Dagblad Trouw brengt vandaag mijn artikel over Femke Halsema en…

Dagblad Trouw brengt vandaag mijn artikel over Femke Halsema en haar op mijn zolder teruggevonden geschiedenisscriptie over Provo.

Leesbaar hieronder de tekst.

FEMKE MAG VAN MIJ DE NIEUWE PREMIER VAN NEDERLAND ZIJN

Femke Halsema moet volgens Geert Wilders samen met ‘het Palestijnse tuig’ het land uit. Met mijn handen in het haar las ik het, en ineens schoot me te binnen waar Femke het fijne gevoel voor vrijheid van demonstraties vandaan heeft. Haar ferme democratische overtuiging dat je demonstraties moet toelaten, ook al ben je het met het doel ervan niet eens. Ik moest denken aan mijn eerste ontmoeting met haar, en dat ik nog iets van haar had.

Het was de avond waarop ik me aanmeldde als lid van haar partij, tijdens een campagnebijeenkomst voor de verkiezingen van 2001. Ik stapte als lid van De Groenen naar GroenLinks om dubbellid te worden, nadat ik tot de conclusie was gekomen dat de twee partijen te dicht bij elkaar stonden om gescheiden te strijden. In het rumoer kwam Femke stralend op me af om me te verwelkomen. En me een heel persoonlijk welkomstgeschenk aan te bieden. Het was de geschiedenisscriptie die zij tijdens haar schooltijd in Enschede, waar haar moeder wethouder was, gemaakt had. En wel over Provo. Femke had in Enschede de havo gevolgd en zat daarna op de Vrije Hogeschool in Driebergen. Ze vond het zó leuk nu met een hoofdfiguur uit haar werkstuk samen verder te gaan.

Waar is die scriptie gebleven, vroeg ik me af. Nu, vele stormen na onze ontmoeting, ben ik op zoek gegaan naar haar scriptie, bang dat ik hem in mijn opruimwoede voor de verhuizing kwijt zou zijn geraakt. Ik hoorde haar ongeruste stem in haar ambtswoning in mijn oren: of ik haar scriptie nog wel had. Op mijn nieuwe zolder vond ik het historisch document in een la met belangrijke foto’s. Opgelucht! Ik was er nooit aan toegekomen, maar nu heb ik hem dan onder ogen, in twintig handgeschreven pagina’s. Het is grondig werk, ze had er vijf boeken voor gelezen, onder andere ‘Bericht van de rattenkoning’ van Harry Mulisch en ‘Het witte gevaar’ van mij.

Femke schreef haar scriptie midden jaren tachtig, ze was zelf een Provokindje, geboren op het hoogtepunt van onze beweging, in 1966. Waarom heeft zij een beweging gekozen die op het moment van schrijven door de ‘no nonsense’-regering van Ruud Lubbers en vele anderen als ‘nonsens’ werd afgedaan?

Het fraaie handschrift valt met de deur in huis: “Het onderwerp Provo heb ik gekozen omdat het volgens mij als verschijnsel uniek was. De manier waarop Provo het gezag provoceerde spreekt mij erg aan. Provo speelt met de politie een subtiel kat-en-muis spelletje. Provo spreekt mij ook aan omdat het als jongerenbeweging een geheel andere benadering had dan de jongerenbewegingen van tegenwoordig. De provo’s lieten hun verbittering jegens de samenleving blijken door ludieke acties en kleine pesterijen tegen het gezag. Door deze houding namen zij ook het volk (‘het klootjesvolk’) op de hak (dat was immers alleen maar geïnteresseerd in auto’s en tv).”

“Veel jongeren uiten zich tegenwoordig vaak in schreeuwerige rellen en laten geen kans voorbijgaan om hun pessimistische houding tegenover de maatschappij te tonen. De creativiteit is bij jongeren naar mijn mening grotendeels verdwenen. Zij zijn afspiegelingen van hun ouders aan het worden, die de originaliteit van de demonstratie ontdekten. Jongeren van nu doen niets anders dan daarop voortborduren. Het wordt hoog tijd voor een alternatief.”

Daarachter zet de 17-jarige scholiere zelfbewust haar naam: Femke Halsema. Ik lees het geroerd en ik ben haar dankbaar dat zij me dit mooie stuk toevertrouwd heeft.

Zij vindt dat Provo de bewustwording gecreëerd heeft van jongeren op politiek, seksueel en cultureel gebied. Zeker, natuurlijk, maar dan lees ik iets spannends, waar Femke nu als burgemeester zelf mee te maken heeft.

“De gevestigde orde heeft leren omgaan met demonstraties.” Ja, zie ik, dat geldt voor Femke als burgemeester van Amsterdam, maar zeker niet voor Geert Wilders, die alleen demonstraties wil waarmee hij het eens is. “Demonstraties hebben zich zo verveelvoudigd dat de zeggingskracht verdwenen is”, meldt de jonge Femke.

Maar dan komt er een zin die de nu iets oudere Femke misschien nog wel in haar hoofd heeft. “Het grootste nadeel is naar mijn mening dat de gevestigde orde nog steviger staat omdat het de opstandelingen alle middelen laat die in de democratie toegelaten zijn, zonder dat het een bedreiging voor het gezag wordt.”

Ze heeft gelijk, democratisch gezag wordt juist gelegitimeerd door het toelaten van demonstraties. Tegen Femkes morele gezag zijn geen ‘subtiele kat-en-muis spelletjes’ van demonstranten nodig. Dat heeft niets te maken met repressieve tolerantie, want het is een uitnodigende tolerantie, die oproept tot deelnemen aan het conflicterende maatschappelijk gesprek dat het wezen van democratie is.

Ik ben er zeker van dat Femke een 10 voor haar scriptie gekregen heeft en ook dat Wilders met zijn tweet om Femke het land uit te zetten zakt voor zijn basisdiploma democratie.

Femke mag van mij de nieuwe premier van Nederland worden.

Roel van Duijn

Ex-provo en politicus, schrijver