Vredesbeweging en radicaal-rechts eens over Oekraïne

Ik heb me vorige week opgewonden over Tom Sauer, professor in de Internationale politiek aan de universiteit in Antwerpen. Met hem zat ik in een forumdebat over de vraag hoe er vrede in Oekraïne kan worden bereikt. We zaten in de Doopsgezinde kerk in de Paleisstraat in de stad van mijn jeugd, Den Haag. Het was georganiseerd door mensen die de vredesbeweging nieuw leven willen inblazen. De kerk was voor driekwart gevuld, met mensen van Kerk en Vrede, de Haagse Vredesbeurs en anderen.

Tom Sauer mocht als eerste achter de katheder. Voorzitter Henk Baars roemde eerst zijn kwaliteiten als onderzoeker van de spanningen rond kernwapens. ‘Wat we in onze Westerse landen missen is een vredesnarratief’, oreerde Sauer met uitgestoken arm, ‘om op te roepen meer aan diplomatie te doen, zodat er druk wordt gezet op Oekraïne en Rusland om aan tafel te gaan zitten.’

Ik sprong al direct uit mijn vel, want het is toch bekend dat Poetin alleen op zijn absurde voorwaarden wil onderhandelen? Namelijk dat Oekraïne de helft van zijn land aan Rusland inlevert en dat het overgebleven deel geen lid van de NAVO mag worden, wat neerkomt op capitulatie. Hoe kon Tom Sauer (geen familie van Derk) met zo’n enormiteit zijn betoog beginnen?

Maar ik moest op mijn beurt wachten en sloeg mijn hand voor m’n mond. Pas later, toen hij klaar was, mocht ik iets terugzeggen. Eigenlijk was ik van plan niets over Sauer te schrijven, maar omdat hij een paar dagen later tot mijn verbazing ook in Boekesteijn en De Wijk zat geef ik toch weer hoe hard wij botsten.

VREDESVOORSTEL STIMULEERT POETINS OORLOGSZUCHT

‘Elk conflict wordt uiteindelijk aan de onderhandelingstafel opgelost’ had hij gesteld. Maar een schoolkind weet toch dat dit niet klopt? De eerste en tweede wereldoorlog eindigden eenvoudig met de capitulatie van Duitsland, evenals de oorlogen in Vietnam en Afghanistan. Niks onderhandelingen.

Sauer weet het zeker. ‘Oekraïne is aan het verliezen en dat zal niet veranderen, gezien de machtsverschillen tussen de twee landen. En dus heeft Oekraïne er alle belang bij om zo snel mogelijk aan tafel te gaan zitten’.

Maar wij weten toch, lijkt mij, dat de Oekraïners een veel hoger moreel hebben dan de Russische soldaten, die alleen voor geld vechten en dat de Russische soldaten dagelijks bij bossen worden neergemaaid? En dat zij in de twee-en-een-half jaar van volledige invasie maar stapje voor stapje voortgang hebben geboekt, ondanks hun overmacht? Het is dus helemaal niet zo duidelijk dat Oekraïne gaat verliezen, zeker niet als het Westen, nu ook met Zuid-Korea en Japan, meer wapenhulp gaat bieden? Een vredesinitiatief vanuit het Westen zou Poetins veroveringslust alleen maar aanwakkeren.

En met welk recht zouden wij, NAVO-landen, Oekraïne kunnen dwingen om Rusland kansloze onderhandelingen aan te bieden? Ik wees er in het gesprek nog op dat de Oekraïners in de bezette gebieden een vreselijk leven hebben, waarbij zij alle mogelijke vernederingen ondergaan. Beroofd worden van hun kinderen, willekeurige executies, vernietiging van hun cultuur. Wie weet dit eigenlijk niet?

Maar Sauer wimpelde dit met een handgebaar af. ‘Hoe kunnen wij een ‘onderhandelingstafel’ opbouwen als Poetin dit niet wil?’ vroeg ik nog eens. Want het is duidelijk dat de dictator uit is op herstel van het Russische rijk tot diep in Oost-Europa. Nee, zegt Sauer, Poetin wil alleen een bufferstaat en dat vindt Sauer heel begrijpelijk. Het Westen heeft immers ‘enorme fouten’ gemaakt.

BERTRAND RUSSELL

Houdt het dan nooit op? Nu zelfs intellectuelen in het Westen zo dom en ook laf redeneren, waarbij zij bereid zijn de Oekraïners aan Poetin over te laten?

Ik vertelde de zaal dat de grote pacifist Bertrand Russell wijzer was geweest. Nadat hij lange tijd actie voor ontwapening gevoerd had en zelfs de politiek van Chamberlain van appeasement gevolgd had, sprak hij in 1940 tot zijn verbijsterde aanhangers dat tegenover Hitler de vrede alleen nog maar door de wapenen gediend konden worden. Hij steunde Churchill en inderdaad, vijf jaar later brak een vredestijdperk aan dat geduurd heeft tot Poetin zijn veroveringsoorlog in het Oosten begon.

Wat is nu de reden dat dit verhaal over Russel niet op alle vredesmensen indruk maakt? Omdat zij niet begrijpen dat Poetin met Hitler te vergelijken is. Nog steeds verkeren zij in een waas van gedachten aan de talloze Russische slachtoffers van Hitlers agressie. Dus Poetin kán gewoonweg geen Hitler zijn, zelfs al doet hij in vele opzichten hetzelfde. Ook forumdeelnemer Paul van Hooft, van het geopolitieke instituut van Rob de Wijk, wijst de vergelijking af. Hoewel hij Sauer zeer bekritiseerde en terecht uitlegde dat diens idee dat Oekraïne van Poetin wel in de EU zou ‘mogen’ een illusie is, omdat ook de EU zijn eigen niet-zo-Poetin-vriendelijke veiligheidspolitiek heeft.

VREDESBEWEGING EN RADICAAL-RECHTS

Merkwaardig is nu dat, als je goed luistert naar de geluiden, de ‘vredesbeweging’, door haar aandrang om de wapenleveranties aan Oekraïne te beperken of stop te zetten, vrijwel hetzelfde standpunt inneemt als delen van radicaal-rechts in Europa. De wapenleveranties aan Oekraïne zó beperken dat Zelensky gaat snakken naar onderhandelingen met Poetin. Dat idee hoor je ook bij de Rassemblement Nationale in Frankrijk, bij de AFD en bij de Beweging Sarah Wagenknecht in Duitsland en in Nederland bij de PVV. Zowel de vredesbewegers als de radicaal-rechtsen hebben de mond vol van de verfoeilijke ‘mainstream’ berichtgeving in het Westen. Er is bij onze vredesbeweging gelukkig geen sympathie voor Poetin, maar wel hetzelfde (radicaal-rechtse) begrip voor zijn eis, dat Oekraïne niet in de NAVO mag. Ook deelt de vredesbeweging het verwrongen standpunt dat de oorzaak voor de oorlog te wijten is aan ‘grote fouten’ van het Westen.

In de kerk mochten wij nog tot slot kort zeggen hoe wij nu de weg naar de vrede zagen. ’Wapens’ zei ik, maar toen was de microfoon al weg. ‘Om Poetin te dwingen tot opgeven en hem ten val te brengen’ had ik er nog aan willen toevoegen.

MIJN BOEK

Ik had geen tijd om uit te spreken en daarom haalde ik behendig mijn boek te voorschijnen en wees de aanwezigen erop dat zij daarin meer uitleg konden vinden en dat ik het allemaal, door mijn huwelijk met een Russische, van dichtbij had meegemaakt.

Wil je mijn laatste boek, ‘Schoonvader van Poetins geheimagent, tien jaar liefde en oorlog’ van mijn hand thuis gestuurd krijgen, met een inscriptie voor jou persoonlijk erin?

Geef mij even een seintje en ik regel het voor je.

Wanneer gaat de nieuwe vredesbeweging zich tot Poetin wenden?

Wordt vervolgd!

FOTO: Prof. Tom Sauer oreert.