Zelensky in EU halen!

Volodymyr Zelensky, de ster van de Oekraïense verdediging, dringt herhaaldelijk aan op een snel lidmaatschap van zijn land in de Europese Unie. Hij deed dat ook in een rede per video voor het Europees parlement, vanuit het belaagde Kyiv. Hij kreeg een staande ovatie, maar niet zo veel meer.

De aanvankelijk enthousiaste uitroep van EU-voorzitster Van der Leyen, dat Oekraïne met een versnelde procedure in de EU moest, werd nog sneller teruggedraaid. ‘Er bestaat geen versnelde procedure’ verklaarde Rutte haastig, eraan toevoegend dat de EU zijn banden met Kyiv wel zou verdiepen. ‘Ik wil erop focussen wat we voor Volodymyr Zelensky kunnen doen, vanavond, morgen, en de EU-toelating is iets voor de lange termijn – indien al.’

Dacht Rutte nog aan het ellendigste referendum dat we in Nederland hebben gehad?

Toen we in 2016 met grote meerderheid verwierpen dat Oekraïne geassociëerd partner van de EU mocht worden? Ons beschamende geschenk aan Poetin, succesvol op touw gezet door Thierry Baudet.

De uitslag van dat referendum – ‘stop Oekraïne!’ – was typerend voor het in Europa heersend image van een duister land, niet meer dan een corrupt aanhangsel van Rusland.

Twee jaar na de Russische aanval op de Krim en de Donbass hadden we nog steeds niet begrepen dat Oekraïne meer is dan een onduidelijke rampzone waar de MH17 neergestort was. ‘De’ Oekraïne, eigenlijk geen staat. Want welk normaal mens zou zeggen ‘de’ Holland, of ‘de’ Rusland?

OEKRAïNE

Niemand herinnerde zich dat Oekraïeners zich al eeuwen inspannen voor hun eigen cultuur en een eigen staat.

In de negentiende eeuw, toen tsaar Alexander II hen verbood om Oekraïens te spreken. Niemand merkte het in het westen op dat Oekraïne zich vanaf de Russische revolutie in februari 1917 inspande om, onder aanvoering van Petljoera, een eigen staat te stichten, die eerst door de Duitsers en daarna door de Bolsjewiki vanuit Moskou neergeslagen werd.

Alleen anarchisten eren nog het revolutionaire verzet van de herdersjongen Nestor Machno die zich bevrijdde uit de gevangenis in Sint Peterburg en vervolgens in een groot gebied ten oosten van de Dnjepr de staatloze ‘Zone van het Zwarte leger’ schiep. Drie jaar streden hij en honderdduizenden boeren tegen alle autoritair machten die hun kans roken. Tegen de Witte, zowel als tegen de Rode Russen. Een prachtige vrijheidsstrijd, toen al.

Niemand in Europa merkte het op toen Stalin in de jaren dertig ongeveer 4 miljoen Oekraïense boeren liet uithongeren. Alleen specialisten interesseerden zich na de ineenstorting van de Sovjet Unie voor de opbouw van een onafhankelijk Oekraïne. De jonge staat bleef iets vaags, niemand wist dat het’t grootste land van Europa was en dat het bijna drie zoveel inwoners als Nederland had. Het was toch eigenlijk, meende Europa, een soort Rusland?

Poetin heeft van de Europese onverschilligheid listig gebruik gemaakt door die indruk te bevestigen. “Eigenlijk is Oekraïne geen staat’ heeft hij herhaaldelijk gezegd, ‘maar een construct dat zijn wortels in Rusland heeft. En dat alles wat het geworden is te danken heeft aan Rusland.’

Poetin treedt daarmee in een traditie van de Russische Tsaren. Het grote gebied om Moskou heette oorspronkelijk Moskovië. Maar sinds de tijd van Peter de Grote hebben de Tsaren het woord ‘Roes’ naar zich toe getrokken. Dat was een claim op de macht over alle Slaven, begrijp ik pas sinds ik me in de Oekraïense geschiedenis ben gaan verdiepen.

ROES

Want wat is ‘Roes’?

Het land van oorsprong van alle Slaviërs heette Roes, zoals de naam van het volk. Het lag rond de Pripjatmoerassen, in het noordwesten van het tegenwoordige Oekraïne en het zuiden van het huidige Belarus. De ‘Roes’ waren Vikingen, die zich Varjagen noemden, maar sinds hun vestiging in het Slavisch stamland Roes gingen heten.

In de negende eeuw stichtten de Roes het Kievse Rijk, oftewel Kievan Roes. De eerste Slavische staat. In 988 bekeerde hun vorst Vladimir de Heilige zich tot het Byzantijnse, orthodoxe Christendom. In dit tijd hadden de bewoners van het Kievan Roes geen contact met Moskou, het bestond zelf niet, Moskou begon pas en kleine twee eeuwen later.

Van eenheid tussen ‘broedervolken’ was geen sprake. En ook later niet. Eerst in 1240 werd Kiev overvallen door de Mongolen en nog weer wat later in 1362 werd Kiev door Litouwen veroverd. Het land van de Roes werd onderdeel van het Pools-Litouwse Gemenebest, een machtig rijk dat tot halverwege de zeventiende eeuw bestaan heeft. Een reusachtig rijk van Oostzee tot aan de Zwarte Zee. Het was multi-etnisch en het meest oostelijke gebied van het westerse christendom, dus niet horend bij het Orthodoxe geloof in Moskou.

Ook in die tijd hadden de Roes rond Kiev en anderzijds Moskovië nauwelijks contact met elkaar.

Pas in de tweede helft van de zeventiende eeuw werden er door de Moskovieten grote delen ten oosten van de Dnjepr veroverd. Pas toen kwamen de heersers in Moskou op het lumineuze idee om hun land ‘Roesland’ te noemen. Als zou het oprukkende Moskou hetzelfde zijn als het land van de Roes, het stamland aller Slaven.

Dat wil zeggen dat er geen sprake is geweest van een gemeenschappelijke wortel. Zeven eeuwen lang hadden Oekraïeners en Moskovieten geen gemeenschappelijk verleden. Wel was geschiedenisvervalsing en propaganda ook toen al een krachtig wapen in de strijd voor imperiale overheersing.

SPIRITUELE GSCHIEDENISVERVALSER

Poetin volgt de propagandakoers van de Tsaren. Hij wuift de historische waarheid weg en verklaart Russen en Oekraïners tot één stuk Roes. Hij heeft voorgewende fantoompijn, ach hoe mist zijn staat Oekraïne! Het is de basis van Russische rijk en wij kunnen er echt niet buiten, jammert hij. De arme móet dus wel oorlog voeren.

Al lezende beving me trouwens wel de gedachte dat het stuk eigenlijk door zijn ideologische rechterhand Alexander Doegin is geschreven.

Volgens Poetin (en Doegin) zijn Rusland en Oekraïne onafscheidelijk verbonden, zowel wat godsdienst als wat taal betreft. Altijd geweest, de bron van de gemeenschappelijke spiritualiteit lag in Kievan Roes. Hij heeft er en uitgebreid quasi wetenschappenlijk essay over geschreven, juli 2021. Het heet ‘Over de historische eenheid van Russen en Oekraïners’, dat nu als richtlijn voor alle geschiedenisonderwijs in Rusland geldt.

De totaal vergeestelijkte Poetin kan net ophouden te spreken ver de gedeelde spiritualiteit aller Russen en Oekraïners. Hij benadrukt dat sinds de bekering van Vladimir de Heilige in 988 alle Roes hetzelfde Orthodoxe geloof hadden En dat dit in principe altijd zo gebleven is.

Het is de gedeelde spiritualiteit die hen tot een ondeelbare eenheid maakt, ondanks dat de Oekraïeners nog een tijd in het Pools-Litouwse Gemenebest opgesloten waren geweest. Poetin heft dit idee al tijdens zijn openbare vragen beantwoording uitgedragen. ‘Het is was wat ik bij talrijke gelegenheden heb gezegd en wat ik sterk geloof.’

‘MUUR’

Hij gelooft, lijkt me, sterk in geschiedenisvervalsing. En geschiedenisvervalsing is vaak de inleiding tot een oorlogszuchtige complottheorie.

Poetin wijst erop dat er de laatste jaren een kunstmatige ‘muur’ was tussen Rusland en Oekraïne n dat die muur geknutseld is door machten die een wig willen drijven tussen de twee broedervolken.

Die Amerikanen natuurlijk weer.

Maar volgens Poetin is de eenheid niet van buitenaf te breken. Oleg de Profeet heeft het al in de negende eeuw met priemende wijsvinger gezegd, toen hij aan het hoofd van de Roes Kiev veroverde: ‘Laat het de moeder van alle Russische steden zijn’.

Poetin bluft dat dit ook werkelijk zo gegaan is. De waarheid is dat ‘Roes’ in hun tijd iets heel anders betekende dan Rusland. Het was een Vikingvolk dat niets te maken had met de staat Rusland, dat pas veel later hun naam gegapt heeft.

Dit is de reden dat Oekraïense schrijvers en historici het woord ‘RUSISCH’ nadrukkelijk met één s schrijven, daarmee wijzend op het volk van de Roes en juist niet op Rusland.

Oekraïne hoort meer bij Europa dan zowel Rutte als Poetin geloven.

Natuurlijk bestaat er tot nu toe niet een versnelde toetredingsprocedure om lid te worden van de EU, zoals Rutte stelt. Maar er is in het bestaan van de EU ook niet een zó explosieve oorlog geweest. Lid van de NATO kan Oekraïne niet worden zonder een waanzinnig gevaar voor een der de wereldoorlog. Maar al sinds 2016 is Oekraïne Geassocieerd Partner van de EU, met de bedoeling om na verloop van tijd lid te worden. Moet Europa terugdeinzen voor het Russische geweld? Voor de Russische geschiedvervalsing?

OEKRAiNE IN EU

Het zal een enorme politieke en concrete steun zijn voor Oekraïne als Europa vanwege haar bewonderenswaardige strijd voor de vrijheid in ons midden komt.

Waarom zal het ook een steun voor de EU zijn? Als de Europese Raad binnenkort in Kyiv vergadert onder voorzitter Volodymyr Zelensky dan hebben we de meest standvastige en capabele politicus van Europa in huis gehaald. De man die zich in de tranen van humor de ernst meester heeft gemaakt waarmee een schijnbaar onmogelijke oorlog toch gewonnen kan worden.

Precies de man die we nodig hebben in de strijd tegen zinloze oorlog en dik betaalde propaganda en leugen. ‘Het pad van de waarheid is moeilijk, maar de waarheid baant zijn eigen weg", zegt de ster van Kyiv.

Leiding van zó’n man zal ons oude werelddeel nieuwe inspiratie geven.

Hoe kan Poetin zijn huid nog redden?

Wordt vervolgd!

Foto: Volodymyr Zelensky, de oorlogsleider die als een nieuwe Churchill Oekraïne er doorheen loodst, maart 2022, ergens in Kyiv