Lijsttrekkers zien het dak van hun huis niet

Wat zeggen de Nederlandse lijsttrekkers over de aanval op Europa door Poetin en Trump? Het lijkt me verfrissend daar nu eens onze eigen voormannen en voorvrouwen over te horen en ik kijk nieuwsgierig naar lijsttrekkersdebatten en lees de interviews.

Ha, een uitvoerig interview met Bontenbal voor de NOS, de man die hoge ogen gooit om minister-president te worden. Lijkt me een aardige en beschaafde jongen. Eerste vraag van de interviewster aan hem is: ‘Hoe zou u als aanvoerder van de Nederlandse regering omgaan met Trump?’ Henri antwoordt uitvoerig hoe spannend hij dat zou vinden. ‘Ja, maar zijn standpunt, dat in 2018 zeer negatief was over de Amerikaanse president was, is dat nog hetzelfde?’ vraagt de journaliste. Bondenbal glimlacht veelbetekenend. ‘Ja maar staat hij daar nog achter?’ Geen mening, wat hij loslaat is dat hij het gevoel heeft dat Donald naar zijn indruk wel openstaat voor humor en dat hij het dus met een grapje zou proberen. Ja maar…, denk ik, in de verwachting dat het uitgediept zou gaan worden bij de behandeling van het hete onderwerp Oekraïne, we zijn tenslotte in oorlog ook al merk je het niet dagelijks.

Maar de aanval op Europa wordt overgeslagen! Geen woord over Oekraïne wel of niet in de NAVO of in de EU. Over de klimaatverandering, dat andere onderwerp van levensbelang ook niets.

FASCISME

Bij de RTL wordt in het debat zelfs niet gevraagd hoe we met Trump moeten omgaan, laat staan hoe we de hybride oorlog van Poetin kunnen weerstaan. Het gesprek beperkt zich tot de onvermijdelijke ‘asielproblematiek’, de woningnood en zijdelings de stikstofproblemen, waarvan iedereen vindt dat de regering die voor zich uitgeschoven heeft en dat er nu ‘keuzes’ gemaakt moeten worden. Gelukkig legt Timmermans geduldig uit dat de asielzoekers maar een heel klein deel van de migranten vormen en dat de gemeenten zelf beslissen welke woningzoekende het eerste recht op huisvesting heeft. De rechtse partijen, ook de nu populaire Eerdmans, die erg ‘mild’ schijnt te zijn, eisen een onmiddellijke asielstop. Maar hoe? Ze letten er niet op dat je daardoor de rechtsstaat aantast, want daar hoort bij dat je je aan het Vluchtelingenverdrag en het EVRM houdt. Hun oplossing is dat je dan aan de Raad van State dient te morrelen. De Orde van Advocaten heeft uitgelegd dat dit een aanslag op diezelfde rechtsstaat zou zijn, maar daarop komt geen commentaar. Als je de rechtsstaat aantast, zoals Trump ook doet, geef je het fascisme toch een kans voor open doel?

De dreiging van fascisme, een ziedend wereldprobleem, hangt samen met de aanval op Europa. Want de bondgenoten van de dictators die Europa aanvallen zijn de opstijgende fascistische partijen in Europa, al of niet gemaskerd.

Maar het fascisme is geen punt in de debatten, die eindeloos ‘op asiel’ voorttobben. O ja, even wordt aan Dilan Yesilgöz de vraag gesteld hoe ze achteraf denkt over de door haar gesteunde motie die Antifa als ‘terroristische organisatie’ wil verbieden. Achteraf, zegt zij, zou ze het niet gesteund hebben (wetend dat veel VVD’ers hierop zijn afgeknapt). Maar dat Antifa helemaal niet als organisatie bestaat in Nederland doet er volgens haar niet veel toe. ‘Het is gewoon het gedachtengoed wat ik niet moet’, zegt ze. Wat bedoelt ze? Kun je een ongeorganiseerd gedachtengoed verbieden? Dat blijft onduidelijk. Misschien dat het negatief zou zijn om tegen iets te zijn? Zelfs al gaat het om het grootste gevaar voor volk, vrijheid en democratie. Zou dat Dilans redenatie zijn?

JIMMY DIJK

Ik onderzoek Jimmy Dijk, de luide voorvechter van de SP, die zal daar als linkse rakker toch wel duidelijke taal over spreken. Ja, hij heeft tegen de Antifa-motie gestemd, goed zo. Maar wat is zijn standpunt over hoe we de fascistische agressie vanuit Moskou moeten stoppen? Met ‘diplomatie’ niet door wapens te geven aan Oekraïne, zegt hij. Diplomatie, maar zelfs de grote vredesstichter Trump, met zijn uitstekende relatie met Poetin, krijgt Rusland toch niet tot een staakt-het-vuren, laat staan een vredesverdrag? Jimmy weet het beter: door meer nadruk te leggen op diplomatie komen we tot vrede. ‘Alle oorlogen eindigen aan de onderhandelingstafel’, daarvan is hij overtuigd, ik citeer zijn woorden uit Trouw. Maar Jimmy, weet je dan niet dat de Eerste Wereldoorlog eindigde met de overgave van de Centrale Mogendheden? En de Tweede met de zelfmoord van Hitler en de atoombom op Hiroshima? En dat de Vietnamoorlog eindigde met de vlucht van de Amerikanen, evenals de Afghanistan-oorlog? En dat de Irakoorlog eindigde door de nederlaag van het Iraakse leger evenals de langdurige Syrië-oorlog? Oorlogen eindigen zelden aan de onderhandelingstafel, ook in Gaza wordt er nog pittig geknald.

Een jaar geleden zat ik in een debat met professor Tom Sauer in Antwerpen en die debiteerde dezelfde lariekoek: ‘Alle oorlogen eindigen aan de onderhandelingstafel’, haha. Blijkbaar heeft Dijk diens suffe boekje over vredespolitiek gelezen, zonder voor de echte feiten Wikipedia ernaast te raadplegen.

HET INSTORTENDE DAK

Ik ben verbijsterd hoe in deze verkiezingen de grote vragen in de wereldpolitiek vermeden worden. Alsof het van geen belang is dat we in oorlog zijn, zelfs als je die oorlog alleen maar hybride wenst te noemen. Alsof het er niet toe doet als de temperatuur op aarde de halve wereldbevolking op de vlucht jaagt. Alsof het fascistisch duo Trump/Poetin plus hun aanhang in Europa slechts een wolkje is, waar wij kiezers niet in het minst onder lijden.

Niemand brengt ter sprake dat de FVD, die handlanger van de fascist Poetin en inspirator is van de aanval met NSB-vlaggen en Hitlergroet op het Binnenhof, verboden zou moeten worden. De debaters lijken op bewoners van een bouwvallig huis, die alleen de begane grond-etage willen repareren maar er zich niet om bekommeren dat het dak op instorten staat.

Waar komt deze merkwaardige bijziendheid vandaan? Vreemd is ook dat niet alleen de lijsttrekkers eraan lijden, maar dat ook de journalisten over het dak van ons huis nauwelijks vragen stellen, en zich beperken tot de inrichting van de begane grond. Zelfs de natuur, de tuin van het huis, wordt amper genoemd. Asiel, wonen, geld, daar blijft het bij.

Is het misschien omdat de politici zich onmachtig voelen het dak te verbouwen? En oorlog, klimaat en fascisme daarom maar terzijde laten? Ik moet weer denken aan het antwoord van de vriendelijke Bontenbal over hoe hij om zou gaan met Trump, een beetje gekkigheid met hem maken. Ontwijken, afwachten, dat schijnt het parool. Bibberen, niet over praten. Laat het maar aan de grote jongens in Washington, Brussel en andere ongenaakbare autoriteiten over.

WIE VAN DE DRIE?

Ik heb gezocht welke partijen het minst de rechtsstaat willen aantasten en dus ook de democratie. Dat zijn volgens de advocaten de Partij van de Dieren, GL/PvdA en VOLT. Stemmen op de grootste van deze drie lijkt me het meest zinvol, want die maakt het meeste kans om te kunnen deelnemen aan een nieuwe regering die niet vooruitschuift, de democratie verdedigt en Poetin en Trump een poepie laat ruiken. Daarom hangt bij ons een plakkaat met o.a. het gezicht van de zwaar belaagde maar onvermoeibare Frans Timmermans voor het raam. Die man, weet ik uit een ontmoeting, heeft de spirit. Ik stel voor het om het in het slotdebat uitsluitend te hebben over de lekken in het dak: Oorlog, klimaat, fascisme.

Zullen er toch nog debatten komen over de echte hoofdproblemen? Oorlog, klimaat, fascisme?

Wordt vervolgd!