Finale (slot deel I)

Zjenja mailde mij uit Belgorod, kort.

‘Vera en Feliks gaan trouwen, ze hebben toestemming. Ik neem aan dat jij dat normaal accepteert. Het gaat om de liefde van je stiefdochter.’

Het stond er als in steen gehouwen en ik staarde voor me uit. Zag de geheim agent Feliks met ons aan tafel zitten en hoorde hem zeggen dat hij een rustige dag had gehad. ‘Aan een rapport gewerkt’, maar ik zag aan zijn ogen dat hij weer blauwzuurgas in het gezicht van een demonstrant tegen de bewapening van Volkskrepubliek Loehansk had gegooid. Ik rilde van afschuw.

Ik kon de spanning niet langer verdragen. Had er ook last van dat ik in Middelburg met die vrouw in bed had gelegen. Als Zjenja daar achter kwam kon ze al mijn argumenten met één klap wegvagen door me daarop te pakken. Ondanks dat het een gevolg en allerminst de oorzaak van ons conflict was geweest, zij zou dan alle discussie uit de weg gaan door op die stommiteit te gaan inhakken. Ik had beter bij mijn verstand moeten blijven. Zoals ik lang gedaan had.

Met de warme kat Krekel in mijn armen liep ik de trap op, posteerde hem op de koffer van de kapotte printer, zodat hij door het raam de wacht kon houden en ik zette mij met mijn duimen achter mijn oorlelletjes en mijn schouders naar voren aan mijn laptop.

Ik zou het haar schrijven.

LOT OP RODE PLEIN

‘Lieve Zjenja.’

‘Eh,’ vroeg ik hardop aan de gespitste oren van het zwarte beest, ‘is zij nog wel lief?’

Als ik in mijn gedachten terugging naar de gloriemaanden van onze kennismaking, zij wuivend op vliegveld Sjeremetjevo tussen het wachtende publiek, terwijl ik nog in de rij voor de paspoortcontrole stond. Hoe zij me vastberaden bij de arm nam om in de bus te stappen en hoe we even later op het Rode Plein zoenden, tegenover het kantoor van, jawel: Poetin.

Die zat daar toen ook al, hij had ons door het raam kunnen zien, onze eerste zoenen in het gras. Daar dacht ik toen geen moment aan, zo vol was ik van mijn aanstaande vrouw, maar hij, die bezetene, zag ons niet omdat hij misschien toen al met zijn geestesoog uitzag op een zegeparade van zijn leger in Kiyv. Had ik eraan moeten denken hoezeer deze man vanachter zijn raam het lot van ons samenleven zou gaan beïnvloeden? Nee, want dan had ik het allemaal niet meegemaakt. Wij hadden een fantastisch samenzijn. Schijnbaar uit het niets, de vereniging van twee werelden. Ik zette wel eens een matroesjka poppetje naast een kabouterbeeldje op de schoorsteen. Dit waren wij, we hadden de gemeenschappelijke sfeer gevonden, de kern die we hadden te midden van een uiteenspattend universum.

Liefde is het gezamenlijk middelpunt vinden, dat onweerstaanbaar trekt en vandaaruit verder kabbelen.

Ik liet het zo: ‘Lieve Zjenja’ en nu moest gezegd worden waar het op stond.

PIEFPAFPOEF

Lieve Zjenja, hoe gaat het met je in Belgorod? Bevalt de kennismaking met Vera’s geheim agent?’

En nu zou ik gaan zeggen hoe mijn vingers gebrand waren aan de hete wand die ik het laatste jaar om ons heen voelde, toevallig ook de tijd van de in Amsterdam onzichtbare nadering van de tanks en raketten. In de Donbas was al sinds jaren piefpafpoef.

‘Lieve Zjenja, herinner je je hoe we in het gras op het Rode Plein zaten te zoenen? Nu zijn we een eind verder en ik zie tenminste drie zwarte wolken boven dat plein, rood is het niet meer.

Op een dag vond je dat ik de hypotheek moest betalen voor het nieuwe huis van Vera, hoewel ik me lang en met goede argumenten verzet had tegen de koop. Ik heb dat als chantage gevoeld en ik neem jou dat kwalijk. We vonden een uitweg doordat je me elke maand wat geld ging terugbetalen, maar het was toch een rotstreek, en de eerste wolk.

TORPEDO

De volgende donkere wolk was dat je je ontpopte als racist en de vinger van een Marokkaanse vrouw afbeet en stemde op een partij die het omgekeerde wilde van het ideaal dat ik voor ogen had toen wij trouwden. Dat we door ons internationale huwelijk konden bijdragen aan een multiculturele wereld, waarin gemengde volkeren dictators ervan weerhouden om oorlog te voeren. Dat jij dat deed trof mij als een torpedo.’

Ik stond op en knuffelde mijn viervoeter, met mijn duimen achter zijn oren, hij strekte zijn snuit behaagzuchtig.

Nou ja, met flink wat inschikkelijkheid had ik met die afgedwongen hypotheek en dat scheutje racisme misschien wel kunnen leven. Zelfs als Zjenja daarin niet zou veranderen. Want veranderen gaat niet vanzelf, zoveel had ik nu wel geleerd. Ik schreef haar dit, maar minder luchtig dan ik het hier zomaar opschrijf. Want ik wilde haar goed laten voelen hoe moeilijk ik deze beide wolken boven mijn hoofd verdragen kon. Dat ik dat alleen zou kunnen omdat ik zulke goede herinneringen aan onze liefde had en omdat er altijd hoop is. Onder alle omstandigheden.

‘Is dat laatste wel waar, Krekel?’ vroeg ik het heilige dier, inmiddels rond als een pannenkoek gerold op zijn zuil. Hij spitste de oren niet.

De derde wolk is het grootst. Nee, ik voel geen hoop meer dat Feliks uit onze familie verdwijnt. Mijn brief over het eeuwige kwaad van de geheime dienst in de geschiedenis van Rusland had Vera niet overtuigd en mijn brief aan de FSB-chef van Feliks was niet aangekomen. Of zouden zij hem hebben omgekocht, en met wiens geld trouwens?

ENVELOPPE

En als ik nu eens voortaan niet meer mee zou gaan naar Rusland, zodat ik contact met hem vermeed? Ik boerde.

Ik moest niks van hem hebben en werd misselijk bij de gedachte dat Vera met zo’n Poetinknecht in bed zou liggen en dat Zjenja vriendelijk met hem zou babbelen. Daar in Belgorod.

Dat schreef ik haar.

’Ik weet niet meer hoe het verder met ons kan.’

Het huis was leeg en de wanden leken hopeloos scheef.

Weinig later vond ik een enveloppe op mijn deurmat. ‘Aan de bewoner van nummer 88’, las ik in een vertrouwd handschrift. Het bevatte niets, behalve haar trouwring.

Dat was op 9 mei 2021, de Dag van de Overwinning, zeven jaar na het begin van de oorlog in Oekraïne, niet lang voor ‘de speciale militaire operatie’. Waar Zjenja en ik elkaar in het gras hadden gekust, op het Rode Plein, marcheerden 12.000 soldaten, officieren, sergeanten, en matrozen die vergezeld werden door rijen tanks, straaljagers en helikopters. De Leider kondigde een onverbiddelijke strijd tegen het fascisme aan.

ATOOMCHANTAGE

Ik heb in 1972 (geen drukfout) een boekje geschreven over het gevaar van atoomcentrales en de noodzaak van zonne- en windenergie en waterstof. ‘Atoomcentrales zijn speciaal in tijden van oorlog en terreur een immens gevaar’ schreef ik, in mijn ‘Energieboekje’. Dat vond men geen relevant argument, zulke omstandigheden zouden nooit komen.

Klinkt eigenwijs, maar wat wij nu in Zaporisja, bij Europa’s grootste atoomcentrale zien IS een immens gevaar.

Het is het lugubere hoogtepunt van een half jaar oorlog. Het front is vastgelopen, maar Poetin pokert met een atoomramp die groter is dan die van Tsjernobyl, waarvan hij de schuld, met het gemak dat hem eigen is, bij Oekraïne zal leggen. Heeft hij dan niet zijn oorlogstuig verschanst in de gebouwen van de centrale, zodat hij wel op Oekraïense steden kan schieten maar zij niet terug kunnen schieten? Ja, dat heeft hij. Zet hij dan niet het Oekraïense personeel van de centrale onder hevige druk om daarover te zwijgen? Ja, maar dat ontkent hij. Foltert hij hen niet in de kelders, voert hij niet deels af en brengt hij hen niet aan de rand van zenuwinstortingen? Nee, daarover liegt hij.

Atoomchantage, noemt Zelenski het terecht.

‘OVERWINNING’

Het is hetzelfde spel als Poetin bedrijft met atoombommen, ook door een gezamenlijke verklaring van de Verenigde Naties tegen te houden over het tegengaan van nucleaire ongelukken.

Maar nu is het in Zaporisja heel concreet. Als Oekraïners toch terugschieten, omdat ze niet langer slachtoffer willen zijn, dan kan dat het doodvonnis van velen betekenen en hangt het van de windrichting af wie we meest radioactieve straling op zijn lijf krijgt.

Het Westen en Oekraïne hebben van Rusland geëist dat het, om zo’n ramp te voorkomen, zijn troepen terugtrekt uit de centrale, maar dat doet het niet. Nu komt eindelijk de delegatie van de IAEA inspecteren, maar ook hun aanbeveling dat de Russen er hun troepen terugtrekken wordt niet gevolgd. Ook Zaporisja wordt door Poetin gebruikt als een drukmiddel tegen het Westen om bij Zelenski te gaan aandringen op een wapenstilstand. Eigenlijk is dat een nederlaag voor Rusland, maar de dictator in zijn verdoofde land zal het brengen als een overwinning.

In het begin van mijn serie, enkele dagen voor de invasie, heb ik geschreven dat Poetin vast de provincies Donetzk en Loehansk, de stad Charkyv en de zuidelijke kunststrook naar de Krim zou willen veroveren. Dat hij de aanval op Kiyv zou openen had ik niet voorzien, dat was te dom om waar te zijn dacht ik.

Na zijn nederlaag voor Kiyv heeft Poetin die gebieden inderdaad deels ingenomen, maar niet Charkyv en ook niet de hele provincie Donetzk. En het valt nog te bezien of hij Cherson en daarmee de doorlopende landstrook naar de Krim kan behouden. Eigenlijk is het geen overwinning, eerder een Pyrrhusoverwinning, zeker als je weet hoeveel groter het Russische leger is dan het Oekraïense.

HOPELOOS MAAR HOOP BLIJFT

Maar Poetin heeft in Rusland inmiddels de positie die Stalin na de Tweede Wereldoorlog had. Onaantastbaar. Wie kan zijn macht nog bedreigen? Medvedjev, Patrousjev, Prigozjin c.s. durven alleen te slijmen en Navalny zit in de duimschroeven. De oppositie zit in de tang van de FSB en het gewone volk juicht hem toe of houdt doodsbang de hand voor de mond.

De media zijn vast in zijn greep en de waarheid is in Rusland de zijne. Ik moet dus mijn weddenschap dat hij voor het jaar weg is intrekken. Die hoop moet ik opgeven, met hetzelfde realisme als ik de hoop op een toekomst met Zjenja heb moeten opgeven.

Er is een verband tussen het opgeven van de hoop op het vertrek van Poetin en de hoop op een toekomst met Zjenja.

We staan voor een tijd van chantage.

Maar de hoop als zodanig, de hoop op geluk zal ik nooit opgeven, dat zweer ik.

FOTO: Roel neemt even een broedpauze.