Beschermengel wordt moordenaar

De Russen herhalen onophoudelijk dat de NAVO verraad gepleegd heeft door Rusland eerst te verzekeren dat de NAVO zich niet naar het oosten zal uitbreiden, maar het vervolgens toch heeft gedaan. Dit verhaal over hypocrisie en verraad is over de hele wereld bekend geraakt, hoewel het slechts op een enkele ‘slip of the tongue’ van de Amerikaanse minister Baker berust.Veel minder bekend is het bloedige verraad dat Rusland gepleegd heeft tegenover zijn eigen plechtige belofte dat het Oekraïne beschermen zou tegen een buitenlandse aanval, in ruil voor de Oekraïense atoomontwapening.Ik heb het over het Verdrag van Boedapest van 1994, getekend op de verjaardag van Sinterklaas. Het leek op een geschenk voor het streven naar atoomontwapening.DIPLOMA MARXISME-LENINISMEIn dat jaar zat ik nog als vanouds in de Amsterdamse gemeenteraad en ik herinner me dat wij, vanuit het nieuwe stadhuis, op een dag een directe telefoonlijn naar het belegerde Sarajevo hadden waarlangs Amsterdamse burgers de burgers van de Bosnische hoofdstad moed inpraatten, terwijl we vanaf het Waterlooplein daar de bommen hoorden inslaan. Toen waren daar ook Russen aan het schieten, zij aan zij met de Servische nationalisten die later in Scheveningen hun straf moesten uitzitten. De hoofdstroom van de Russische politici had zich in de chaos na de implosie van de Sovjet-Unie al tot het Slavisch nationalisme bekeerd. Sommigen van hen, zoals Aleksandr Doegin en zijn nationaal-bolsjewistische partij waren nog niet bekend, maar zijn vriend Limonov zat tussen de Serviërs die vanuit de bergen met kanonnen het grote bloedbad op de drukke markt hebben aangericht.En Zjenja? Zij werkte toen nog bij de nieuwe SBER-bank. Haar diploma Marxisme-Leninisme lag te vergelen, maar ze deed als eerste van het bedrijf een computercursus, waarmee ze als secretaresse het directieniveau naderde. En later in staat zou zijn te ontdekken dat er een land met de naam Nederland bestaat, dat toch niet een stukje van Germania is en websites heeft voor onbekende trouwlustige mannen.NUCLEAIR OEKRAÏNEWij wisten het niet, maar welk land was op dat moment de derde kernmacht ter wereld, na Amerika en Rusland?Je raadt het niet, het was Oekraïne. Sinds het zelfstandig was geworden had het land een enorme hoeveelheid atoombommen geërfd, die tot het arsenaal van de Sovjet-Unie hadden behoord. Ook Belarus en Kazachstan hadden zulke presentjes in de schoot geworpen gekregen, maar aanzienlijk minder.Laat ik precies zijn. In 1992, het jaar van de Oekraïense onafhankelijkheid, waren van de 10.466 strategische kernkoppen van het Rode leger er 1.408 in Oekraïense handen gevallen, evenals ongeveer 2.500 tactische kernwapens. Dit volgens Arms Control Today. Genoeg om een oorlog tegen Rusland in een wereldramp te doen eindigen.President Jeltsin van Rusland en Clinton van de VS waren er ongerust op. De codes hoefden maar gekraakt te worden en dan vlogen de duiveltjes uit het doosje. Het leek hen beiden een veilig idee als al die atoombommen uit de drie landen in Rusland vernietigd zouden worden, in overeenstemming met het START Verdrag dat beide landen in 1991 hadden getekend, met de bedoeling om tot een flinke vermindering van de aantallen intercontinentale ballistische atoomraketten te komen.LEVENSVERZEKERING‘Ja maar’ wierp de eerste president van het onafhankelijke Oekraïne, Leonid Kravtsjoek, tegen, ‘wat dan als Rusland ons in de toekomst zal aanvallen? Dan kunnen wij ons niet verdedigen!’Logisch, het land had geen goede ervaringen met het koloniaal imperium. Na lang getouwtrek slaagde Jeltsin erin de Oekraïense angsten weg te nemen door een verdrag dat een waterdichte levensverzekering voor Oekraïne leek.Het Verdrag van Boedapest, waarin Rusland, de Verenigde Staten en Groot-Brittannië beloofden dat zij de veiligheid van Oekraïne verzekerden. Als een van deze drie ex-Sovjetstaten slachtoffer van agressie mocht worden, zouden de ondertekenende grootmachten de Verenigde Naties militaire bijstand verlenen, ‘in geval van een daad van agressie of een bedreiging met gebruik van kernwapens tegen Oekraïne, Wit-Rusland of Kazachstan’ (artikel 3).Het Verdrag stelde de leiders van de jonge Oekraïense staat gerust en Oekraïne leverde zijn forse arsenaal van atoomwapens in bij Rusland, zoals Belarus en Kazachstan dat ook deden. Het was een voorbeeldige actie om bij te dragen aan het streven naar vermindering van atoomwapens op de wereld.In 1995 waren er nog 1056 strategische kernkoppen in Oekraïne. In juni1996 werd de laatste overgebracht naar Rusland. De ontwapening is gefinancierd door de VS. De operatie kostte een half miljard dollar.BESCHERMENGEL WORDT MOORDENAARHet is haast niet te geloven dat een van de staten die beloofd hadden om op deze wijze Oekraïne tegen agressie te beschermen zich in 2014 zelf tot agressor ontpopte.Was artikel 3, zoals hierboven, niet duidelijk genoeg?Dan was er nog bovendien artikel 1, waarin de ondertekenende staten beloven ‘zich te onthouden van bedreiging met of gebruik van geweld tegen de territoriale integriteit of de politieke onafhankelijkheid van Oekraïne, Wit-Rusland en Kazachstan, tenzij uit zelfverdediging of anderszins in overeenstemming met het VN-Handvest.’In maart 2012 heeft Oekraïne braaf de laatste resten van hoogverrijkt uranium overgeleverd.Bij de inname van de Krim in 2014 had Rusland al geen argument om te verklaren waarom zij de plechtige belofte schond. Poetin schudde uit zijn mouw dat door het afzetten van president Janoekovitsj, door de Maidan revolutie, er een nieuwe staat was ontstaan en dat Rusland daarmee geen verbintenis had.De onbeschaamde logica van het verraad draagt het kenmerk van Poetin. Precies op deze manier had hij zich in de Georgische oorlog afgemaakt van de Russische handtekening onder het vredesverdrag waarmee Rusland zich verplichtte zich uit de bezette Georgische gebiedsdelen terug te trekken. Volgens Poetin was Georgië Georgië niet meer omdat Rusland de zelfstandigheid van die gebieden had erkend.Wat was de reactie op de schending van het verdrag?De westerse ondertekenaars van het Verdrag van Boedapest riepen tot een bijeenkomst op van de ondertekenende landen in Parijs, zoals in het verdrag was bepaald. Maar Lavrov, toen ook al minister van buitenlandse zaken, kwam niet opdagen.Hij jokte dat het verdrag alleen de verplichting bevatte Oekraïne niet met kernwapens aan te vallen. Wat onzin is, omdat het verdrag letterlijk de garantie inhoudt dat bij ‘een daad van agressie’ de ondertekenende staten Oekraïne veiligheid moeten bieden. Poetins hondje Lavrov blafte dat de VS het verdrag hadden geschonden doordat de VS Oekraïne onder Janoekovitsj met sancties hadden gedreigd. Maar die sancties zijn nooit van kracht geworden en natuurlijk is een dreiging met sancties niet te vergelijken met een gewapende inval, waartegen het verdrag juist veiligheid bieden moest.Bij de inval in de Donbas, ook in 2014, hield Poetin elke discussie over de ondertekende veiligheidsgarantie af door te huichelen dat Rusland met de strijd in die regio niets te maken had.En bij de laatste Russische brute overval op het land dat zij beschermen zouden? Er werd met geen woord meer over het verdrag gesproken door Poetin of Lavrov. Daarvoor hadden zij, tussen al hun geschreeuw over de Amerikaanse ‘omsingeling’, geen tijd.GEVOLGEN VAN HET VERRAADDe goede bedoelingen waarmee Kravtsjoek, Jeltsin en Clinton in Oekraïne een stap naar nucleaire ontwapening hebben gezet staan in pijnlijk contrast net de verraderlijkheid waarmee Poetin het Verdrag van Boedapest aan z’n laars heeft gelapt. De Amerikanen zullen wel spijt als haren op het hoofd hebben als zij Poetin en zijn maten horen dreigen met kernwapens waarover Oekraïne nu niet meer beschikt, omdat de Amerikanen zelf de vernietiging van het Oekraïens nucleair arsenaal hebben betaald. Hadden ze dat niet gedaan, dan had Poetin zijn ‘speciale operatie’ niet aangedurfd.Op zichzelf was de vernietiging van deze kernwapens een lichtend voorbeeld voor de wereld geweest, maar het toont wel hoe griezelig eenzijdige nucleair ontwapening is, zolang tirannen superstaten regeren. Je levert je kernwapens in, maar de volgende dag kun je door het land bij wie je deze wapens hebt ingeleverd door diezelfde kernwapens worden bedreigd.HAAL ATOOMBOM IN HUIS ALS JE ZELFSTANDIG WILT ZIJNHet verraad van het Verdrag van Boedapest door Poetin is een zware tegenslag voor het streven naar het beperkt houden van de club van landen met atoombommen. De geloofwaardigheid van verdragen, die de veiligheid van niet-nucleaire staten verzekeren om hen daarmee af te houden van atoomwapens, is nu kapot.Landen zonder atoomwapens die belang hechten aan hun onafhankelijkheid weten sinds het verraad van het Verdrag van Boedapest dat er geen andere weg is dan zelf ook atoombommen te krijgen. Lees het artikel van expert internationale betrekkingen David Yost in International Affairs er maar op na.Wil je zelfstandig blijven? Haal dan atoombommen in huis en geef ze nooit af, volg Kim Jong-un!Wat leren we van deze geschiedenis? Dat Poetin geen waarde hecht aan internationale verdragen.We wisten dat al van het verdrag waarmee de oorlog in Georgië eindigde, maar we weten nu ook dat de oorlog in Oekraïne niet met een verdrag kan eindigen. Zolang Poetin in het Kremlin zit kan een vredesverdrag hoogstens een adempauze zijn.Deze oorlog kan alleen eindigen door de tiran te lozen.Zal de oorlog in Oekraïne, acht jaar geleden begonnen, dan nooit eindigen?Wordt vervolgd!Foto: De Russische president Boris Jeltsin, de Amerikaanse president Bill Clinton, de Oekraïense president Leonid Koetsjma en de Britse premier John Major (vlnr) op 5 december 1994 bij de ondertekening van het Verdrag van Boedapest (Foto Brookings Institution, /National Security Archive