23 maart 2022, Roel en Rusland 12. 6 minuten lezen

Poetin moordenaar van rivaal Nemtzov

Boris Nemtzov was misschien wel de belangrijkste tegenspeler van Poetin in Rusland, tot hij in 2015 uit de weg geruimd werd. Met vier schoten van een Kalasjnikov, op de brug voor het Kremlin.

In 1997 wilde meer dan de helft van de Russen hem als opvolger van resident Jeltsin, hij was op dat moment vice-premier van het land. Jeltsin stelde zijn golden boy, nog geen veertig, aan Bill Clinton al voor als zijn opvolger.

Maar het liep anders.

Poetin, de directeur van de geheime dienst FSB, elleboogde hem opzij. De nog onbekende zette de noodzaak van een nieuwe oorlog tegen Tsjetsjenië in scene en dwong Jeltsin hém aan te wijzen als zijn oorlogsleider en opvolger.

Al direct zag Nemtsov, de intelligente fysicus uit Nizjni Novgorod, dat Poetin de vrije media aan banden legde en bezig was alle macht aan zich te schrapen. Hij verzette zich daartegen. Nemtzov werkte samen met de nieuwe leider van Oekraïne, Victor Joestsjenko, die er in 2004 in geslaagd was zijn land op het spoor naar Europa te zetten.

Nemtzov verzette zich eerst tegen de oorlog tegen Tsjetjsenië, daarna tegen de oorlog in Gorgië. Nemtzov was, samen met Navalny en schaker Kasparov, de leider van de maasademonstraties in Moskou en Petersburg, voor ‘Rusland zonder Poetin’. Hij verzette zich hevig tegen de bezetting van de Krim en de aanval op de Donbass, in de lente van 2014. Toen hij werkte aan een rapport dat de militaire activiteit van het Russische leger in het oosten van de Donbass aantoonde werd hij te gevaarlijk. Althans voor het Poetin regime.

Kort na zijn begrafenis bezocht ik de stad van zijn jeugd en opkomst.

ZOMBIWANIJE

Die miljoenenstad aan de Wolga -voorheen Gorki- is de geboortestad van mijn ex-vrouw Zjenja en haar familie. En van Nemtzov. Zjenja herinnerde zich Nemtzov uit de jaren dat hij hier gouverneur was en was vol lof over hem, omdat hij de bouw van een atoomcentrale bij de stad verhinderd had.

“Wie heeft Nemtzov vermoord?” vroeg ik aan haar dochter Wera. In haar kamer zag ik een oranje-zwart Sint Jorislintje, het overwinningsteken voor de veroveringen in de Krim en de Donbass.

“Amerikanen”, vermoedde zij, zoals TV Pervi Kanal, de mond van de president, gemeld had.

Haar broer Wolodja weerde de vraag met een handgebaar af.

Ben je blij, vroeg ik hem, “dat je moeder erin geslaagd is je uit het leger te houden, door een contact?

De televisie stond aan en liet nieuwe modellen tanks zien en oefenende soldaten. “Eigenlijk wel jammer’ antwoordde hij.

Sasha, de werkloze neef kwam binnen. Hij had zich aangemeld via een website om als vrijwilliger, maar wel betaald, in de Donbass te vechten. Maar zijn moeder was tegen.

Dit is nu al 7 jaar geleden, maar het was een fase van de oorlog die van Poetin geen oorlog mag heten.

Rusland wordt toch door geen enkel land met een aanval bedreigd, vroeg ik?

De twee jonge mannen haalden de schouders op, zij geloofden me niet zomaar.

Zjena legde me in het Nederlands uit dat de mannen zich voor elkaar schaamden dat zij hun militaire plicht tegenover het vaderland verzaakt hebben.

Weet je, vroeg ik Sasha, dat het Russische leger in het geheim in Oost-Oekraïne vecht?

‘Nee, alleen vrijwilligers.’

Maar er zijn toch getuigenissen van gevangen Russische soldaten?

‘Nee, dat is Oekraïense propaganda.’ Van Kiev, dat de mensen belette om Russisch spreken, en mensen onderdrukte die gelukkig wel Russische hulp en medicijnen ontvingen Dagelijks zond de TV urenlange reportages uit over huilende oma’s en babies in Donjetsk en Loehansk die door Oekraïense granaten of raketten getroffen zijn.

Dat is, legde mijn vrouw mij uit ZOMBIWANIJE, mensen door steeds herhaalde desinformatie tot zombies maken, levend in een schijnwerkelijkheid.

De televisie toonde nu de herhaling van de 9 mei viering op het Rode Plein. Raketten, feestelijke raketten.

POETIN TREKT FEITEN NAAR DE OREN

ZOMBIVANIJE is een oude staatskunst, ontwikkeld in de Sovjet-Unie. Het vereist vaardige constructeurs van een schijnwereld, die goed zijn in “feiten naar de oren trekken” : pritjanoet fakti za oeshije.

Gefingeerde feiten, wel te verstaan. ‘Uit de duim zuigen’ is niet de complete vertaling.

„Uit de duim zuigen en in ieders oren knopen”. Een vak apart.

De volgende dag ontmoette ik mijn laatste hoop op een onafhankelijk geluid. Artjom, een man van de wereld, een ervaren wereldreiziger die bij hoge uitzondering ook Engels spreekt. Zjenja had hem aangeraden, ze kende hem van vroeger als criticus van de machthebber in ht Kremlin.

Wie heeft Boris Nemtzov vermoord?

Volgens hem was Boris Nemtzov een laffe slappeling. ’De inwoners van deze stad mogen hem niet, een opiniepeiling heeft uitgewezen dat driekwart tegen het oprichten van een gedenkteken voor hem is.”

Nemtzov is volgens hem – net zoals de TV Pervi Kanal beweert – waarschijnlijk door partijgenoten of Amerikanen neergeschoten, juist bij het Kremlin om de verdenking op Poetin te richten.

Wie de MH17 heeft neergeschoten? “Dat is duidelijk. Een Oekraïens vliegtuig”, Gestuurd” vanuit het fascistische Kiev, dat een marionet van Washington is.

De Zombiwanije was al totaal.

Machteloos leven in een vervalste werkelijkheid.

Ik begreep ineens waarom er mij geen kritische vragen werden gesteld over de sancties die er ook toen al waren. Russen voelen zich toeschouwers, invloedloze televisiekijkers, en zij veronderstellen dat een burger van Nederland

ook zo is.

BLINDDOEKEN

Dit was de toestand, 7 jaar geleden al. Sindsdien is in Rusland nauwelijks kritische informatie doorgedrongen en dat maakt het makkelijk te begrijpen waarom het voor Poetin niet zo moeilijk is de oorlog in Oekraïne te verheimelijken, Hij heeft dat acht jaar lang ook gedaan met de oorlog in de Donbass en de oorlog die hij parallel in Syrië voerde.

Russen zijn er aangewend dat zij pas jaren later langzaam kunnen gaan begrijpen wat de echte werkelijkheid was. Ook de oorlog in Afghanistan is 10 jaar lang aan hen voorbij gegaan.

Thuisgekomen in Amsterdam schreef ik dat de Zombiwanije door de democratische landen in de allereerste plaats beantwoord moet worden door echte informatie naar de ogen en oren van de Russische burgers te

brengen. In het Russisch! Er is toen ook werkelijk in de EU een werkgroep gekomen die zich erop richt Russisch desinformatie te bestrijden. Via de site EUvsdesinfo.eu kun je het resultaat zien.

Het is te weinig.

Als ik nu de niet begrijpende antwoorden zie van mensen die in Moskou vragen voor de camera beantwoorden over lege winkels, schieten me de tranen in de ogen. En neem ik me voor steeds betere stukjes te gaan schrijven om te verklaren hoe het Poetin al vanaf het begin deze eeuw lukte om de publieke opinie te blinddoeken.

OEKRAïNE

Nemtsov werd verschillende malen gearresteerd bij demonstraties en zat herhaaldelijk in de gevangenis.

Na de Maidan-omwenteling, in Kiev in 2014, heeft hij gezegd: ‘Oekraïne koos de Europese weg, de weg van wet, democratie en machtswisseling. Oekraïnes succes op deze weg is een directe bedreiging voor Poetins macht omdat hij de tegenovergestelde koers heeft gevolgd: levenslange macht, vol van willekeur en corruptie.’

De moord op Nemtsov was een belangrijk onderdeel van Poetins blinddoek campagne. Die nu de oorlogsmisdaden in Oekraïne onzichtbaar voor de meeste Russen maakt.

De dodelijke schoten klonken op 27 februari2015, precies 1 jaar na de verschijning van de eerste groene mannetjes op de Krim. Poetin heeft deze verjaardag gevierd met de uitschakeling van zijn waarschijnlijk belangrijkste rivaal.

Jaren na Nemtsovs dood werden er vijf Tsjetsjenen veroordeeld voor de moord. Nu de daders waarschijnlijk lang weer vrij zijn, is nog steeds niet bekend gemaakt wie de opdrachtgever is geweest. Zijn 89-jarige moeder had hem al een week voor zijn dood gewaarschuwd dat Poetin hem zou laten vermoorden.