Vera mailt uit Noord-Korea

Ik heb een tijd niet geschreven, maar er is dan ook wel wat gebeurd.

Niet te geloven. Ik vond op mijn bankrekening 10.000 roebel, afkomstig van een Oezbeekse bank (Xalqbanki) en afkomstig van V. Karpova in Belgorod, ik schreeuwde het uit van een blije steek in mijn borst! Niet veel, minder dan 100 euro, maar toch een lichtstraaltje uit de hel, want het kwam van niemand minder dan van mijn verdwenen gewaande stiefdochter Vera. Ik schrijf expres niet EX-stiefdochter, ik voelde haar ineens weer heel dichtbij, alsof zij mijn hand vastpakte.

Kennelijk was het bedoeld als een symbolische terugbetaling van het veel grotere bedrag waarmee ik haar huis in Bor, bij Nizjni Novogorod, betaald had. Dat was wel het laatste wat ik verwacht had, na ons bittere afscheid per email, waarin zij haar lot beklaagd had dat zij het niet voor het zeggen had gehad toen haar moeder een nieuwe papa voor haar had uitgezocht.

Ik tikte net zo lang op een lege email de beginletters van haar naam tot haar vergeten mailadres weer op floepte, uit de diepte van het bestand. Hoeveel jaar, meer dan drie, was het geleden dat zij en ik nog een laatste mailwisseling hadden gehad? Zij was boos geweest dat ik geen afscheid van haar had genomen, ik op haar nog bozer dat zij nooit iets waargemaakt had van haar plechtige beloftes mij het geld terug te betalen en zij het meest boos nadat haar moeder haar voorgelogen had dat ik loog.

En nu ineens 100 euro, dat was het laatste wat ik verwacht had. Ik bedankte haar en vroeg hoe het met haar ging, daar ben ik ook werkelijk heel benieuwd naar. Trouwen met een geheim agent van de FSB, dan zwanger verhuizen naar frontgebied Belgorod, dat waren de laatste geruchten die ik over haar gehoord had; dan was zij inmiddels lang geen meisje meer. Ik bedankte haar nogmaals en sloot af met ja vas ljoebloe, overdreven geef ik toe, maar er was een dikke laag ijs te breken en het geld zelf interesseerde me al lang niet meer. Zij des te meer, ik was doodnieuwsgierig of er antwoord zou komen.

PJONGJANG

Maar dat kwam. Kort, maar ik herlas elk woord zonder te tellen. Vera antwoordde vanuit Pjongjang, uit een vakantieoord voor Russen, dat daar moet zijn ingericht ter gelegenheid van het bezoek van Sjojgoe aan dictator Kim. Een exclusieve Wifi-zone. O ja, schoot door me heen, zij mocht alleen nog maar op vakantie naar China of Noord-Korea had zij destijds getelefoneerd, in de tijd van de ontluikende relatie tussen haar en Feliks. Zij was gelukkig, schreef zij, maar toch ook zenuwachtig, want Feliks was niet meegegaan en de kleine Vladimir logeerde bij oma Smyslov in Nizjny. Onwennig voor haar. Ik trilde op mijn stoel, mails uit Noord-Korea van Vera, dat was een beetje veel voor me, haalde water. Goedroen was druk met kaasmaken of in de moestuin, profiterend van de plotseling felle herfstzon.

Maar waarom ben je dan helemaal alleen in Noord-Korea, vroeg ik haar, nadat ik haar wel had ingelicht dat ik vanaf de voet van de berg in Wacholder schreef, om haar een beetje terug te betalen met een beeld van mijn nieuwe leven. Ik pakte er alweer het Russisch woordenboek bij (want woorden vergeten) en vroeg haar hoe zij op het idee gekomen was mij geld te sturen. Na een paar dagen kwam er antwoord. Feliks had een onderscheiding gekregen, Held van Rusland, van Gudkov, de gouverneur van Belgorod met een brief van Poetin erbij. Vanwege zijn moedige inzet tegen de Oekraïense nazi’s die bij Sjebekino de grens hadden overschreden om Russische mensen te terroriseren. Zij was ontroerd, dat geluk had haar vader na de ondergang van de onderzeeboot Koersk ook mogen smaken, maar nee, toen was hij niet meer in leven, doch Feliks wel, geweldig. Ik feliciteerde haar, maar schreef ook dat dit mijn vraag niet was geweest. Weer kreeg ik antwoord, het hield niet op.

MIJN OUDE, ONGELEZEN BRIEF

‘Ik was in Nizjni en daar vond ik in een la jouw brief van 2020 waarin jij mij waarschuwde tegen de ORGANISATIE’, verder lezend begreep ik dat zij daarmee de FSB moest bedoelen. ‘Ik zag dat jij me geschreven had dat ik jouw brief 10 x herlezen moest, dus dat deed ik nu, voor de eerste maal eigenlijk.’ Nou en? Geen toelichting, maar daarna had zij via een vriend bij de SBER-bank geregeld dat zij tenminste een bedragje naar mij kon sturen. Feliks verdient inmiddels genoeg. Einde mail. Ik zag mijn oude, toen in wanhoop geschreven waarschuwing om niet met de FSB-agent te trouwen met rode, cyrillische letters weer voor me, en daarover gebogen het zwarte haar en donkere ogen van de verloren stiefdochter. Had ik die brief dan toch niet voor niets geschreven, na haar maandenlange weigering om hem te lezen?

Ik rende naar de kaaskamer om Goedroen te vertellen dat Vera eindelijk mijn brief had gelezen en zij zong in haar witte jas een Wandervögelmelodie, terwijl zij met de grote zeef de wrongel uit de wei viste en de witte brei sierlijk op het kaasdoek overbracht in de ronde, eikenhouten kaasvaten. Nu geen tijd! Ze had weer nieuw enthousiasme voor het vak gekregen sinds ik haar het ‘Handboek voor de Goudse kaasmakerij’ had gegeven en zij stremsel en melkzuurbacteriën in zuurselflesjes uit het Nederlandse Leusden ontvangen had; haar kaas was smeuïger dan ooit.

Terug bij de computer vond ik ongevraagd nog een laatste mailtje, ongerust. ‘Papparoel, ze hebben mij hierheen gestuurd, Feliks weg met speciale opdracht’.

Ik vroeg welke opdracht dat dan was, waarom zij dan weg moest, maar kreeg geen antwoord meer.

Niemand kon me helpen en is het zelfs niet gevaarlijk dat ik dit hier allemaal opschrijf? Maar Vera weet hoe ik ben, ik had tot ergernis van haar en haar moeder steeds geweigerd mijn mond te houden over het feit dat zij een geheim agent zou trouwen. Kon ik misschien bellen met haar oma Tatjana, de warme vrouw die vroeger gold als de ‘GENSEK’ (General Sekretar) van het gespeelde Centrale Komité van de familie, bestaand uit oma Tatjana, moeder Zjenja en kleindochter Vera? Maar zij zou er ook niets van begrijpen, ze werd al lang niet meer door Zjenja en Vera in serieuze zaken betrokken, te ver van de wereld was oma. En Zjenja , tot haar zou ik me ook niet wenden, van haar was geen antwoord te verwachten, dat had zij mij wel afgeleerd door op niets te antwoorden, ook niet nadat ik oude foto’s die ik van haar en Vera gevonden had bij haar in de brievenbus gestopt had.

SPECIALE OPDRACHT

Ik loop hier mijn rondjes langs de jeneverbessen en de Weissdorn, vannacht heb ik het nog eens geprobeerd met een mailtje, mijn woorden zorgvuldig en bedekt gekozen, zodat niemand er kwaad in kon zien, ook niet als haar ‘organisatie’ zou meelezen. Maar ik vond vanochtend weer niks. ‘Speciale opdracht’ - en waarom moet Vera dan uit Rusland weggehaald zijn? De vraag kwelt me, maar ik moet Vera dankbaar zijn dat zij zich dit alles in die afgezonderde zone, helemaal alleen heeft laten ontglippen. Anders dan haar met positieve gedachten begeleiden kan ik niet. En blij zijn dat al mijn onrust, angst en waarschuwingen van jaren geleden niet in de wind geslagen zijn. Zal ik nog ooit weer iets van haar horen? Wordt zij gestraft omdat zij misschien te veel verklapt heeft en wat spoken die enge Noord-Koreanen daar om haar heen uit?

Ik weet werkelijk niet wat ik hier mee aan moet, anders dan het maar gewoon opschrijven, dat helpt soms.

PETROSTAAT

Om tot rust te komen ben ik De Groene gaan lezen en daarin trof me een interview met Aleksander Etkind, een Russische historicus en cultuurfilosoof die in Wenen werkt en een nieuw boek heeft uitgebracht, ‘Russia against Modernity’. Hij noemt twee dieperliggende oorzaken, die de monsterlijke oorlog tegen Oekraïne zouden verklaren. Ten eerste het onvermogen en de onwil om nieuwe opvattingen over gender en familieleven te begrijpen. Het lijkt er een beetje op dat Etkind Poetins retoriek over de poging van het Westen Rusland door homoseksuele ‘besmetting’ te perverteren en kapot te maken in zoverre serieus neemt, als zou deze angst ook werkelijk de Russische samenleving beklemmen. Ja, natuurlijk zijn er groepen die fanatiek te keer gaan tegen liberale opvattingen over geslacht en seksuele geaardheid, niet in de laatste plaats de kerk. Maar mijn ervaring in Rusland is dat de meesten die ik gesproken heb wel wat anders hadden om zich zorgen over te maken, of zelfs helemaal niet wisten dat homoseksualiteit of travestie bestaan. Volgens mij is het enorm opgeklopt door het regiem, veel meer dan in de Sovjet-Unie het geval was. Er zijn onder Poetin allerlei wetten ingevoerd die homoseksualiteit tot een taboe maken, door gelijkstelling met pedofilie. Aan dit waanidee wordt bewust gewerkt door de propaganda en het opjutten van potenrammers.

OORLOG TEGEN ENERGIETRANSITIE

Waarin Etkind volkomen gelijk heeft is dat Rusland onder Poetin een ‘petrostaat’ ‘geworden is. De Russische staat leeft van de inkomsten uit fossiele brandstoffen en de overgang naar zonne- en windenergie vormt daarvoor een bedreiging, waartegen de Russische propaganda zich met kracht verzet. Het tegengaan van alles wat lijkt op energietransitie, daarom draait het, volgens Eskind. ‘Klimaathysterie’ is een belangrijk thema in de Russische propaganda in het buitenland en bij rechtse partijen in het Westen waarmee Moskou hoopt democratische landen te destabiliseren. Energietransitie die afgedwongen wordt door klimaatverandering brengt immers de Russische export van olie en gas in gevaar, de voornaamste bron van Poetins economie. Daarom worden vanuit Rusland allerlei complottheorieën en desinformatie verspreid, over Westerse elites die arme burgers misleiden met verzinsels over de nadelen van gas en olie voor het klimaat. Omdat de energietransitie in het Westen Ruslands positie en ambitie voor wereldmacht ondermijnt, voelt de Russische elite een woede tegen het Westen: die zich ontlaadt in de waanzinnige oorlog tegen Oekraïne.

Dit vind ik een geloofwaardige theorie, want waar blijft de ‘petrostaat’, die geheel afhankelijk is van olie en gas, als over een kwart eeuw zon en wind de belangrijkste bronnen van energieopwekking zullen zijn?

Mogelijk is de afwezigheid van Poetin op de G20 conferentie in India ook omdat klimaatverandering en energietransitie als belangrijk punt op de agenda staat. Stel je voor dat India en China hun geweldige capaciteit van zonne-energie gaan benutten, dan is Poetin iemand van een rokerig verleden.

Zal ik nog ooit van Vera horen en wat voor ‘speciale operatie’ zou Feliks kunnen hebben? Zal de NAVO in actie komen omdat een Russische raket op Roemeens grondgebied is neergekomen?

Wordt vervolgd!

FOTO: Roel harkt valappels in de boomgaard van Goedroen samen, te Wacholder, Duitsland, zodat de wespen zich er nog aan tegoed kunnen doen.