Rob de Wijks realisme is een illusie

Ik heb een paar dagen met Corona en zakdoekjes doorgebracht en me daardoor in Rob de Wijk kunnen verdiepen. Ik lees de hoogleraar van het Clingendael al jaren en moet toegeven dat hij al vroeg gelijk had met zijn waarschuwingen dat Europa haar militaire verdediging ten onrechte verwaarloosde en niet lette op de dictators die ons rijke werelddeel als prooi beloeren. Realisme, daar hamert hij op. Goed! Maar is wat hij de laatste tijd over Poetins oorlog schrijft echt realistisch?

DE WIJK WURGT EIGEN STELLING

‘Hoe slechter het met Oekraïne gaat, hoe groter de kans dat NAVO-landen steeds dieper bij de oorlog betrokken raken’, schreef hij vorige week in Trouw. Dan neemt het risico toe dat de NAVO-landen ook zelf in oorlog raken met Rusland, waarschuwt hij. Dat is zijn eerste stelling.

Daar ben ik het mee eens en dus moeten we er vooral voor zorgen dat het Oekraïne beter gaat, lijkt mij de logische reactie en het land helpen in de strijd met Rusland door het de wapens te geven waar het om vraagt.

Maar toch wil de columnist dat niet. Daardoor, vreest hij, zouden we in een open oorlog met Moskou kunnen komen en ‘de zware wapens die de Navo-landen dan nodig hebben beperkt de mogelijkheden om ze nu aan Oekraïne te leveren.’ Dat is zijn tweede stelling. Want dan zitten we, aldus De Wijk, in die wereldoorlog met een gebrek aan zware wapens.

Dus niet leveren en bezorgd toelijken hoe het Oekraïne in de strijd slechter gaat? Ziet De Wijk dan niet dat als we dat doen we precies in het gevaar belanden waarvoor hij in zijn eerste stelling terecht waarschuwt? Namelijk dat het gevaar groter is dat de NAVO-landen direct in de oorlog betrokken worden naarmate het Oekraïne slechter gaat.

Zijn redenering is als een slang die in haar eigen staart bijt.

De Wijks probleem is dat zijn tweede stelling, hoe vaak hij die ook herhaalt, niet deugt. Stel dat het Westen inderdaad in een directe, genadeloze oorlog met Rusland verzeild raakt, dan is het essentieel dat Rusland er dan zo slecht mogelijk voorstaat, qua militaire slagkracht. En dat kan de NAVO alleen bereiken als het wel degelijk op dit moment, nu, de meest effectieve wapens aan Oekraïne levert, zoals de Engelse premier Sunak nu ook bepleit.

SUNAK, BRITSE PREMIER

Sunak levert een serie Britse Challenger 2 gevechtstanks en roept andere landen op zijn voorbeeld te volgen. Zouden Duitsland en Frankrijk en de Verenigde Staten dit op grote schaal (en ook met andere wapens) doen, dan zou Rusland verder teruggedrongen worden. Is het dan überhaupt nog bij machte een rechtstreekse aanval op NAVO-landen te beginnen?

Ik denk dat Rusland daarvoor dan zeker moord en brand zou schreeuwen, maar tenslotte zeker zou terugdeinzen. En in dit scenario is het ook onwaarschijnlijk dat de Poetin kliek dan nog in het Kremlin zit.

Laten de democratische landen daarentegen de oorlog op zijn beloop, uit angst, dan worden ze er volgens mij juist bij betrokken. Omdat Rusland dan de kans krijgt geleidelijk zijn bewapening op te voeren om Oekraïne verder te verminken. Juist dan zal Poetin de Westerse zwakheid opvatten als een aanmoediging om verder te gaan. Zoals hij de slappe reactie op de annexatie van de Krim en de uitroeping van de twee ‘Volksrepublieken’ in de Donbas in 2014 als een uitnodiging heeft opgevat geleidelijk verder te gaan. De Russische invasie van 2022 is een gevolg geweest van die slappe Westerse reactie kan ik rustig zeggen. Had het Westen al in 2014 scherp en met wapenleveranties aan Oekraïne gereageerd, dan was die invasie er nooit geweest.

Escalatie wordt niet teweeggebracht door meer en betere Westerse wapens voor Oekraïne, maar juist door géén wapens te leveren. Wie in een al bijna een jaar durende oorlog zijn beste wapens bewaart ‘voor later’, begrijpt niet dat die eindstrijd al lang begonnen is en dat in een oorlog nog steeds de wijsheid geldt dat de eerste klap een daalder waard is. Die eerste klap deel je niet uit als je je beste wapens achter je rug houdt.

REALISME

De Wijks’ kreupele redenering sluit hij af met de conclusie dat er dus ‘realisme’ nodig is voor de Westerse leiders. Een realisme dat de westerse leiders dwingt nu na te denken hoe deze oorlog zo snel mogelijk kan worden beëindigd. Niet dus door Oekraïne in staat te stellen met effectieve wapens de Russen hun land uit te jagen, maar door het enige alternatief dat er bij hem opkomt. Onderhandelingen, dat is waar De Wijk heen wil.

En daarom wijst hij erop dat de krijgskansen voor Oekraïne nu aan het keren zijn, gezien het deprimerende verloop van de strijd in Donjetzk, waar de Russen nu in Soledar en Bachmoet aan de winnende hand zijn. Ja, maar dat is nu precies het resultaat van de veel te aarzelende levering van goede wapens door Europa, met name Duitsland. Zou het leger van Zelenski daar over alle wapens beschikken die het Westen had kunnen leveren maar niet gedaan heeft, dan waren de Russen al uit de hele provincie Donjetzk verwijderd geweest.

De Wijk wil meer ‘realisme’ en aandringen op onderhandelingen zou daarvan getuigen. Onuitgesproken sluit hij zich eigenlijk aan bij de oproep van Harry van Bommel en anderen om Oekraïne tot onderhandelen te brengen.

Dat is terug naar de koers van Merkel en Hollande in 2014, die in Minsk met Poetin zijn gaan onderhandelen, nadat hij de Krim en een stuk Oost-Oekraïne had geroofd. Onderhandelt men met een inbreker? Gewoonlijk niet, men roept de politie. Hebben onderhandelingen met een inbreker kans op succes? Alleen als die inbreker in een vlaag van eerlijkheid bereid is tot concessie van zijn kant. Is Poetin zo’n inschikkelijke inbreker?

Nee, want hij piekert er niet over de bezette gebieden zelfs maar gedeeltelijk terug te geven, dat heeft hij onophoudelijk zo gezegd. Ze horen volgens hem ‘voor altijd’ bij Rusland. En hij heeft zelfs de grondwet zo veranderd dat elk Russische heerser die bereid is om over ‘Russisch grondgebied’ te onderhandelen daarvoor de bak indraait.

MERKEL EN HOLLANDE

Daarom heeft de toegeeflijke politiek van Merkel en Hollande alleen van kwaad tot erger geleid. Het vage compromis verlokte Poetin alleen tot voorzetting van zijn oorlog en tot de waanzinnige escalatie van 24 februari 2022.

Rob de Wijks realisme is een illusie. Een verraad aan Oekraïne bovendien, want onderhandelen over Oekraïne met haar overweldiger betekent ook dat het Westen daarvoor als cadeau voor die overweldiger een wreed geschenk zou moeten brengen: de erkenning van de Russische bezetting van 15% van het grondgebied van het overrompelde land.

Dat de professor in het begin van het vorig jaar niet begreep dat het Poetin ernst was en Oekraïne metterdaad zou binnenvallen is een blunder die hem te vergeven is omdat hij lang niet de enige was. Maar dat hij, die geleerd heeft voor zijn vak, nu niet ziet dat we door onderhandelen met de onverzadigbare Poetin we alleen maar sneller een totale oorlog over ons heen krijgen, dat is blindheid.

Militaire steun aan Oekraïne is volgens de secretaris-generaal van de NAVO Jens Stoltenberg de snelste weg naar vrede. En zo is het. ‘We zitten in een cruciale fase van de oorlog. (…) Het is dus belangrijk dat we Oekraïne bewapenen met de wapens die het nodig heeft om te winnen en te overleven als een onafhankelijke natie.’

Ja, ik weet het, ik heb een weg van ‘Provo’ tot ‘Navo’ gevolgd.

BIOGRAFIE

Corona is me erg meegevallen. Drie dagen nadat een rood streepje aangaf dat ik positief was, was dat streepje alweer verdwenen en nu voel ik me lekker. Ik ben blij dat ik me had laten vaccineren, zelfs vijf keer, in de loop van ruim twee jaar. Het was voor mij minder dan een griepje. Ook Goedroen heeft het niet gekregen, maar die drinkt, naast al haar vaccinaties, een heilzaam sap van de Weissdorn, een plant die in haar dorp Wacholder weerbarstig op de hellingen tussen de Jeneverbesstruiken groeit.

Ondertussen heb ik in de biografie zitten lezen die Marc Wildemeersch geschreven heeft over mijn leven. Verbluffend om te zien hoe mijn leven langs mij heen trekt, alles netjes opgetekend, in 430 degelijke pagina’s.

Als ik meende dat er toch nog foutjes in stonden, omdat zich dingen in mijn herinnering anders hebben afgespeeld dan hij beschrijft, heb ik hem gemaild. En wat blijkt dan? Niet hij heeft zich vergist, maar ik omdat ik iets vergeten was. Hij bewijst het me zonder omhaal eenvoudig door het tonen van documenten die onomstotelijk bewijzen dat zijn versie van de waarheid omtrent mijn leven de juiste is. Zo corrigeer ik nu mijn herinneringen aan mijn leven en ik ben de Vlaamse schrijver er dankbaar voor.

Op mijn verjaardag zal ik een openbaar gesprek met hem hebben, geleid door Zeeger Ernsting, de Amsterdamse fractievoorzitter van GroenLinks. Zeeger is de zoon van mijn kaboutervriend Marius Ernsting, die later CPN’er werd, maar nog weer later zo groen als wij kabouters altijd waren.

Ik voel me bevoorrecht dat ik een goed boek over mijn eigen leven lezen mag. Dat ook mij echt iets te vertellen heeft en dat ik iedereen aanraden kan. Het heeft slechts één manco: de levensbeschrijving stopt als de hoofdpersoon tegen de tachtig is en ik zou zo graag willen weten hoe het met hem afloopt! Heel spannend. Het is verkrijgbaar bij Uitgeverij Aspekt.

EN TOT SLOT

Zal het werkelijk zo zijn dat de Nederlandse regering Russische dienstplicht-ontvluchters gaat terugsturen, om ze vervolgens in Oekraïne door Hollandse tanks te laten neerschieten?

Ik zal dit stuk naar Rob de Wijk sturen. Zal hij zijn ongelijk toegeven?

Wordt vervolgd!

FOTO: Rob De Wijk (1954) studeerde geschiedenis in Groningen, waar hij in 1984 afstudeerde met de doctoraalscriptie ‘Inflexible response? De invloed van de strategische nucleaire pariteit op het kernwapenbeleid’.