De wereldheerschappij

Wat lang lijkt het alweer achter me, toen ik wedde dat Poetin eind dit jaar verdwenen zou zijn. Het was omdat ik onder de indruk was van het fiasco van de Russische troepen voor Kiev dat ik optimistisch was. Nu, nog geen drie maanden later, zou ik in staat zijn het omgekeerde te wedden.

Onrecht zegeviert. Het invasieleger verovert steeds meer terrein, nog even en de hele Donbas is kapotgeschoten en bezet. De westerse wapens zijn laat gekomen en het zijn er tot nu toe te weinig om de Russische overmacht aan manschappen en artillerie tegen te houden.

Achter de veroverde linies voert Rusland een schrikbewind, mensenrechten bestaan daar niet. Er wordt gemarteld, verkracht en vermoord. Mannen worden gedwongen om in het Russisch leger mee te vechten, tegen een verwond land dat al bijna voor een kwart bezet is. De dictator laat reservisten aanrukken en kan op elk moment dat het hem schikt de overwinning uitroepen.

Ik reken erop dat het Kremlin in de herfst een staakt-het-vuren zal afdwingen, Oekraïne kan wel willen doorvechten, maar komt er niet door en zeker niet als het Westen, buiten adem, zich bij een Russisch aanbod voor een bestand neerlegt. Zal de NAVO het daarna wagen om de afgehakte romp van Oekraïne als lidstaat op te nemen? Als het dat niet doet, betekent dat dat Poetin of zijn opvolger na een pauze weer begint te sodemieteren.

Het Kremlin heeft van de week nog eens benadrukt dat het zijn oorspronkelijke doel – ‘demilitarisatie’ en ‘denazificatie’- niet opgeeft. Rusland zal dus verdergaan, ook na een gevechtspauze die vooral zal dienen om het leger weer te versterken.

Nog immer met het doel Oekraïne als staat en volk te vernietigen.

KOUDE/HETE OORLOG

De oorlog in Oekraïne is het brandpunt van een oorlog op wereldschaal waarvan de fronten door de hele wereld slingeren. Hoe past het Russische plan voor Oekraïne in het grote plan dat Rusland heeft voor de wereld?

Rusland gaat voor de wereldhegemonie. Het speelt het grote spel van de imperiumbouwer, die daar alles voor over heeft.

In het begin van het Tweede Interbellum, de jaren tussen het einde van de vorige Koude Oorlog en de nieuwe Heet-Koude oorlog sinds 2014, hadden de VS de onbetwiste macht op aarde. Rusland was een chaos, China nog arm. Europa was rijk, de grootste markt, maar militair afhankelijk. Dat veranderde in het begin van de nieuwe eeuw. China daagt de VS economisch uit, omdat het land een waanzinnige industriële productie ontwikkelde.

Rusland daagde Amerika uit met de inval op de Krim en in de Donbas, waarop Amerika maar oppervlakkig heeft gereageerd met zeer beperkte sancties en voorzichtige wapenhulp aan Oekraïne. Europa dommelde. Militair liet het de Russische oorlogsverklaring aan zich voorbijgaan, in de hoop dat de VS dit wel zouden opknappen. En economisch maakt ons oude werelddeel zich afhankelijk van Russische energieleveranties en Aziatische, vooral Chinese import van maakgoederen. Lekker goedkoop, meende men.

Totdat men, erg laat, ontdekt dat het ons duur te staan komt.

DE DRAGONBEAR

De VS en China strijden om de wereldmacht. Ieder met zijn bondgenoten. Gelukkig heeft de VS er nog meer, maar China heeft Rusland aan zich verbonden. Op 4 februari, drie weken voor de invasie in Oekraïne, hebben Poetin en Hsi Jinping hun ‘Gemeenschappelijke Verklaring van de Russische Federatie en de Volksrepubliek China over de internationale betrekkingen’ aan de wereld gepresenteerd, voor de opening van de Olympische Spelen in Peking. De inhoud van de verklaring is dat de beide machten niet een bondgenootschap hebben zoals de NAVO, maar wel elkaar helpen en elkaar niet in de weg zullen zitten. De boodschap: we gaan naar een multipolaire wereld waarin Amerika niet langer de baas mag zijn.

China en Rusland vormen een sterke, maar tweekoppige macht. De politicologe Tchakarova noemt het tweetal de ‘Dragonbear’, de Draakbeer. Twee autoritaire machten die hun wederzijde plannen op elkaar afstemmen. Poetin is bijvoorbeeld niet voor de Olympische Spelen begonnen met zijn volle oorlog, maar op verzoek van Hsi Jinping pas erna, om het feestje in Peking niet te bederven. De twee hebben zeker ook contact over China’s plannen met Taiwan. Wanneer komt de Chinese aanval? Als Amerika moe genoeg is van de oorlog in Oekraïne, vermoed ik.

Alleen al daarom denkt China er niet aan om Rusland te hinderen bij zijn expansieve optreden rond de Zwarte Zee. De draak en de beer overleggen soepel over strategische plannen omdat ze er een gemeenschappelijke ‘moraal’ op na houden waarin mensenrechten en zelfbeschikkingsrecht van volkeren geen rol spelen. Over de Oeigoeren doen de Russen niet moeilijk, over de Russische mishandeling van de gedeporteerde Oekraïners praten de Chinezen niet.

Rusland weet dat China een economische reus is vergeleken waarbij het zelf een kleuter is. Maar met wapengeweld kun je ook de halve wereld veroveren en dat wil Poetin. Hij heeft velen, mij ook, verbaasd door te tonen hoe effectief dom geweld nog steeds is. Maar hij wil, lijkt mij, voor China onmisbaar als bondgenoot zijn, zodat China toch ook afhankelijk is van Rusland. Daarvoor gebruikt Poetin zijn sterke punten: wapens, energie, grondstoffen en land.

Zijn imperium bouwt hij steeds verder uit. Nu hij aan de westflank op de NATO stuit en aan de oostflank op Amerika, werkt hij aan de uitbreiding van Rusland in noordelijke en zuidelijke richting.

Het valt mij op hoezeer Rusland van vorm veranderd is. In de breedte is het sinds het verlies van Oost-Europa korter geworden, maar in de lengte is het gegroeid door de activiteiten in het arctische gebied. De klimaatverandering helpt Rusland bij de plannen voor olieboringen op de Noordpool.

En in het zuiden? De verovering van Oekraïne heeft de Zee van Azov al tot een Russische binnenzee gemaakt en de Zwarte Zee zal ook gedomineerd worden door Rusland, zeker als Poetin erin slaagt om tot een werkbare verhouding met Turkije te komen. De Russische invloedssfeer naar het Zuiden heeft zich spectaculair uitgebreid door de overwinning in Syrië. Iran is een vaste bondgenoot, Israël mag van Rusland niet bombarderen in Syrië en is daardoor afhankelijk van Rusland.

In Afrika gebruikt Poetin zijn Wagnergroep om regimes ‘te helpen’ de orde tegen terroristen te beschermen en wat hij ervoor vraagt is: vaste militaire steunpunten. Daarover is hij aan het onderhandelen in Soedan, Mozambique en Madagaskar. Dat laatste laat zien dat hij ook mikt op de Indische oceaan, een oud streven van de Sovjet-Unie.

MEER DAN DE NAVO

Wat brengt het Westen in het veld om niet weggevaagd te worden door de twee autoritaire supermachten?

Ik ben het eens met Biden dat het om een gevecht tussen democratie en dictatuur gaat. Dat is weliswaar idealistisch gezegd en lang niet alle Amerikanen denken er zo over. Maar ik steun die gedachtegang, omdat voor mij mensenrechten centraal zouden moeten staan in de wereldpolitiek. Mijn utopie, die ik nog altijd heb, al is hij aangepast aan de realiteit van de machtsstrijd, is dat er een wereldordening ontstaat die gebaseerd is op de oprichtingsverklaring van de Verenigde Naties, uit 1945. Met wereld overkoepelende organisaties die in overleg wereldproblemen als pandemieën, klimaat, oorlog, mensenrechtenschendingen aanpakken.

Een utopie, ik geef het toe. Maar wel een waar we naar toe moeten. En van de drie belangrijkste wereldmachten zijn de VS, die daartoe duidelijk nog het meest toe geneigd zijn.

De VS heeft niet alleen de NAVO als militair verbond, maar sinds de acute bedreiging van Taiwan ook militaire bondgenootschappen rond het gebied van de Stille Oceaan.

Het is geen toeval dat bij de laatste maandelijkse bijeenkomst van de NAVO ook de AUKAS-landen aanwezig waren, inclusief Australië en Nieuw-Zeeland.

Daarnaast is er nog de QUAD een minder duidelijke club, dat echter heel belangrijk kan worden. De VS samen met India, Japan en Zuid-Korea. Een los vast verband dat in actie zou kunnen komen in het geval van een oorlog tussen China en India. Volgens Tchakarova is het niet onwaarschijnlijk dat die nog voor het einde van dit jaar losbarst. Een oorlog die alle breuklijnen in de wereld, zoals die er nu op het geostrategische schaakbord zijn, in de war zou kunnen schoppen. Zodat het spel opnieuw zou moeten worden opgezet, maar dan met het vertrouwde duo VS en Rusland als belangrijkste rivalen om de wereldhegemonie. En dat maakt dat ik denk dat China en India voorlopig wijzer zijn.

WIST NIET HOE IK ME VOELDE

Ik wist ondertussen niet hoe ik me voelde.

Aan de ene kant misbruikt door Zjenja en Vera, omdat zij mij tegen mijn wil in een hoek gedreven hadden waarin ik nog maar heel moeilijk ‘nee’ had kunnen zeggen tegen hun vraag de hypotheek af te lossen. Aan de andere kant zocht ik naar excuses voor hun gedrag en voelde me dan tof dat ik het probleem voor hen opgelost had.

Vera liep over van dankbaarheid en vertelde mij nu ook over de telefoon dat zij er alles aan zou doen mij het geld terug te betalen. Maar haar stem sloeg hoog over als ik naar Grigory informeerde, ze verzekerde me dat hij nog van haar zou houden en dat zij hem nooit zou vergeten. Inderdaad verscheen hij enkele malen weer bij haar in het nieuwe huis, waarschijnlijk opgelucht dat hij niet meer voor de hypotheek hoefde op te draaien. Maar waar zou zij nu van leven, als wij haar geen geld meer zouden geven?

VERA NAAR MOSKOU

Zjenja’s dochter kreeg een stoutmoedig plan. Ze ging naar Moskou, samen met een vriendin, Ze wilde presentatrice worden, liefst voor de tv. Ja maar dat is politiek, zei ik. En daar moet je in jouw land vreselijk mee oppassen, voor je het weet moet je propaganda bedrijven.

Daar was Vera het niet mee eens. Ze dacht dat ze daarmee goed geld zou kunnen verdienen en dat zou voor mij ook belangrijk kunnen zijn. Doe dat niet, raadde ik haar, want je komt dan in handen van vrienden van Poetin en dat maakt het voor ons contact heel lastig. Ik legde haar nog eens uit over het neerschieten van vliegtuig MH17.

Ze stuurde een bericht van de SBER-bank dat er nog een rest van de hypotheekschuld openstond. Zjenja bood aan om daarvoor te zorgen, maar ik gromde dat ik het dan liever helemaal zelf wilde afmaken, tot de laatste cent.

En dat deed ik. Op mijn scherm constateerde ik met gekke, grimmige voldoening de verdwijning van mijn allerlaatste spaarcenten. Nu waren we dan helemaal af van die ellendige SBER-bank, vloekte ik opgewekt. Naar de hel met mijn poen wenste ik de ellendige directeur Herman Gref.

SUPER AARDIGE VRIEND

Zjenja zoende weer.

“Is het moederliefde of moederangst’ vroeg ik, ‘wat jou beweegt om zo aan te dringen op de betaling van je dochters schuld?’

De volgende dag kregen we bericht uit Moskou dat Vera goed was aangekomen en dat de vriend van Grigory hen zo super aardig had ontvangen.

Het nieuwe huis in Nizjni Novgorod stond nu even leeg.

Zal het Poetin lukken om binnenkort een glorieus staakt -het-vuren af te dwingen? En Vera om in Moskou tv-presentatrice te worden?

FOTO: Vera’s nieuwe inspiratie. Hier ontvangt Ruslands tv-presentatrice nr 1 en hoofdredactrice van RT, Margarita Simonyan, bloemen van Poetin, die zich in de handen wrijft.