Roel van Duijn

Slag in gezicht van Poetin

Lezers willen van me weten hoe Vera nu gereageerd heeft op mijn lange waarschuwingsbrief, maar zover zijn we nog niet.

Wel is het tijd om de volle aandacht te richten op de oorlog zelf, want we mogen niet vergeten dat die confrontatie een schaduw was in het internationale huwelijk van Zjenja en mij. Een schaduw die de komende oorlog reeds vooruitwierp. En eigenlijk was het niet een oorlog die kwam, het was een oorlog die al sinds 2014 woedde.

Maar steeds vergeten werd in Nederland en ook in Rusland.

Maar niet door mij, ik las er sinds 2014 alles over wat ik vinden kon en schreef er ook over. Ik vertelde haar steeds wat ik gevonden had en hield mijn artikelen Zjenja voor de neus. Maar het verveelde haar. Zoals het ook de meeste Nederlanders de keel uithing, zodat de kranten begrepen dat ze er minder over moesten berichten. Elke dag een paar dode soldaten is al snel geen nieuws meer. ‘Im Westen nichts Neues’ heet het haarscherpe boek van Erich Maria Remarque over de verschrikkelijke loopgravenoorlog 1914-1918, waar jarenlang elke dag duizenden soldaten doodbloedden. Geen nieuws, te gewoon.

BELARUS

Zo lijkt het nu ook te gaan. Het is geen nieuws meer en mensen slikken het ongezellige onderwerp snel weg als je erover probeert te praten. Een taboe. Maar of wij erover praten of niet, die oorlog is een allesvretend monster. Komt het monster in onze richting, dan betekent dat het eind van de Europese fun, richt hij zich naar het oosten, dan vreet hij de dictator.

Toen ik deze serie begon knelden de Russische legers zich om Oekraïne en ik zag goed dat dit het begin van de grote oorlog betekende. Het moet een gebrek aan voorstellingsvermogen zijn geweest dat de meeste commentatoren ervan weerhield dat te begrijpen. Toen de aanval op Kiev begon vast te lopen sloot ik een weddenschap met mezelf dat Poetin voor het eind van het jaar van het toneel zou verdwijnen. Maar daar moest ik van terugkomen, de Russische veroveringen in de Donbas zouden, moest ik toegeven, Poetins positie bekrachtigen. Hij kon elk moment dat hij dat wilde de overwinning uitroepen.

Maar nu weet ik het niet meer.

Was mijn weddenschap misschien toch goed gemikt?

Ik las in Der Spiegel een interview met Svetlana Tichanovskaja, de gevluchte aanvoerster van de oppositie in Belarus. Het is nu twee jaar geleden dat de bruut Loekasjenko daar dankzij opzichtige fraude de verkiezingen heeft ‘gewonnen’. Sindsdien zijn eerst alle grote demonstraties tegen hem hardhandig neergeslagen en daarna alle kleine. Wie het lukte vluchtte, de bevolking zwijgt knarsetandend. Poetin gebruikt Loekasjenko als instrument en Belarus als operatieveld voor zijn leger.

Maar doorzetster Tichanovskaja maakt vanuit Litouwen duidelijk dat de Russische aanval op Kiev mede door de sabotage en het doorgeven van inlichtingen van haar landgenoten, tot een afgang voor Rusland heeft geleid. Het verzet van de bevolking van Belarus lijkt gebroken, maar is het niet. Op het ogenblik strijden 500 Belarussische vrijwilligers aan het front in de Donbas, in het Kastus Kalinouski -Regiment.

DIEPE WORTELS

Teruggrijpen op deze man, die in het midden van de negentiende eeuw de Belarussische aanvoerder tegen de Tsaar was, maakt duidelijk dat de Belarussische beweging diepe historische wortels heeft.

Kalinouski verzette zich tegen de lijfeigenschap van de boeren en schreef tegen de tsaristische bureaucraten een tijdschrift, waarvan zeven exemplaren verschenen zijn. Het heette ‘De boerenwaarheid’ en heeft de grondslag gelegd voor de beweging voor de bevrijding van de boeren uit lijfeigenschap. Hij werd opgepakt en uit de gevangenis schreef hij brieven, die naar buiten gesmokkeld werden. Later zijn ze gebundeld onder de titel ‘Brieven van onder de galg.’ Zijn boodschap: ‘Van onder de galg schrijf ik jullie, dat jullie slechts gelukkig kunnen zijn als jullie niet meer van Moskou afhankelijk zullen zijn.’

Tichanovskaja zegt dat als Oekraïne de oorlog wint, de Belarussische oppositie ook wint. De toekomst van haar land is volgens haar afhankelijk van het resultaat van de oorlog in Oekraïne.

Haar steun aan het Belarussische regiment, aan de gewapende strijd tegen Rusland, betekent iets. Zij en de haren waren tot voor het uitbreken van de oorlog voor vreedzame actie, maar dat behoort langzamerhand tot het verleden. 85 procent van de bevolking in Belarus, zegt zij, is tegen een mogelijke inzet van het Belarussische leger in Oekraïne aan de zijde van Poetin. Nu mogen we, volgens mij, aannemen dat een groot deel van haar volk wél voor Belarussische strijd vóór Oekraïne is.

KRIM

De geslaagde aanval op het vliegveld op de Krim is een slag in het gezicht van Poetin. Maar ook een mysterie.

Niemand weet nog hoe het kon gebeuren dat dat er rookkolommen opstegen boven deze belangrijke militaire basis en dat daaronder de puinhopen van acht vliegtuigen en de omliggende startbanen en gebouwen achterbleven. Drones, raketten of sabotage door partizanen? Het Russische leger heeft dit niet kunnen voorkomen en weet niets beters dan te ontkennen dat het een aanval van de Oekraïners is geweest.

In een eerste spontane reactie schreef Margarita Simonjan, chef van RT: ‘Waar zijn onze rode lijnen?’ Ze bedoelde: ‘Neem wraak!’ Maar 20 minuten later zat ze al op de vertrouwde lijn. Dat het een ongeluk van technische aard was geweest en dat er niemand gewond was, niets aan de hand. Haha, zo doet Rusland dit soort dingen. Alles wat in het nadeel van Rusland kan worden uitgelegd wordt weggeschrapt. Stel je voor dat de aanslag toeristen zou afschrikken om naar de Krim te gaan! Stel je voor dat de mensen zouden merken dat Oekraïne een volwassen leger heeft!

Houdt Rusland het vol, nu de sancties de economie steeds vaster snoeren?

Rusland heeft de staatsgreep-regering van Mali blij gemaakt met de afspraak dat Rusland hen wapens zal leveren. Maar kan Ruslands militaire industrie dat nog wel ophoesten, nu het Russische leger in Oekraïne gebrek aan wapens begint te krijgen? De Malinezen zullen nog merken wat Russische beloften waard zijn.

OLENIVKA

Wat de Russische bevolking ook niet mag weten is dat de Russen een kamp met vijftig gevangengenomen soldaten uit Mariupol, behorende tot het Azov-bataljon, hebben opgeblazen. In de Donbas, in Olenivka. Iedereen dood, operatie geslaagd. Als ik het bericht lees krijg ik kippenvel en weet ik precies waarom ik me de voorgaande jaren zo hevig heb verzet tegen Poetin.

Zó doet Poetin dit om van mensen die niet meewerken af te komen. Opsluiten en een bom eronder. Zoals de Duitsers het deden op de Veluwe, drijf de mensen samen in de kerk en de fik erin.

Ik heb het vermoeden dat dit mensen waren die zelfs na folteringen nog geen ‘bekentenissen’ hebben afgelegd, geen geheimen hebben verraden. Of mensen uit wie alles geperst is, niet nuttig meer waren voor het showproces dat in voorbereiding is. Waardeloos voor de onderzoekers en folteraars. Afval, kan weg! Gewetenloos noemen wij zulke moordenaars, maar we weten inmiddels dat de Russische leiding niet meer uitgaat van de humanitaire moraal en ook niet meer van de christelijke, hoe luid de Russische kerk ook roept dat de invasie in Oekraïne een heilige missie is. Mijn gevoel hierover? Goede Russen zeggen dat de meest verschrikkelijke schurken niet eens de hel in mogen. De zielen van Poetin, Kyril en Prigozjin dwalen voor eeuwig aan de poorten van de hel. Hun zonden mag God nooit vergeven.

REFERENDA

Zoals de lezer al weet had Poetin tot voor kort de vrijheid om op een willekeurig moment de overwinning uit te roepen. ‘Ik heb de Zwarte Zee kust vanaf de Krim tot de de Donbas bevrijd, hoera!’ Parade op het Rode Plein en klaar.

Maar dat kan nu niet meer, omdat Zelenski heeft aangekondigd dat hij alle bezette gebieden wil bevrijden. Vanaf de oostelijke grens tot aan het zuidelijkste puntje van de Krim. Dat niet alleen, hij heeft ook een offensief ingezet dat geloofwaardig is, omdat zijn wapens duidelijk verbeterd zijn. En omdat er nog meer westelijke precisiewapens op komst zijn met een grotere reikwijdte waardoor de Russen geen kans meer hebben om hun munitiedepots, vliegvelden en kazernes zó te plaatsen dat het risicovrij is.

Toch was dit het plan van Poetin. Hij probeert het alsnog door te zetten door zo spoedig mogelijk in de bezette gebieden referenda te houden, de uitslag te vervalsen en deze gebieden als ‘Volksrepublieken” te erkennen en ze daarna ook officieel tot Rusland te verklaren. De procedure die hij op de Krim gevolgd heeft.

De Volksrepublieken Loehansk en Donjetzk zijn al door hem erkend en voor de forse uitbreiding ervan, zoals nu veroverd, zal hij geen referenda meer nodig achten. Als nieuwe ‘Volksrepublieken’ staan Zaporisja en Cherson op de agenda, het gebied tussen Krim en Donbas. Maar als die tijdens het gesjouw met stembiljetten en vervalscommissies onder Oekraïens vuur liggen en partizanen stembureaus in brand steken, ontvalt wel het laatste restje geloofwaardige legitimiteit aan deze manoeuvre om landroof te camoufleren.

ZINKENDE ONDERZEEBOOT KOERSK

Poetin heeft geen vrijheid meer, hij moet zijn leger laten schieten tot Kiev bepaalt dat het genoeg is. De ‘Kyiv Post’ schrijft dat we nu de derde fase van de oorlog ingaan, dat betekent dat Oekraïne het initiatief heeft. Daarna komt volgens deze spreekbuis van Zelenski de vierde fase: de herovering van alle bezette gebied. Of dat lukken zal weet niemand, maar wel dat het Oekraïense leger, waarin 38.000 vrouwen meestrijden, ondanks alles goede moed heeft.

Dat kan niet gezegd worden van de mensen in Rusland. Er heerst massale neerslachtigheid, anti-depressiva behoren nu tot de bestverkochte artikelen.

Een Russische vrouw, die in deze serie gelezen heeft over hoe Zjenja en Vera hun man en vader verloren hebben in de gezonken atoomonderzeeër ‘Koersk’ schreef me, terwijl ik aan het typen was, de volgende vergelijking tussen de toestand in haar land en de ondergang van de Koersk.

‘Het is niet nodig om te wanhopen ...’ schreef de kapitein van de onderzeeër Koersk, Kolesnikov. 22 jaar geleden ging de Koersk naar de bodem van de zee en stierven 118 matrozen en officieren. Niemand kwam helpen. Sindsdien lijken we allemaal in het 9e compartiment van de onderzeeër [waar de lijken aangetroffen zijn, met noities op hun borst – R] op een diepte van 108 meter te zijn. ‘Het is hier donker; het schrijven gebeurt op de tast. Het lijkt erop dat er weinig kans op overleven is, 10 tot 20 procent. Laat ons hopen dat op zijn minst één iemand dit zal lezen. Groetjes aan iedereen. Wanhoop niet. — Dmitri Kolesnikov.’

Kan ik weer in de weddenschap gaan geloven dat Poetin voor het eind van het jaar weg is?

En overleeft mijn huwelijk als gevolg van de verfrissende liefde van de gitarist voor Vera?

Wordt vervolgd!

FOTO: Svetlana Tichanovskaja (1983) is de eigenlijke winnares van de presidentsverkiezingen van 2020 in Belarus. Tijdens de campagne had ze haar man Sergej als kandidaat opgevolgd omdat hij gevangengezet werd. Tichanovskaja is hu het hoofd van de voorlopige regering in ballingschap, die vanuit Vilnius (Litouwen) actievoert om alsnog de dictatuur in Belarus ten val te brengen en democratie in te voeren.

Kan een afbeelding zijn van 1 persoon en staan

De oorlog in augustus 2022: zie de tijdlijn.

In deze aflevering: Vladimir Poetin, Volodymyr Zelensky, Aleksandr Loekasjenko, Jevgeni Prigozjin, Zjenja.

Thema's in de reeks: De oorlog in Oekraïne.