Ik houd van jou

Nog altijd had ik van Vera geen reactie op mijn waarschuwende brief over de geschiedenis van de Russische geheime dienst, waarin ik haar liet zien dat die zich zonder onderbreking had toegelegd op onderdrukking en moord, vanaf Peter de Grote (zie R & R 40). Zou die haar ervan weerhouden met Feliks te trouwen, de FSB’er?

Toen mijn vrouw Zjenja vanuit Amsterdam met haar belde, stond ik op van de piano en vroeg ik of ik Vera even aan de telefoon mocht. Mijn stem was zacht.

‘Lieve Vera, heb je nu mijn brief al gelezen? Er hangt zoveel van jouw toekomst af. Als je met Feliks zou trouwen, jouw FSB-minnaar, dan raak je in de nesten.’

Een giecheltje en een zucht.

‘Ik houd van jou, pappa Roel.’

‘Ja, heb je de brief gelezen?’

‘Bijna, hij is zo lang. Klopt niet allemaal wat ik gelezen heb, zegt hier in Nizjni een vriend van Feliks.’

‘Wat is er dan niet waar?’

Dat vertelde zij zo, over de telefoon niet. Ze zou hem deze week uitlezen, met Feliks erover praten en mij mailen. Ze vond het heel lief van me dat ik zoveel moeite gedaan had voor de verrassende brief. Echt iets voor mij, daarom hield ze van mij, herhaalde ze met tinkelende stembuiginkjes. Voor mijn geestesoog zag ik gelakte nagels haar zwarte haar wegwippen van haar wang.

Het stomme was, dat haar lieve woordjes me nog streelden ook.

BLAUWZUURGAS IN HET GEZICHT

Ik zei Zjenja dat ik geen vertrouwen meer had in Vera’s reactie op mijn werkstuk voor haar.

‘Maar je moet het aan háár overlaten, jíj gaat toch niet trouwen met Feliks?’

Mijn vrouw schrobde het terras, maar de steel vloog uit de bezem en ze vroeg of ik die even wilde repareren.

‘Ik wilde je over iets belangrijks spreken’ knorde ik. ‘Als Vera trouwt met die geheim agent dan kunnen wij niet getrouwd blijven, dat gaat te ver. Denk aan hoe de FSB blauwzuurgas in het gezicht van Navalny gooit en zijn vrienden martelt tot het bloed eruit stroomt!’ Ik vloekte in het Nederlands.

Maar ze wilde dat ik erover op hield, vond dat ik idioot blufte en benadrukte nog eens dat ik met niemand over de trouwplannen met Feliks mocht praten. Ik pakte de hamer, in een wanhopige poging om de steel nu eens stevig vast te spijkeren in het gat van de bezem. Toen ik de haastig gerepareerde bezem overhandigde vroeg ik nog eens waarom zíj haar dochter niet eens wilde uitleggen wat er allemaal mis was met Poetin en zijn geheime dienst. Ze wist het toch zelf en wat is nu eigenlijk de taak van een goede moeder?

Ik gooide de hamer met een ruk in z’n kist.

Zij schrobde met haar rug naar me toe, de hoge wilg zwiepte in de wind.

Ik bonkte de trap op en met mijn kop tussen mijn handen zette ik me aan mijn bureau, terwijl de laatste foto van het voltallige gezin waaruit ik stam, met nog alle kinderen en mijn zieke vader en nerveuze moeder erop, toezicht op mij hield. Rechts in beeld stond ik met mijn armen voor mijn borst, met mijn eerste baardje, artistiek, waarnaar ik gestreefd had. Het was zomer en ik zou naar de nieuwe school gaan om daar eindexamen te doen, ik had het mijn vader beloofd en nu hij kanker had was ik vastbesloten het te halen voor hij zou sterven. Mijn beide oudere broers waren uit Amerika teruggekomen en mijn zus Lucie keek als een vorstin in de camera.

Dat was mijn oorsprong, mijn eerlijkheid en ik zou me niet laten lijmen om voortaan, in Rusland, aan tafel te zitten met een werktuig van een lugubere dictator, die onzichtbaar voor mij geniepigheid uithaalde om aan de macht te blijven en zichzelf smerig te verrijken.

Ik zou me eruit redden.

Ik moest.

FSB-CHEF VAN FELIKS

Een moment kwam het verlangen naar een andere vrouw bij me op maar ik sloeg het neer.

Ik moest nu, besloot ik, de brief aan de FSB in Archangelsk schrijven, aan Feliks’ baas.

Maar het adres?

‘FSB Archangelsk’ via zoekmachine Yandeks.RU leidde tot een zwart scherm, zoals te voorzien was.

Er mag niet over gesproken worden, hamerde Zjenja’s stem in mijn hoofd. Maar Ministerie van Binnenlandse Zaken, Министерство внутренних дел ja! Gesierd met de dubbele adelaar met uitgestoken rode tongen, dat heeft een adres in Moskou.

‘Geachte Commandant van de FSB te Archangelsk,

Tot u heeft zich gewend Feliks Michailowitsj Smyslov, 31 jaar oud en bij uw afdeling in dienst, met het verzoek te mogen trouwen met mijn stiefdochter Vera Artjomevna Karpova. Dit ondanks dat hij geheim agent is met speciale opdrachten, wat mijn vrouw Zjenja Vladimirowitsj Spiridinova en ik uiteraard streng geheimhouden.

Ik ben als Provo en schrijver over geheime diensten in Nederland daarvan zelf slachtoffer geweest, maar heb er toch ook bewonderenswaardige vrienden in die diensten gevonden, collega’s van u. Ik heb er begrip voor dat u wellicht aarzelt toestemming tot trouwen te geven omdat mijn vrouw, moeder van de beoogde bruid, ook de Nederlandse nationaliteit heeft en zij en ik hier samen in het voor u vijandige Amsterdam wonen.

Toch wil ik bij u pleiten voor toestemming voor hun huwelijk omdat wij vrienden van het gekwelde en omsingelde Russische volk zijn, en wij overtuigd zijn dat zij beiden elkaar tot steun kunnen zijn en zeer goed bij elkaar passen. Hij is een openhartige man die eerlijk en gewetensvol is, zij een vrouw die weet wat zij wil. Met beiden -met hem zo goed als met haar - hebben wij een directe vertrouwensband, en geen geheimen voor elkaar. Wat een voorwaarde is voor een onafhankelijk karakter.

Vertrouwend dat uw wijze beslissing het contact tussen onze volkeren ten goede zal komen,

Roeland Hugo Gerrit van Duijn, Amsterdam.

Bijlage: kopie van de paspoorten van mij en mijn echtgenote.’

Had ik het goed geschreven? Zou er niet nog wat bij moeten waaruit zou blijken dat Vera al ingewijd is in FSB-geheimen, om nog zekerder te zijn dat zijn nekharen direct overeind zouden springen? Maar ik had discreet genoeg mijn contact met de Nederlandse AIVD laten doorschemeren. Als dat niet genoeg was dan zou Feliks’ ‘openhartigheid’ altijd nog twijfel kunnen zaaien over zijn betrouwbaarheid en was er kans op verraad van zijn identiteit en doen en laten. Moest toch genoeg zijn om de FSB-baas het huwelijk te laten weigeren? Of lag het er juist te dik op?

Ik ijsbeerde door mijn schrijfkamertje, kijkend naar het portret van Zjenja met haar rode rok dat ik had laten vergroten omdat ik het zo mooi vond, maar het leek nu of ze uit haar lijst sprong van woede.

BELEDIGING

In Nizjni Novgorod gaat de zon twee uur eerder op dan in Amsterdam en daarom gebeurde het vaker dat Zjenja’s telefoontje al om vijf uur piepte. Kon Vera geen rekening houden met onze slaap?

Mijn vrouw knipte ook deze keer het licht aan, blij de stem van haar dochter te horen.

Vera had zo leuk met Feliks gebeld gisteravond. Hij was jarig en op het kantoor waar hij zat hadden zijn collega’s een sneeuwpop voor hem gemaakt, moest hem voorstellen, zijn neus was een rode wodkafles. Nee, hij kon geen foto sturen want hij mocht de locatie niet verraden. Ze hadden doorgedronken maar hij was haar niet vergeten en was zo opgewonden dat zij aan de telefoon was, mam!

Mag ik haar even, gromde ik, me naar Zjenja draaiend.

Nee, dat wilde Vera niet. Ja, ze had nu heus de brief gelezen, herhaalde Zjenja voor mij Vera’s woorden, maar ze had er nog met Feliks over gesproken en die had gezegd ‘ach wat een onzin. Wat een belediging voor de FSB om ons een criminele organisatie te noemen, hoe komt je stiefvader erop?’ Ze wilde hem nog aan hem doormailen, maar daar was de brief te lang voor.

Zjenja onderstreepte met een snijdend handgebaar dat het nu wel genoeg was over mijn brief.

‘Geef me haar toch,’ riep ik en ik trachtte het toestel aan Zjenja te ontfutselen. Maar Zjenja sprong met het ding stevig in de hand uit bed.

‘Ze houdt van je’ gaf mijn vrouw de knettergeluidjes door. ‘Ze zegt dat alles goed komt.’

Met kippenvel rolde ik terug in het zwanendons.

‘Ga je naar Archangelsk?‘ hoorde ik Zjenja, in haar apparaatje. ‘Zal ik je geld sturen voor een bontmantel?’

Mijn hart ging te keer. Nu heb ik nog maar één kans, wist ik, en dat is dat het ministerie in Moskou mijn brief werkelijk aan Feliks’ baas doorstuurt en hij hem leest.

HALF JAAR OORLOG

Twee jaar later zet ik de televisie aan en zie een Russische ‘overwinningsparade’ in Kyiv. Een bizarre stoet overhoopgeschoten Russische tanks en houwitsers trekt over de hoofdstraat Khreshchatyk voorbij. Vandaag is het Onafhankelijkheidsdag van Oekraïne, op 24 augustus 1991 verwezenlijkte het land waar het lang naar gesnakt had. Zelfstandigheid, losgescheurd van Rusland.

Dat is 31 jaar geleden en het land kijkt met ongeloof terug op een half jaar totale oorlog met datzelfde Rusland. Die oorlog is al acht-en-een-half jaar geleden begonnen met de aanval op de Krim en de Russische militaire steun aan de separatisten in de Donbas. Nu zijn er officieel 9000 Oekraïense soldaten te betreuren, dat is ongeveer evenveel als in de bijna acht jaar oorlog vóór de grote Russische invasie. Elf miljoen mensen zijn gevlucht, meer dan een kwart van de bevolking.

Ik ben in Duitsland en zie op het tv-scherm de burgemeester van Kyiv en bokskampioen Vitaly Klitsjko, die in goed Duits -hij heeft in Berlijn gewoond- verklaart dat Poetin zo geestesziek is dat er met hem pas gesproken kan worden als de laatste Russische soldaat zijn land verlaten heeft. Hij nodigt iedereen uit om na de overwinning een bezoek te brengen aan de stad die ‘een Duitse burgemeester’ heeft. Als het interview afgelopen is zoekt hij nogmaals de camera om zijn boodschap te herhalen: dank voor de steun, hoe gruwelijk is Poetin, Oekraïne zal winnen. Ik bewonder die boomstam.

Zal Oekraïne echt winnen?

KIJKT NOG IEMAND DAARVAN OP?

Hangt zeker ook af van ons, Europeanen.

Maar de emoties koelen af. In Nederland had een paar maanden geleden nog 1 op de 3 mensen de oorlog in de top van hun belangstelling, nu is dat 1 op de 5. Vier maanden geleden was nog driekwart van de Nederlanders voorstander van wapenlevering aan Oekraïne, nu minder dan de helft. In Frankrijk en Italië dezelfde trend, maar nog ongunstiger. En hoe zullen de mensen reageren als de winter koud wordt en de prijzen hoog? Het zit er dik in dat dan onze politici zullen gaan aandringen op wél praten met Poetin en hem laten wegkomen met een staakt het vuren - dat hij dan weer zal schenden.

Ik voel me nog eenzamer dan toen ik een paar maanden geleden over mijn oorlogseenzaamheid schreef. Hier in Duitsland kan ik alleen nog met een handvol geïnteresseerden een gesprek hebben over de oorlog. Boem, terwijl ik schrijf slaat een Russische raket in op een treinstation in de provincie Dnjepropetrovsk, 25 doden, vele gewonden.

Kijkt daar nog iemand van op in Europa?

Ja, de EU en de NAVO ‘veroordelen’ die raketaanval, evenals de aanwezigheid van Russische oorlogstuig in de griezelatoomcentrale Zaporisja. Maar ze doen niet genoeg. De voorzitster van de Duitse parlementaire defensiecommissie, Strack-Zimmermann bekritiseert, niet voor het eerst, fel de terughoudende verstrekking van wapens aan Oekraïne. Tanks en kanonnen zijn dringend nodig.

Volgens mij was de oorlog al lang voorbij geweest als het Westen vanaf de Russische aanval in 2014, maar ook daarna nog, tijdig voldoende wapens geleverd had om de Russen het land uit te jagen. Zodat zij het na hun nederlaag bij Kyiv wel uit hun hoofd zouden hebben gelaten een nieuwe aanvalsgolf te bedenken.

Houdt Feliks FSB-chef het huwelijk van Vera met zijn spion Feliks tegen?

En draait Oekraïne na het eerste half jaar de rollen om?

Wordt vervolgd!

FOTO: Deze Russische vrouw lijkt als twee druppels water op mijn vrouw Zjenja Spiridinova.

Link: web.archive.org