De aanslag op Doegin

Voor ik nu verder ga over mijn onzekere huwelijk en de scheve schaats die Vera graag met haar geheim agent aan de Witte Zee wil rijden, is er eerst een bom.

De moordaanslag op Doegin en de dood van zijn dochter.

Is dat het doortrapte begin van nog erger Russisch geweld of juist van gewapend verzet tegen Poetin en zijn ondergang?

Mijn eerste gedachte was dat het een opzet is van de FSB om stemming te maken voor een verschrikkelijk plan. Een roep om wraak gevolgd door een nieuwe fase in de oorlog. Ik huiver.

De moord op Kirov in 1934 schiet me te binnen, ook zo’n onheilszwangere gebeurtenis die nooit opgelost is, maar waarvan iedereen vermoedt dat het het werk van de geheime dienst geweest is. Kirov was de populaire burgemeester van Leningrad, vriend van Stalin, maar hij verdween met pistoolschoten abrupt van het toneel waarna de jaren van de Grote Terreur aanbraken: Honderdduizenden werden gearresteerd en in Goelag kampen geflikkerd.

DOEGIN EN ZIJN DOCHTER

Maar dan lees ik in The Guardian over een ondergronds leger dat in Rusland opgestaan is om Poetin een kopje kleiner te maken.

En ik neurie terwijl ik deze nieuwe aflevering typ. Het verzet tegen Poetin steekt de kop op, begrijp ik. Heeft het goed toegeslagen?

Een dodelijk slachtoffer van een aanslag is erg, maar dat leed wordt getemperd doordat Darja Doegina werkte aan de productie en verspreiding van oorlogszuchtig nepnieuws en complottheorieën die velen het leven hebben gekost, en nóg kosten. Oekraïners zijn volgens haar ‘onmensen’ en de mensen die Mariopol verdedigden waren volgens haar ‘satanisch en vol van zwarte energie’. Meteen na de aanslag klinkt de roep om wraak, om meer fanatisme voor de overwinning. Margerita Simonjan snerpt dat er types zoals de sluipmoordenaars van Skripal naar Estland moeten worden gestuurd. Doegin, de geschokte vader, oreert. ‘Onze harten ‘hongeren niet naar wraak en vergelding. Maar dat is te oppervlakkig. Wij willen slechts onze overwining.’

Doegin (herlees mijn aflevering 21) is de verbreider van ‘Euraziatische’ propaganda. Met zijn ‘Rusland-van Vladivostok-tot-aan Dublin’, met zijn hetze, al sinds 2014, om Oekraïne te vernietigen, zou hij eerder het lot van zijn dochter verdienen. Met Doegin zelf zou een prominent symbool van het Russisch ultra-nationalisme getroffen zijn.

Doegin is de man die de Russisch variant van de nazistische ‘Ariosofie’ ontwikkeld heeft. Dat is de mystieke superioriteit van de Ariërs en hun opgave om de wereld te beheersen. Ik vat Doegins gedachtenspinsel samen met de naam die ik eraan geef: ‘Slaviosofie’. De exclusieve spirituele superioriteit van het Slavische ras en zijn van God gegeven recht op wereldheerschappij.

DOODSKISTEN VOOR SOMMIGEN, PALEIZEN VOOR ANDEREN

Wie heeft die aanslag gepleegd, op 20 augustus 2022 (onthoud de datum)?

Volgens Ilja Ponomarjov, een Russische verzetsman in Kyiv, is de dader een onbekend spookleger. Ondergronds in Rusland, partizanen, zoals er ook tijdens de bezetting van Oost-Europa onder Stalin partizanenlegers waren die venijnige tegenstand boden vanuit de bossen van Oekraïne, Polen, de Baltische staten. Een fenomeen dat door de zieke politiek van Poetin nieuw leven ingeblazen is.

Geweldloos verzet is onmogelijk, concluderen deze partizanen: we moeten de strijdbijl opgraven. Hier hun manifest, als historische tekst.

‘WIJ, RUSSISCHE ACTIVISTEN, MILITAIREN EN POLITICI, NU PARTIZANEN EN STRIJDERS VAN HET NATIONAAL REPUBLIKEINSE LEGER, STAAN OP TEGEN OORLOGSSTOKERS, ROVERS EN ONDERDRUKKERS VAN DE VOLKEREN VAN RUSLAND.

We verklaren president Poetin tot machtsoverweldiger en oorlogsmisdadiger die de grondwet heeft aangepast, een broederoorlog tussen de Slavische volkeren heeft ontketend en Russische soldaten de zinloze dood in heeft gestuurd.

Armoede en doodskisten voor sommigen, paleizen voor anderen - al dit is de essentie van zijn beleid. Wij geloven dat mensen van wie de rechten ontnomen zijn het recht hebben om in opstand te komen tegen tirannen. Poetin zal door ons worden afgezet en vernietigd!

Ons doel is om de vernietiging van Rusland en zijn buren te stoppen, om de activiteiten te stoppen van een handvol Kremlin-zakenlieden die onze rijkdom leegzuigen en misdaden plegen binnen en buiten het land

We verklaren dat functionarissen van de regering van de Russische Federatie en regionale overheden medeplichtig zijn aan deze overweldiging. Degenen die hun bevoegdheden niet neerleggen, zullen door ons worden vernietigd.'

RECHT OP OPSTAND

Wat een kracht in die woorden!

‘Broederoorlog tussen de Slavische volkeren’ lijkt in het Westen gezwollen maar in Rusland begrijpt men dit. ‘Armoede en doodskisten voor sommigen, paleizen voor anderen’, dat is in de praktijk inderdaad de essentie van het beleid van Poetin en ook dat zullen vele Russen, gevlucht of achtergebleven, moeiteloos herkennen. Daardoor is het voor velen begrijpelijk dat er een recht van opstand is tegen de tirannen in het Kremlin. Zoals dat recht van opstand er ook voor de Duitsers was, herinner je je maar de gelukte aanslag op Gestapochef Heydrich en de mislukte aanslag van Claus von Stauffenberg op Hitler.

Is het geloofwaardig dat er een ondergronds ‘Nationaal Republikeins Leger’ bestaat en deze aanslag heeft gepleegd?

Ilja Ponomarjov, de 47 jaar oude boodschapper, is dat als persoon wel. Hij was een wonderkind op het gebied van fysica en internet technologie, was vicepresident bij het oliebedrijf Yukos, nog in de tijd dat Michail Chodorkovski daar de baas was, de oligarch die zich later ontwikkelde tot de grote tegenstander van Poetin, Ponomarjov stortte zich aanvankelijk in de Communistische partij tot hij er in 2006 uitstapte. Hij stichtte in Novosibirsk een IT-bedrijf, was een blauwe maandag bij de Piratenpartij, voor vrijheid op het internet, en verzette zich tegen de nieuwe wetten waarmee Poetin een ‘Russisch soeverein internet’ afdwong.

PONOMARJOV

Ponomarjov was een voorman van de demonstraties in 2010-2012 tegen de frauduleuze herverkiezing van Poetin. Voor de partij ‘Rechtvaardig Rusland’ werd hij in 2007 lid van de Doema waar hij steeds tegenstemmer was bij de stemming over Poetins nieuwe repressieve, nationalistische wetten. Tegen de wet dat er nooit Russische kinderen in Amerika geadopteerd mochten worden, tegen de anti-homopropaganda wet, en tot ergernis van zijn Doema-collega’s tegen de inlijving van de Krim. 445 stemmen vóór en één tegen! Ik herinner me nog hoe hij toen met pek en veren overladen werd.

In de Doema beschuldigde hij de leden van Poetins partij ‘Verenigd Rusland’ dat zij ‘schurken en dieven’ zijn, zoals Navalny gezegd had. Dit zette kwaad bloed en al snel staken valse beschuldigingen tegen hem over diefstal en corruptie de kop op, om hem zijn immuniteit als Doemalid te ontnemen. Hij vluchtte naar Californië, waar hij zich opnieuw bezighield met IT en uiteindelijk emigreerde hij naar Kyiv. Hier kreeg hij een verblijfsvergunning en zette hij een Russischtalig Telegramkanaal op, met de naam ‘Rozpartizan’, Russische vrijheidsstrijder. Niet zomaar een bedrijfje, er werken 70 mensen en het produceert ook radio en een website.

Vrij kortgeleden zou hij een ontmoeting hebben met een kameraad Voronenkov, ook een gevluchte Rus, die een paar minuten voor hun ontmoeting doodgeschoten werd door de Russische geheime dienst. Sindsdien heeft Ponomarjov Oekraïense politiebescherming.

NIEUWE HELD?

De man is dapper, vindingrijk en positief. In dit jaar verscheen zijn boek ‘Moet Poetin sterven? Het verhaal van hoe Rusland een democratie wordt na Oekraïne te hebben verloren’.

Tot zijn ideeën behoren niet alleen sociale rechtvaardigheid, federalisme en een unie van landen met een parlementaire democratie. Hij is voor directe democratie, voor emancipatie van homo’s en transen, hij wijst het neoliberalisme aan als oorzaak van Ruslands chaos in de jaren negentig, hij pleit voor een verbond van sociaaldemocraten en groenen en grijpt daarbij terug op ‘libertair socialisme.

Ik sta te kijken van zoveel progressiviteit

Ponomarjov kan een held worden. Zelfs als later zou blijken dat het Nationaal Republikeins Leger niet bestaat en de aanslag in werkelijkheid is gepleegd door de FSB, want ook in dat geval heeft Ponomarjov toch de geest van verzet in Rusland wakker geroepen.

Moskou ontkent natuurlijk het bestaan van dit ondergrondse leger. Toch waren er wel degelijk tekenen dat er zoiets bestaat, want al vanaf bijna het begin van de oorlog werden er wervingskantoren voor nieuwe soldaten voor de ‘speciale militair operatie’ in brand gestoken, links en rechts in het land. Ook zijn er brandstofdepots in de fik gestoken, gaspijpleidingen kapot gemaakt, spoorwegen vernield.

FSB CONSTRUEERT VERDACHTE

Maar dan verstomt mijn geneurie en bijt ik op mijn duim. Westerse commentatoren hinten naar de FSB als dader van de aanslag, die provoceert met deze aanslag, om de schuld aan Oekraïne te geven.

Zelf zegt de FSB ontdekt te hebben dat een 43-jarige Oekraïense vrouw, Natalja Vovk, een ex-lid van het gehate Azov-bataljon, in opdracht van de Oekraïense geheime dienst de aanslag gepleegd heeft en naar Estland gevlucht is. Mij lijkt dit een door de FSB geconstrueerde dader, in wier persoon zo’n beetje alles waar Poetin tegen is samenkomt. Dient deze pop als een voorwendsel om des te harder tegen Estland te keer te gaan? Het lijkt mij van wel. Er worden al dreigementen tegen Estland geuit.

Er wordt zelfs gespeculeerd dat Doegin zelf bij het moordplan betrokken was en het bedoeld heeft als ‘esoterisch offer’ om een nog heftiger lawine van haat en geweld tegen Oekraïne te ontketenen. Hij is er gek genoeg voor.

Ilja Ponomarjov kan na de half gelukte aanslag, die toch voor onrust en angst van de autoriteiten heeft gezorgd, met dubbele kracht met zijn uitzendingen verder. Die zullen in Rusland nu met meer belangstelling worden gevolgd en hij heeft één voordeel: hij en de zijnen spreken dezelfde taal en hebben dezelfde achtergrond als zijn kijkers.

ALGEMENE MOBILISATIE

Alles is mogelijk. Het kan zijn dat het Nationaal Republikeins Leger een snel gefantaseerde tegenzet van Ponomarjov is, en zelfs dan heeft hij dat goed gedaan. Het is zelfs niet uitgesloten dat de FSB het ondergrondse leger heeft bedacht en Ponomarjov om de tuin heeft geleid en het door hem heeft laten lanceren. Daar tegenover staat dat er een weldadige onrust in Rusland doordringt, ook in de elite, nu het gerucht gaat dat er zoiets als een ondergronds leger bestaat.

Door de aanslag wankel ik tussen hoop en vrees. Vrees dat Poetin en zijn waakhonden nu nog scherper zullen controleren, zoeken en straffen. Massaal en overal. Ik vrees dat het een FSB opzet is om woede op te poken die gebruikt kan worden tegen Estland, Oekraïne, of tegen de krijgsgevangenen die binnenkort een showproces tegemoet kunnen zien.

En ik zie aankomen dat Poetin nu met veel bombarie de noodtoestand en de algemene mobilisatie van dienstplichtigen zal uitroepen. Dat lijkt mij het meest voor de hand liggende doel van de aanslag, als die door de FSB georganiseerd is. Veel meer soldaten naar Oekraïne, eindelijk!

We zullen binnenkort, zegt mijn gevoel, een spectaculair vervolg zien, Angstaanjagend of toch, á la Ponomarjov, hoopvol. Ik hoop dat er meer verzet in Rusland tegen Poetin zal losbarsten.

HOOP EN ONS HUWELIJK

Hoop, zonnige hoop had ik ook toen ik Zjenja leerde kennen, lang geleden. Hoop op een democratisch Rusland en op onze liefde. Over mijn ontmoeting met haar schreef ik toen dat voor het eerst in mijn leven ik het gevoel had dat de werkelijkheid fantastischer was dan mijn fantasie. Ik herinnerde me toen dat ik op school een verhaal geschreven had dat ik een Russische jongen was met de naam Joeri en dat ik daar tegen de atoombom demonstreerde en ook dat ik er in 2004 bij fantaseerde dat ik toen al, als jongen Joeri in Rusland, het meisje Zjenja had leren kennen. Een gevoel van onverbrekelijke verbondenheid had ik met haar, door de hemel gegeven.

De jaren die volgden bevestigden dat gevoel. Zij was een voorbeeld immigrante die heerlijk het Wilhelmus zong en op straat hondenpoep opruimde ofschoon wij zelf een propere kat hadden.

Door die verbondenheid kon ik nu ook doorgaan met haar, zelfs nadat zij mij geld voor een huis voor haar dochter had afgetroggeld en ook toen zij zich ontpopte tot racist en op een partij stemde die juist dat wat ik als mijn ideaal beschouw, de multiculturele samenleving, tegenwerkt. Doorgaan, op hoop van betere tijden.

MIJN BRIEF AAN DE FSB

Zou ons huwelijk ook de komst van een FSB-spion in onze familie overleven, nu het begin 2021 was, een tijd waarin de hoop gesmolten was en de spanningen om te snijden?

Ik bad voor de baas van Feliks, de geliefde van stiefdochter Vera, dat hij, met het oog op de naderende oorlog met Oekraïne, het niet verantwoord zou achten om zijn jongen te laten trouwen met een vrouw die een moeder in het vijandige Nederland heeft. Goede gedachten zond ik door de lucht aan de FSB-baas, om stand te houden tegen de smeekbeden van Feliks en Vera om hun liefde te mogen volgen.

Ik begon aan een brief aan het hoofd van de FSB in Archangelsk. Met het verzoek om mijn stiefdochter Vera en geheim agent Feliks Aksionov, die ik had leren kennen als bijzonder openhartig tegenover buitenlanders, toestemming te geven om samen door het leven te mogen gaan. Dan zou de FSB-chef met zekerheid zijn medewerking weigeren en Feliks naar het Verre Oosten dirigeren, ver van Vera.

Wat gaat het ondergrondse leger in Rusland doen?

En hoe ontvangt de FSB-baas van geheim agent Feliks mijn brief?

Wordt vervolgd!

FOTO: Vader en dochter, Darja en Aleksander Doegin.