Huwelijk toch goed?

“Waarvoor ik jou dankbaar ben, Zjenja’ zei ik op een zondagochtend aan onze Amsterdamse ontbijttafel, ‘is dat je zo’n goede moeder bent geweest voor mijn dochter.’

Dat was zij echt geweest.

Mijn dochter had haar eigen moeder al heel jong verloren en Zjenja was later uit het niets in haar leven gesprongen; mijn dochter kon geluk of pech hebben met de nieuwe stiefmoeder. Ik had wel van Zjenja gehoord dat zij zich voor haar eigen kinderen inzette. Dat zij Rusland verliet met achterlating van haar minderjarige dochter had ook argwaan bij mij kunnen wekken, maar gelukkig hadden mijn dochter en ik geluk.

Zij was een warme moeder voor haar en voor het slapen gaan stonden die twee vertrouwelijk tegen elkaar aan te smoezen. ‘Hebben jullie lesbisch kwartiertje?’ vroeg ik dan voor de grap. Ik was heel blij met Zjenja als stiefmoeder en dat had ook gemaakt, dat ik bereid was haar dat gênante gedoe met het huis voor Vera te vergeven. Zjenja schreef me sinds mijn radeloze betaling aan de SBER-bank elke maand trouw een bedrag over.

Er waren nu dagen dat mijn vrouw geen contact kon krijgen met dochter Vera. Het was in de tijd dat ik de laatste hand legde aan mijn biografie over een Hollandse nazi vrouw, die in haar jeugd op reis naar Duitsland ging en daar totaal gefascineerd werd door Himmler en zijn SS helden, in hun elegante zwarte kostuums. Verliefd keerde zij terug en ging dromen van de oprichting van ook zo’n partij voor ons land. Het was me opgevallen hoe een jonge utopist zomaar in de ban kan raken van duivels met mensenverhalen en mooie kleden.

Ik rilde toen al van de gezwindheid waarmee ook goede krachten slachtoffer kunnen worden van propaganda magnetisme. Tot zelfs erotische bekering.

SINT-PETERSBURG

Vera was nog steeds in Moskou namen we aan, maar welke stappen zij daar zette om tv-presentatrice te worden? Wij hadden geen idee. Eigenlijk vond ik het wel rustig, maar Zjenja verloor zich in speculaties over haar als slachtoffer in ziekenhuizen en ontvoeringen.

‘Herinner je je’ vroeg ik haar bij het zondagochtendontbijt, ‘hoe we in onze eerste weken naar Sint-Petersburg gingen en in de Millionnaja Ulitsa naast de Hermitage logeerden?’

‘Ja, toen waren we miljonairs net als alle andere toeristen in die straat’ glunderde Zjenja, terwijl zij onze krabbelende poes Poesjkin een stukje tongenworst toestopte.

‘En ons bezoek aan Peterhof?’

We waren in een toeristenbus gestapt, Zjenja had het bedacht als hoogtepunt van onze driedaagse reis naar Sint-Petersburg. Ik had geen idee waarheen de reis ging, ik keek naar Zjenja’s rode hoed die ik zo mooi op haar zwarte haar vond. Zij was boos dat ik dubbel entreegeld moest betalen, maar mij kon dat niet schelen, ik hoopte dat dit goed en rechtvaardig voor het arme land zou zijn. Van corrupte chauffeurs had ik nog niet gehoord.

Ik had die ochtend eigenlijk liever met haar in bed willen doorbrengen, op onze miljonairskamer, maar Zjenja had een programma gemaakt van bezienswaardigheden die we beslist bezoeken moesten.

Dus vroeg uit de veren, miljonair of niet. Zij was nog maar één keer in Sint-Petersburg geweest, op doorreis naar een tante in Estland en toen heette de indrukwekkende stad nog Leningrad. Nu bezochten we de pompeuze Isaäkkathedraal, de grootste van de stad, het Chagall museum, het saaie oorlogsmuseum. En we keken in een donkere kelder langs de Neva, onder de Petrus-en-Paulusvesting, waar mijn anarchistische held Kropotkin ooit gevangene van de Tsaar was geweest.

Onze wandeling langs de beroemde Nevski Prospekt had indruk op mij gemaakt. Waar ik in een ridderlijke opwelling de rode hoed voor haar had gekocht en bijna bezweken was voor de lokroep van een schaker die met bord en klok op het trottoir zat om voor wat roebels als inzet te spelen. Doe dat niet, had zij me gewaarschuwd: oplichters.

PETER DE GROTE

In de bus vertelde de reisleidster, die in een groene jas naast ons zat, over Valentina Matviejenko, de burgemeester van Sint-Petersburg, waarover Zjenja een kritische vraag stelde. ‘Maar zij is heel goed voor de cultuur’ was het antwoord. Diezelfde Valentina is nu het vrouwelijk uithangbord van de Russische Veiligheidsraad, Poetins gifslangennest.

De reis was bij dit ontbijt bijna dertien jaar geleden, nog aan het begin van de nieuwe eeuw. ‘Wat fijn dat het nog steeds zo goed gaat tussen ons’ zei ze. Ik beet in een boterham met gebakken spinazie en kaas, niet aangebrand, en boven de piano glimlachte het portret van Rachmaninov.

‘Wat een prachtpaleis had Peter de Grote’ zei ik met koffie in de hand.

Peterhof (‘Peterkof’ zeiden Russen in de bus) was een namaak Versailles, een waanzinnige schuimtaart met elegante tuinen, fonteinen, beeldenlanen. En ook nog een privé paleis: ‘Mon Plaisir’, allemaal Frans geïnspireerd. Dat op de plaats waar eens een boerderij aan de Finse Golf gestaan had, helemaal aan de kust, ietsje ten zuidwesten van wat nu de wereldstad Sint-Petersburg is.

Die is genoemd naar diezelfde Peter de Grote, die Poetin nu zijn voorbeeld noemt, omdat hij oorlog voerde met Zweden ‘om terug te halen wat Rusland reeds toebehoorde’. Zo sprak de dictator laatst. Hij vond het zo goed van Peter de Grote dat hij na een slag bij Narva dit stukje Estland had teruggepakt. Vergissinkje van Poetin, het was eeuwenlang een door Duitsers bewoonde Hanzestad geweest, later Zweeds en maar een blauwe maandag bezet geweest door de Russen.

VOOR HETER VUREN

Hoe anders was het in het glanzende Peterhof dan in de bladderende sovjet-flat van de halfdronken oom Pjotr, waar wij onze eerste nachten hadden doorgebracht. Wij wandelden hier langs gouden nimfen en spattende watervallen. De zon scheen, zij keek mij aan, ik voelde me jong.

‘Ik herinner me’ zei Zjenja, ‘dat jij je vinger in de bek van een marmeren dolfijn stak.’

‘O ja, en ik zei wat ik me voorgenomen had je niet te snel te zeggen. De vier verboden woordjes.’

We lachten. Zij had haar zwarte haar opgestoken, in een knotje. Aan m’n wijsvinger voelde ik weer het water sproeien uit de bek van de dolfijn.

Toch een goed huwelijk? Ik had voor heter vuren gestaan dan dat akkefietje met de hypotheek voor het nieuwe huis van Vera. De hardnekkige overtuiging van mijn tweede vrouw bijvoorbeeld, dat zij haar baarmoederhalskanker kon genezen door een macrobiotisch dieet, dat was zwaardere tabak geweest.

Zjenja keek op haar mobieltje naar bericht van haar dochter.

VERA

Aan onze ontbijttafel rinkelde Zjenja’s mobieltje en het was Vera. Zij zette hem luid en ik hoorde haar dochters hoge stem dat een vriend van de vriend van Grigori haar morgen mee zou nemen naar een feestje van RT, de televisiezender, waar zij Margarita Simonjan zou spreken.

‘De fantastische Simonjan! Zij zelf! O mam, ik ben zó zenuwachtig!’

Dat is een heel enge vrouw riep ik, ze toetert dat het in Oekraïne wemelt van de nazi’s.

Maar Vera’s stem klonk zo positief, antwoordde Zjenja opgewonden.

IRAN

Poetin bezoekt, terwijl ik dit schrijf, Teheran. Als hij daar met president Raisi en ook de werkelijke heerser, grootayatollah Khamenei, spreekt, heeft hij te maken met een verre geestverwant. Raisi is een conservatief religieuze nationalist die zijn rijk wil uitbreiden tot proporties die het eens, tijdens Cyrus de Grote, in de Oudheid had. Natuurlijk is hij daarom ook een rivaal van Poetin want het Perzische rijk heerste eens ook over de Kaukasus, Azerbadjan en Armenië, totdat Catherina de Grote en latere Tsaren dit het Perzische rijk afhandig maakten, in vier bloedige oorlogen. Maar dat is vergeven en vergeten.

De twee landen zijn strategische partners. Niet toevallig, want ze baseren zich beide op orthodoxe idealen, de een op het Orthodoxe Christendom, de ander op het Sjiisme. Iran doet dat sinds de Iraanse revolutie van 1979, die de alverbieder Khomeini aan de macht bracht, zelfs het schaakspel was jarenlang streng verboden. Rusland grondvest zich in toenemende mate sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie op het Russisch Byzantijnisme. In beide landen is homoseksualiteit een taboe. Zowel Poetin als Iran zijn aartsvijanden van de VS en beiden lijden onder westerse sancties.

ISRAËL

Poetin heeft veel belangen in Iran. Allereerst wil hij de bewapende drones, waarin Iran zo goed is. Ook wil hij Iran graag beter benutten als transportland voor zijn handel met India, die sinds de westerse sancties steeds belangrijker is geworden. Tenslotte wil hij in Syrië dat Iran zich tegenover Israël rustig houdt, want anders krijgt hij ook Israël tegen zich en dat land houdt zich nu over de oorlog in Oekraïne neutraal.

Raisi en Khamenei zullen een prijs vragen voor de drones en het openstellen van de havens voor Rusland. Dat zal zijn, vermoed ik, dat zij de vrije hand krijgen in Syrië tegen Israël. Wat weegt het zwaarst voor Poetin?

Dat is de wapenhulp en de economie. Hij zal moeten toestaan dat Iran en diens rechterhand Hezbollah Israël mogen bestoken. Ook als dat betekent dat Israël zich meer tegen Rusland keert en een nieuwe tegenstander in de Oekraïense oorlog kan worden. De verhoudingen tussen Rusland en Israël zijn toch al slechter geworden sinds Rusland het Joodse Agentschap, dat zich inspant voor emigratie voor Joden naar Israël, heeft verboden.

Poetin kan dus in de val lopen. Hij kan op korte termijn iets bereiken in Teheran, maar op langere termijn nog meer verliezen. Ik hoop dat hij in die val zal tuimelen.

Wat krijgt Poetin in Teheran voor elkaar, versterkt of verzwakt hij daarmee zijn oorlogsvoering? En wordt Vera nu een hulpje van Simonjan bij RT?

Wordt vervolgd!

FOTO: Het enorme Paleis Peterhof was de zomerresidentie van de tsaren aan de Finse Golf, 25 km van Sint-Petersburg. De bouw is in 1715 begonnen door tsaar Peter de Grote. Mij lijkt ’t het historische voorbeeld voor de bouw van het paleis van Poetin in Sotsji aan de Zwarte Zee, dat kort voor zijn arrestatie in de openbaarheid is gebracht door Navalny