheiding door de president.