Atoombom waait naar poetinland

Ik herinner me de Cubacrisis vaag, bij ons thuis lag mijn vader op sterven. Maar nu pas heb ik ontdekt aan wie het te danken is dat de wereld destijds aan een atoomoorlog ontsnapt is.

Herfst 1962. De Sovjet-Unie was bezig om atoomraketten te installeren op Castro’s eiland. Kennedy was daar als de dood voor. Hij liet het eiland door zijn marine afschermen en dreigde te schieten op Russische schepen die met nieuwe atoomraketten naar Cuba voeren. De Russische generaal daarentegen had toestemming nucleaire torpedo’s te gebruiken.

De Amerikanen lanceerden dieptebommen die lawaai veroorzaakten in de Russische onderzeeërs, om ze te dwingen naar boven te komen. De kapitein van de Russische onderzeeër B-59 en zijn politieke officier dachten dat de oorlog was uitgebroken. Zij wilden inderdaad nucleaire torpedo’s afvuren op de Amerikaanse schepen boven hen.

Maar het alerte optreden van mijn held, ondercommandant Vasili Aleksandrovitsj Archipov verhinderde het. In plaats van een kernoorlog te beginnen kwam de B-59 naar de oppervlakte, zoals de Amerikanen geëist hadden.

Chroesjtsjov kon daarna niet anders dan zijn politiek aan de realiteit aanpassen en hij zag ervan af atoomraketten aan Castro te leveren; als tegenprestatie trokken de Amerikanen hun atoomraketten uit Turkije terug. En op de begrafenis van mijn vader op Eik en Duinen fluisterden wij rustig over kanker in plaats van over massaslachting door atoomgeweld.

TWEE STRATEGIEËN

De koelbloedige actie van eenling Archipov, die ons in zijn onderzeeër behoed heeft voor een nieuwe wereldoorlog schiet me te binnen nu Poetin en zijn gedreig met de atoombom mij uit de slaap houden.

Want hoe kunnen het Oekraïense leger en wij, als bondgenoten, voor de bevrijding van het land strijden zonder het gevaar een atoomoorlog te ontketenen?

Er zijn vanuit de NATO-landen twee verschillende militaire strategieën geformuleerd.

De ene is de Amerikaanse. Biden en zijn defensieminister Lloyd Austin zeggen dat Oekraïne DEZE OORLOG MOET WINNEN. Austin zei onlangs: ‘Oekraïne kan deze oorlog winnen als zij de juiste uitrusting en de juiste ondersteuning hebben’. Hij heeft daaraan al verschillende malen toegevoegd dat ‘Rusland militair zó verzwakt moet worden dat het onmogelijk weer zulke oorlogen kan voeren.’

De andere is van de Duitse Bondskanselier Olaf Scholz, die, bescheidener, benadrukt dat Rusland DEZE OORLOG NIET MAG WINNEN.

Praktisch zou het verschil kunnen zijn dat Duitsland over een paar maanden Zelenski zal afraden om te proberen de Krim of de republiekjes Donjetzk en Loehansk te heroveren. Terwijl de Amerikanen, gesteund door de Britten, Oekraïne daartoe zelfs aanmoedigen, zodra deze mogelijkheid in zicht komt. Met het doel dat Rusland dan militair zal doodbloeden, op het slagveld en op de Zwarte Zee.

TACTISCHE ATOOMBOM

Moet Oekraïne afzien van de tegenaanval wanneer de oorlog er voor hen beter uitziet, als Poetin concreter gaat dreigen met de atoombom?

Het antwoord op deze vraag wordt urgenter op het moment dat hij beveelt de bom schietklaar te posteren op een raket, eventueel aan boord van een schip of vliegtuig.

Dat is het dilemma zodra Oekraïne met behulp van nieuwe, westerse wapens er mogelijk over een tijd in zal slagen de agressor terug te dringen en het Oekraïense leger vervolgens de bezetters van de Krim wil verjagen.

‘Ons heilige vaderland is in onmiddellijk gevaar!’ zal Poetin dan roepen. Met de rug tegen de muur zou hij grijpen daar de Russische krijgsdoctrine, die leert dat je in dat geval gebruik mag maken van het nucleair zwaard. Hij zou een ‘tactisch atoomwapen kunnen laten exploderen, ergens op Oekraïne.

Hetzelfde kan gebeuren als het Oekraïense leger zo brutaal is om zijn rechtmatige posities in het oosten van de Donbas weer in te nemen. Ook als Poetin die gebieden inmiddels tot Russisch grondgebied heeft laten verklaren.

ATOOMAFVAL WAAIT NAAR RUSLAND

Hoever moeten we gaan?

Poetin, aan wiens geestelijk evenwicht toch al getwijfeld mag worden, kan in paniek raken als hij zich realiseert dat hij met zijn ‘speciale operatie’ Rusland niets dan verlies heeft gebracht. Een verlies dat zich ook met nog meer propaganda niet meer laat verkopen aan het Russische volk. Als hij de dreiging van een coup, vanuit zijn leger of geheime dienst, boven zijn hoofd voelt.

Een hindernis die Poetin moet nemen om de Bom werkelijk te laten afgaan, vormen zijn generaals en ondergeschikten, die het bevel daadwerkelijk ten uitvoer moeten brengen.

We hebben gezien hoe in de Cubacrisis een ondercommandant die de Sovjetraketten naar Cuba moest brengen, de wereld voor een kernoorlog heeft behoed.

Ook aan Amerikaanse zijde is zoiets al voorgevallen. Toen Richard Nixon in het laatste stadium van de Vietnamoorlog radeloos naar het atoomwapen wilde grijpen hebben zijn militaire medewerkers hem uitgelegd dat hij daarmee zichzelf tot de meest gestoorde man van de wereld zou maken en is het feest niet doorgegaan.

Kan de dictator de Bom zomaar laten exploderen zonder dat dit hemzelf ernstig schaadt?

Ik zie niet goed waar hij die paddenstoel zou kunnen laten opstijgen zonder dat de wind de radioactieve fall-out naar Rusland of bondgenoot Belarus zou blazen. De wind komt in Oekraïne overheersend uit het zuiden of westen.

Een klein Bommetje dan maar?

Het Russische leger beschikt over ‘tactische’ kernwapens die ‘maar’ 10 of 20 procent van de explosieve kracht van de Hiroshima-bom hebben. Ook dat is altijd nog genoeg voor tienduizenden doden, gewonden en toekomstige kankergezwellen, deels in zijn eigen land.

Als derde obstakel is er voor Poetin het levensgrote gevaar waaraan hij zich blootstelt: dat de Amerikanen het gebruik van de atoombom zullen beantwoorden met hetzelfde wapen. Dat hebben zij al fijntjes aangekondigd (‘response in kind’).

GEEN VERSCHIL

De kans dat Poetins atoomdreiging werkelijk wordt uitgevoerd is dus heel klein. Al moeten Oekraïne en haar bondgenoten er rekening mee houden dat het niet uitgesloten is, dat de psychopaat op het puntje van zijn waanzin toch een atoombom zal proberen te laten ontploffen.

Mij lijkt dat deze beide westerse strategieën gemeen hebben dat de kans dat Poetin atoomgeweld kan laten losbranden minimaal is.

Ook als hij, zoals Duitsland wil, de oorlog ‘niet wint’ en per saldo slechts minimale terreinwinst boekt, zal hij dit opvatten als verlies. Al deze ellende voor Ruslands economie, geïsoleerd in de wereld, voor hooguit wat kilometers land? Dit vooruitzicht moet een nachtmerrie voor hem zijn. En het kan ook dan evengoed in zijn hoofd opkomen de atoombom in stelling te brengen.

‘De kunst is’ zegt Ton Middendorp oud-commandant der Strijdkrachten en blijkbaar een aanhanger van de Duitse strategie, ‘hem de grenzen van zijn mogelijkheden te laten voelen, zonder hem met de rug tegen de muur te zetten.’

Maar dat is onmogelijk, want wij kunnen Poetins emoties niet beheersen, hij is geen rationeel wezen.

Belediging van zijn grootheidswaanzin, wraaklust, angst, al die gevoelens zijn bij de machtswellusteling ruimschoots aanwezig en kunnen hyper worden zodra hij onwelgevallige grenzen voelt.

Een gefrustreerde dictator is een onvermijdelijk risico.

‘Das ist ein Beféééé…hl!’ schuimbekte Hitler in zijn bunker tegen zijn generaals zonder legers, toen hij in zijn laatste dagen hen het onmogelijke bevel gaf de vijand terug te slaan. En hij had graag een atoombom bij de hand gehad.

MEP ZE ERUIT!

In hoeverre kan de militaire anti-Poetin strategie zich met succes aan het theoretische gevaar van Poetins Bom aanpassen?

Half of helemaal capituleren? Ja, dan gooit meneer geen atoombom, maar dat is het laffe antwoord.

Een echt antwoord op deze belangrijke vraag is er niet, want de dreiging van de atoombom maakt geen wezenlijk verschil ten aanzien van de twee strategieën. We hebben de op hol geslagen dictator niet in de hand.

Waarom zou Europa dan niet de Amerikaanse lijn volgen? Het Poetin regime militair zo verzwakken dat het geen oorlog meer kan voeren.

Door deze strategie zal de kans op een binnenlandse opstand in Rusland des te groter worden: zoals die uitbraken na de verloren oorlog tegen Japan in 1904 of na de Eerste Wereldoorlog, die Rusland militair reddeloos achterliet, of de hopeloze oorlog in Afghanistan, die gevolgd werd door de val van de Sovjet-Unie.

Hoe is Poetin omgegaan met vredesverdragen die na oorlogen gesloten zijn? Stellen die ervaringen ons gerust?

Wordt vervolgd!

Foto: Mijn held, Vasili Aleksandrovitsj Archipov (1926 – 1998), de ondercommandant van een Sovjet onderzeeër die op het hoogtepunt van de spanning verhinderde dat er een nucleaire torpedo werd afgeschoten en daardoor een derde wereldoorlog heeft tegengehouden.