Waar blijft Poetins bom?

Ik ben sinds de ontmoeting met Goedroen niet meer zo waanzinnig blij geweest als door de bevrijding van Cherson. Wat een kracht brengen de Oekraïners op, wat een doorzettingsvermogen en vernuft!

Hoe heerlijk om de lachende gezichten te zien van de bevrijde inwoners, die de jongens in hun tanks zingend verwelkomen en hen jonassen.

Waar ken ik die bevrijdingsgekte van? Hoef ik niet over te denken. Van mei 1945, toen mijn zus Lucie en ik aan de Laan van Meerdervoort in Den haag de Canadese tanks zagen aanrollen en Lucie op de loop van een kanon werd gehesen door onze helden. Dat was een zonnestraal in mijn hart die me nooit zal verlaten en mij nu opnieuw verwarmt. Iedereen, inclusief mijn kat Krekel, die ik na de vreugdetranen in Cherson ontmoet roep ik het goede nieuws toe. ‘Cherson is bevrijd, echt waar!’

‘VOOR ALTIJD’

Ik verkneukel mij ook als ik me het gezicht van de Slang voorstel.

Nog maar vijf weken geleden, op 5 oktober, heeft hij Cherson geannexeerd.

‘Voor altijd!’ hoor ik hem nog roepen op zijn belachelijke feestpodium, na zijn belachelijke referendum. 87 procent van de bevolking van Cherson zou voor de vrijwillige opslokking door ome Vladimir gestemd hebben. Mooi bedrog, geen Rus die het nog geloven kan als hij de blije gezichten heeft gezien van de mensen in Cherson. Maar Poetins spreker Peskov weet raad, Hij houdt gewoon vol dat Cherson ‘geannexeerd’ is.

Vanaf de annexatie, zei Poetin, was Cherson evenals de andere afgepikte gebieden Russisch grondgebied. En wie dit Russische grondgebied zou durven aan te vallen hing een paddenstoelwolk boven het hoofd. ‘Geen bluf!’ zei het met een ernstig gezicht en de hele wereld maakte er zich te sappel over, behalve de Oekraïners.

En waar blijft die atoombom nu? Hij laat het wel uit z’n hoofd en vanaf nu weten we zeker dat het wél bluf is geweest en ook dat de Slang zijn eigen gif aan het inslikken is.

OORLOG IN VIER FASEN

Want over Cherson durft hij niet te praten. In de kritieke dagen van de terugtocht van de Russische troepen heeft hij zijn minister Sjojgu en zijn generaal Soerovitkin het nieuws laten brengen. De opperbevelhebber zelf heeft, moeten de tv-kijkers geloven, zich niet bemoeid met het kardinale besluit om naar de overkant van de Dnjepr te vluchten. Dat is laf en ik denk dat Russen dit in de gaten krijgen.

In juni schreef de Kyiv Post, spreekbuis van de Oekraïense regering, dat er in deze oorlog vier fasen zullen zijn.

De eerste was de mislukte aanval op Kiev, eind februari. De tweede was de Russische aanval op de Donbas en het zuiden, die wel leidde tot behoorlijke terreinwinst voor de Russen. ‘Maar,’ schreef de Kyiiv Post op dat moment, ‘we krijgen nu wapens van het Westen en daarmee zullen wij in de aanval gaan’. Ik kon dit, de derde fase, aanvankelijk moeilijk geloven, tot de bevrijding van de provincie Charkiv een groot succes werd. ‘En daarna,’ voegde de Kyiiv Post toe, ‘zullen we de Russen uit alle bezette gebieden verdrijven. Dat zal de vierde fase zijn.’

OEKRAÏENSE JONGENS EN MEISJES

Het lijkt mij dat die vierde fase nu ook echt begonnen is. Het is ongelooflijk wat de Oekraïners presteren, want hoe je het ook wendt of keert, het Russische leger heeft sinds 1999 wel minstens vier achtereenvolgende oorlogen gewonnen.

Ook in Rusland komt Poetins geloofwaardigheid op het spel te staan. Ook in die zin is de bevrijding van Cherson een wending in de oorlog.

We horen veel berichten over ontevreden Russische soldaten, over soldaten die een commandant uitjouwen, over deserteurs. Er is een telefoongesprek opgevangen van een Russische soldaat die zijn vriendin uitlegt dat hij ‘in het verdomde blokkeerregiment’ zit. Dat wil zeggen de troepen die achter de fronttroepen aan gaan om soldaten die naar achter lopen neer te schieten. En we horen in dat gesprek ook, dat achter het blokkeerregiment nog weer andere troepen komen om op het blokkeerregiment te schieten als die niet op weglopende soldaten schieten. Zou het Oekraïense leger ook zo werken?

Nee, geen sprake van. De Oekraïense jongens en meisjes zijn stuk voor stuk gemotiveerd om deze oorlog te winnen en dat lukt hun zienderogen.

DE DEMOCRATIE

De democratie bijt van zich af. Amerika heeft Trump een blauw oog geslagen. Oekraïne heeft Poetin een gevoelige tik op de neus gegeven.

De dictator in het Kremlin vestigt nu zijn hoop op een strategisch verbond met Iran. Hij heeft met de Iraanse regeringsleider Raisa gebeld terwijl Nikolai Patroesjev, de secretaris van de Russisch veiligheidsraad, ook al in Teheran zit. Neem maar aan dat het gaat over de levering van raketten en andere wapens aan Moskou.

Ik betwijfel of dat de kansen voor Poetin kan doen keren. In Iran is een opstand gaande en in Rusland is er een toenemend verzet als gevolg van de ruwe mobilisatie.

In de republiek (provincie) Basjkortostan, in het zuiden van de Oeral, is een legertje gevormd dat nu voor afscheiding van Rusland vecht.

Hoe lang kan het nog duren voor het vuur van het Russisch verzet ook in Moskou oplaait?

TERUG IN TOERISTISCH AMSTERDAM

Waar was ik gebleven met het verhaal van Goedroen en mij?

In een stroom van toeristen zwommen Goedroen en ik door de stad. ‘Hartje Amsterdam’, maar is het nog het echte hart van de stad van de creatieve geesten?

Langs het Damrak sjokten we, in die kolkende rivier van bezoekers. Ik was hier lang niet meer geweest. ‘Kijk, hier werkte ik vroeger voor een organisatie voor mens- en milieuvriendelijk ondernemen’ zei ik, terwijl de glanzende ogen van mijn vriend Otto, de energieke stichter, mij te binnen schoten.

Ik moest. En kon mij herinneren dat er voor het oude stadhuis aan de Oudezijds Voorburgwal een urinoir was. Ik stelde het me voor als een oase in de koopzuchtige menigte en hoopte fluks naar binnen te krullen. Hij stond er nog, maar ook daar moest ik me aansluiten bij een rij popelende toeristen voor me.

OASE ACHTER DE DAM

We schuifelden tussen drommen spoken door naar de Dam. Bij de ingang naar het Rokin zag ik de Industriële Club. Wie van al die miljoenen die door de gestolen stad lopen weet wat zich op de Dam allemaal heeft afgespeeld? Wie weet nog dat Duitse soldaten in de eerste dagen na de capitulatie zich verschanst hadden in die burcht en vanuit de ramen het vuur openden op de feestvierende Amsterdammers?

Ik vertel het niet aan Goedroen. Ik heb haar al zo vaak lastig gevallen met de horrorstories uit het Duitse verleden.

Ik wist een ontsnappingsroute door een poort naast de Industriële Club en plotseling staan we buiten het mobieltjesgewoel.

Boekhandel Scheltema en Holkema heeft zich daar verschanst en ineens zitten we in een wondere wereld van de prachtigste boeken. Goedroen zinkt met een stapel Duitse literatuur in een fauteuil, ik koop voor een jarige vriend een boek over de rebelse genieën uit de tijd van de Verlichting en voor mezelf een knapperige studie over de geschiedenis van de Weimarrepubliek.

KABOUTERSTAAT

Toen we onze tocht door de bedolven stad voortzetten op weg naar het lieverdje op het Spui vertelde ik aan Goedroen over de Kabouterbeweging.

En dat we een alternatieve staat hadden opgericht, de Oranjevrijstaat. Een grenzeloze staat zonder grondoppervlak met allerlei goede projecten, een samenwerkingsverband tussen verschillende groepen actieve mensen die natuurlijk en revolutionair wilden leven. Een staat die als paddenstoelen groeide op de rotte boomstronk van het oude bestel.

In die menigte voel ik me de wandelende geschiedenis zelve. Wie van al die toeristen zou ervan weten, dat Amsterdam een tijd het toneel van een kabouterstaat is geweest?

En hoe is het mogelijk dat wij destijds bij het Lieverdje happenings hielden, als waarschuwing tegen de ‘Verslaafde Consument van Morgen’ en dat diezelfde verslaafde consumenten nu in de gedaante van miljoenen spoken uit alle hoeken van de wereld in de straten van mijn stad waren? Vroeger woonden mijn kaboutervrienden hier wees ik met mijn vinger Goedroen aan. ‘En daar en daar!’ Nu zijn ze weg, verhuren hun huis of zijn er niet meer.

ONTMOETING MET EEN OUDE VRIEND

Om mijn melancholie te verdrijven kocht ik een zak Vlaamse patat en terugverlangend naar een van mijn verhuisde vrienden betrad ik de boekenmarkt op het Spui.

Daar stond hij! Echt! Mijn kaboutervriend Simen de Jong, zomaar bij een boom tussen de boeken. Werkelijk! Uit een vervlogen tijd opgesprongen en allebei zijn we bovendien nog uit de vorige wereldoorlog.

We omhelsden elkaar zodat de frietjes uit hun puntzakje sprongen, maar dat mocht onze pret niet drukken.

’Hé Minister van Onderwijs, Opvoeding en Oppositie!’ roep ik. Want dat was hij geweest, van de OranjeVrijstaat. En hoe, hij maakte in die hoedanigheid zelfs reizen naar Kopenhagen en Oslo en werd daar door de officiële staatsministers van onderwijs als gelijkwaardige collega ontvangen, omdat ze hunkerden naar creatieve ideeën uit het magische Amsterdam. De ex-minister is Amsterdammer maar woont nu overwegend in Friesland, nu was hij op bezoek geweest bij een ernstig zieke vriend.

DE TERUGVEROVERING VAN AMSTERDAM

Weg was mijn melancholie. We togen opgewekt babbelend naar Café Zwart, pal tegenover het Lieverdje en daar beraamden wij een plan om Mokum terug te veroveren. Door de invasie van spoken aan banden te leggen door ze een strenge vragenlijst voor te leggen. Bij de toegang van de stad, bij Schiphol en op het Centraal Station.

‘Wilt u de stad bezoeken om Amsterdammers en hun cultuur te leren kennen? Of om hasjies/tulpen/ kaas te kopen om thuis foto’s te laten zien?’

De tweede categorie verwijzen wij door naar een animatielokaal op Schiphol, waar zij hun hart kunnen ophalen aan een virtueel Amsterdam met virtuele rondvaartboten. Alleen de eerste categorie laten wij toe in de gastvrije en nog steeds creatieve stad.

Ga ik misschien toch nog mijn weddenschap winnen dat Poetin voor het begin van het nieuwe jaar weg is?

Wordt vervolgd!

FOTO: Hartverwarmende ontmoeting van Roel met Kabouterminister Simen de Jong, die even uit Friesland over is, op de boekenmarkt op het Spui in Amsterdam. November 2022.