Duitsland slaapt en ontwaakt
Als ik ergens geen spijt van heb, is het dat ik in 2004 contact kreeg met een Russische vrouw en met haar trouwde. Door Zjenja was ik in Rusland thuis, leerde Russich, zag de kwalieit van de media achteruitgaan en zag ook hoe het nieuws van het Pervi Kanal op TV meer en meer veranderde in platte propaganda.
Het maakte mij boos, ook in de familiekring. Bijvoorbeeld toen ik na de verovering van de Krim zag dat mijn schoondochter een oranje-zwart Sint-Jorisvaantje iop de voorruit van haar auto meetroonde. Dat was toen, in 2014, het symbool van de oorlog tegen Oekraïne. Zoals nu het Z-teken, een doorn in mijn oog is. Waarom sprak niemand mijn schoondochter daarop aan?
Boos was ik ook op het plan van een neef van haar om zich aan te melden voor de strijd in de Donbas. Gelukkig werd dat laatste wel verhinderd door zíjn moeder.
Ook toen ontkende Rusland dat het oorlog voerde tegen Oekraïne. In de Donbas had Rusland met de oorlog niets te maken, pokerde het Kremlin, er was daar een ‘Oekrïense burgeroorlog’ en op de Krim had de bevolking ‘spontaan haar keuze voor Rusland gemaakt,uit weerzin tegen de ‘Amerikaanse’ staatsgreep in Kiev’.
SLAPPE EUROPESE REACTIE
Hoe was de reactie in Europa op de schokkende Russische veroveringszucht tegen Oekraïne, in de bloeiende lente van 2014?
Slap.
De EU veroordeelde de Russische bezetting van de Krim, als tegen het volkerenrecht, en stelde voorzichtige sancties in tegen een aantal Russische functionarissen in Moskou en op de Krim, die de bezetting geleid hadden. Niet tegen Poetin.
Europa eiste krachteloos dat de Russische militairen de Krim zouden verlaten maar zag door de vingers dat Russische militairen ook in de Donbas de leiding hadden in de ‘burgeroorlog’.
Wel gingen Merkel en Sarkozy bezorgd in op het verzoek van de Oekraïense president Poroshenko om internationale steun, zij wilden een wapenstilstand. In Normandië belegden zij een overleg waarin ook Oekraïne en Rusland bij werden betrokken. Dit leidde tot de Akkoorden van Minsk, die in 2015 en een jaar later nogmaals door de vier staten werden ondertekend. De parmantige republiekjes Donjetzk en Loehansk zouden een speciale status krijgen binnen het Oekraïense staatsbestel. En nadat er verkieziengen zoudn zijn gehouden in deze gebieden zouden de Russen zich -met gekruiste vingers- terugtrekken van de door hen veroverde grens tussen Oost-Oekraïne en Rusland.
De Akkoorden van Minsk waren zwaar in het nadeel van Oekraïne, omdat verkiezingen in een door de vijand bezet gebied natuurlijk niet democratisch zijn. En ook omdat de Oekraïeners terecht vreesden dat het Russische leger er toch niet weg zou gaan, onder het motto dat ze er eenvoudig nooit geweest waren.
Het is heel merkwaardig dat Duitsland en Franrijk de Oekraïense bezwaren hebben genegeerd en het land practisch gedwongen hebben zijn handtekening onder de akkoorden te zetten. Zij hielden zich blind voor het Russisch bedrog dat het slechts om een Oekraïens probleem zou gaan. Een ‘intern conflict’.
Duitsland en Frankrijk zijn gezwicht voor het Russisch geweld, ter wille van de lieve vrede en hun handelsbelangen. Een nieuwe Koude Oorlog moest ten koste van alles vermeden worden en de ‘dialoog’ met Rusland moest vooral verder kunnen.
Dat er met Poetin in feite geen dialoog mogelijk was, daarover knarssetandde ik.
STEINMEIER
Van een echte wapenstilstand kwam nauwelijks iets terecht. De salvo’s bleven spetteren.
De inkt van Minsk I was niet droog of de speratisten wilden nog even Debaltsevo veroveren, een plaats die aan de autoweg tussen Donjetzk en Loehansk ligt. Duitsland en Frankrijk lieten het goedig begaan, hoewel het overduidelijk was dat hier het Russische leger tegenover het Oekraïense stond. Er werd sinds sinds de Minsk Akkoorden vrijwel continu geschoten en de aanval op Maroioepol werd op het nippertje door het Oekraïense Azov bataljon afgeslagen.
Maar in Europa deed men alsof er niet zoveel aan de hand was. Het schieten was zo gewoon, dat het geen nieuws was.
Waarom was Eiropa onverschillig voor de doodsangsten van Oekraïne? Daarvoor is Duitsland aansprakelijk, het leidende land in de Europese Unie.De Putin Verstehers waren en bleven er de baas. Duitsland importeerde nog in de eerste maand van dit jaar, kort voor het uitbreken van de oorlog, voor meer dan 3,5 miljard euro uit Rusland. Dat geld stopte Poetin zijn opmarcherende leger toe.
Nu ik dit schrijf heeft Oekraïne de Duitse bondspresident Frank Walter Steinmeier laten weten dat hij niet welkom is in Kiev en dat daarentegen bondskanselier Scholz graag ontvangen wordt voor een gesprek over de levering van zware wapens. Waar het land om staat te springen, gezien de naderende Russische moordparij in de Donbas.
Duitsland voelt zich door het Oekraïense afzeggen van Steinmeier zwaar op de tnn getrapt en het is de vraag of Scholz, na deze belediging nog naar Kiev gaat.
Maar Oekraïne heeft inderdaad geen goede ervaringen met Steinmeier. Voordat hij Bondspresident was heeft hij, als minister van Buitenlandse Zaken in twee kabinetten van Merkel, de eerste viool gspeeld in de Duitse Oekraïne politiek.Toen het gevecht in de Donbas uitbrak, maart 2014, eiste hij van de Oekraïense regering dat de rechten van bevolking is het sepratistengebied erkend moesten worden,iets waar Rusland blij mee was. Steinmeier eiste ook dat Kiev zich van “extremisten’ moest distanciëren. Daarbij werd gedoeld op de kleine ultra-rechtse groepen en daarmee echode Syeinmeier de Russische propaganda.
Daarna was Steinmeier een van de ontwerpers van de anti-Oekraïense Minsk Akkoorden.
Hij riep dat de Koude Oorlog niet terug moest keren en waarschuwde herhaaaldelijk de Amerikanen dat zij geen wapens aan Oekraïne mochten leveren
.
, SCHRöDER
Steinmeier was zeker niet de enige politicus in Duitsland die zo dacht. Hij was jarenlang de vertrouweling geweest van Gerhard Schröder, toen die de machtigste man van Duitsland was. Deze is de kwade genius van d Duitse politiek tegeover Rusland.
Als Bondskanselier bouwde hij vriendschappelijke contacten op met Poetin, nadat dez in 2001 het Duuitse parlement tot ontroering gebracht had door in het Duits over democratie en verbondenheid te spreken. Dat dezelfde ster ondertussen Grozny plat bombardeerde zagen de leden van de Bondsdag door hun betraande ogen niet. Toen Schröder in 2005 de verkiezingen verloor, sloot hij in de weken die hem als regeringsleider restte een deal met Poetin over de aanleg van de beruchte gaspijplijn, de Nordstream. Een groot bedrag tilde hij uit de Duitse staatskas naar dit “Europese’ project, dat volgens hem de vrede in Europa zeer ten goede zou komen. “Wandel durch handel’ was het motto. “Verandering door handel’.
Verandering kwam er inderdaad in Rusland. Maar zeker niet de verhoopte democratisering.
Desondanks wuifde Schröder, nu als lid van het bestuur van de Russische onderneming Rosneft alle bezwaren, dat het Duitsland te afhankelijk van een ondemocratisch land zou maken, vrolijk weg. Hij zwijmelde over zijn vriendschap met Poetin, deze ‘Männerfreundschaft’ zou ook weldaig zijn voor de verhouding van Europa met Rusland. Schröder noemde Navalny een CIA agent en volhardde in zijn standpunt dat de Nordstream pijplijn niets met politiek te maken had. ‘Oekraïne had ongelijk.’ Hun bezwaar, suste hij, dat het hun positie zou verzwakken ten voordele van Rusland was geen punt.
Schröder stond daarin niet alleen. Zijn partij, de SPD, steunde hem verbazend lang. Manuela Schwesig, de sociaal-democratische minister-president van de deelstaat Mecklenburg-Vorpommern (waar de pijplijn aan hand zou komen) toeterde de reclame dat deze gaslevering geheel buiten de politiek stond. En ook Scholz, de nieuwe regeringsleider, bleef volhouden dat dit zo was. Schröder wijsneuste “dat zowel het Westen als Rusland fouten hebben gemaakt’. Hijzelf echter niet.
MERKEL
Ook de niet ten onrechte veelgeprezen Angela Merkel zou, vind ik, moeten toegeven dat zij in haar boordeling van Rusland grote fouten heeft gmaakt. Onder haar regeringen is de Nordstream pijplijn aangelegd en de bezwaren van Die Grünen, dat het Duitsland te afhankelijk van Rusland maakte vond zij niet ter zake. Daarnaast heeft zij door haar medewerking aan d Minsk Akkoorden een kortzichtige schijnrust opgeroepen, die niet voorkwam dat de bom zou gaan barsten. Maar Merkel geeft het niet toe.
Een veel actievere politiek tegen Poetin was, zeker sinds Poetins oorlog tegen Georgië in 2008, noodzakelijk geweest. Als Duitsland Oekraïne radikaal gesteund had in zijn strijd, had Poetin het land misschien nooit durven aanvallen. Het had een ramp kunnen voorkomen.
In de dagen voor 24 februari omsingelden de troepen van Poetin het bedreigde buurland, maar de Duitsers wilden er nog niet aan geloven. Groot-brittanië leverde wapens aan Oekraïne, maar mocht van de Duitsers dat tuig niet boven Duits grondgebied overvliegen. Buitenlandminister Baerbock antwoordde Zelenski dt Duitsland Oekraïne graag met geld, maar niet met wapens hielp, omdat dit bij zou dragen aan escalatie. Alleen haar collga Robert Habeck wilde wél wapens leveren. Maar toen het Russische leger deed wat Biden al had uitgeschreuwd, toen draaide Duitsland.
ZEITENWENDE
Het was gedaan met de hele Nordstream 2, miljarden zijn verloren.
Steinmeier erkende dat hij grote fouten had gemaakt door Poetin als rationler te beoordelen dan hij is. Baerbock pleit nu voor levering van zware wapens aan Oekraïne. En Olaf Scholz stelt een fiks bedrag ter beschikking van de Oekrauïense verdediging, 1,2 miljard euro, niet niks. Daarmee kan Zelensky de wapens mee kopen die hij wil.Robrt habeck, de actieve minister van Economische Zaken en Klimaat, zoekt links en rechts vervanging voor Russsische gas en hij wordt meer en meer de toonaangevende man in de regering.
De Duitsers noemen dit een ‘Zeitenwende. De Wende van 1990 betekende vrede met Rusland, maar de Zeitenwende is de erkenning dat Moskou nu de vijand is. Het geniepigste gevaar.
Het valt me op dat dar Die Grünen vooroplopen in de steun voor Oekraïne, nu ook met wapens. Duitsland is door Poetins oorlog uit zijn schuldbewuste pacifisme ontwaakt.
Angst voor Poetins atoomdreigementen is er hier (ik schrijf vanuit Duitsland) zeker. Maar door die waanzinnige blaaskakerij mogen wij ons niet laten intimideren. Dan is het leven niet meer wat het moet zijn.
Helpt westerse wapensteun wel voldoende?
Wordt vervolgd!
Foto: Robert Habeck, het groene brein van de nieuwe Duitse regering
Link: Unie.De
De oorlog in april 2022: zie de tijdlijn.
In deze aflevering: Vladimir Poetin, Volodymyr Zelensky, Joe Biden, Olaf Scholz, Aleksej Navalny, Gerhard Schröder, Zjenja.
Thema's in de reeks: De oorlog in Oekraïne, Poetin en Rusland.